Zout is zonder twijfel het belangrijkste ingrediënt bij het bereiden van eten. Dit komt omdat zout werkt als een smaakversterker. Zonder zout is het eten maar flauw en niet iets om omgewonden over te raken. Daarom gebruiken voedselfabrikanten vaak grote hoeveelheden zout in hun kant-en-klaar producten, om hun producten zo lekker mogelijk te maken, zodat de consument ze vooral maar blijft kopen.

Het gevolg hiervan is echter wel dat we al snel te veel zout binnen krijgen. Mannen eten gemiddeld 10 gram zout per dag en vrouwen 7,5 gram. Dit terwijl de maximale hoeveelheid zout 6 gram (2,4 gram natrium) is. De minimale hoeveelheid natrium is overigens nog onderwerp van debat. Vaak wordt uitgegaan van 1 tot 3 gram zout (0,4 tot 1,2 gram natrium) per dag. Te veel zout is niet goed.

Door zelf je eten vers te bereiden heb je controle over de hoeveelheid zout welk je dagelijks binnen krijgt. Want te veel zout is niet goed, maar te weinig zout is ook niet goed. We hebben zout nodig voor het reguleren van onze vochtbalans. Als we zoutbeperkt moeten eten dan moeten we natriumarm eten.

Zout heeft zo’n slechte reputatie omdat 99% van al het onderzoek naar zout is gedaan op basis van commercieel tafelzout - het enige zout dat de meeste Amerikanen kennen. Enkele van de beste onderzoeken naar de gezonde eigenschappen van ongeraffineerd zout zijn in het Frans, Duits en Portugees geschreven, en maar weinige Amerikaanse artsen hebben ze gelezen.

Als je op internet de verhalen van de verkopers van verschillende soorten zout gaat lezen dan zal je zien dat zij vinden dat het zout wat zij verkopen het gezondste en beste zout is wat er bestaat.

Chemische samenstelling van zout

De chemische naam voor zout is natriumchloride. Natrium is naast chloride het belangrijkste element waaruit zout bestaat. Zo bestaat keukenzout voor 40% uit natrium en voor 60% uit chloride. Chemisch bestaat keukenzout, of NaCl - natrium chloride, uit gelijke delen natrium (Na) en Chloride (Cl).

“Natrium is een essentiële voedingsstof die het lichaam niet zelf aan kan maken maar wel nodig is om in leven te blijven. Chloride is cruciaal voor de gezondheid omdat het de balans tussen zuur en basisch in het lichaam in stand houdt, helpt bij de opname van kalium en er via het maagzuur mede voor zorgt dat het bloed beter in staat is kooldioxide vanuit het ademende weefsel naar te longen te vervoeren”.

Zouten zijn chemische verbindingen tussen positieve en negatieve ionen. Zouten bestaan uit ionen en zijn een samenstelling van een metaal en een niet-metaal. In de binding van zouten zijn de metalen vaak positief geladen en de niet-metalen vaak negatief geladen. In vaste zouten zitten deze ionen in een bepaalde structuur, genaamd het ionrooster.

Het rooster zorgt voor een sterke binding tussen de ionen, waardoor ze op hun plek blijven zitten. Omdat deze ionbindingen sterk zijn, hebben zouten over het algemeen een hoog smeltpunt.

Nu de ionen zich los kunnen verplaatsen, kan de lading zich via de ionen verplaatsen. Dit maakt stroomgeleiding mogelijk. Zouten kunnen goed of slecht oplossen in water. Een goed oplosbaar zout zal van een vaste vorm opsplitsen in losse ionen. Een zout kan dus ook slecht oplossen in water. Hierbij zullen de ionen niet omringd worden door een dekentje van water en kunnen ze in het water bij elkaar komen.

In een zout komen positief en negatief geladen deeltjes voor: ionen. Ionen ontstaan als atomen elektronen opnemen of afnemen. Bij de binding tussen een metaalion en een niet-metaal ion staat het metaalion een electron af en wordt positief. Het niet-metaal ion neemt het electron op en wordt negatief.

De positieve ionen en negatieve ionen trekken elkaar aan -> de ionbinding. De ionen bevinden zich op vaste plaatsen in het rooster, het ionrooster. Als het zout vast is, zitten de ionen op een vaste plaats en er kan dus geen lading worden verplaatst. Als het zout smelt, kunnen de ionen langs elkaar bewegen en zo lading verplaatsen: positieve ionen gaan naar de negatieve elektrode en negatieve ionen naar de positieve elektrode. Het bekendste zout is keukenzout, Natriumchloride. Als dit oplost krijg je een positief geladen natrium ion (NA+) en een negatief geladen chloor (CL-). Je antwoord op de vraag kan dus niet Natrium en Chloor zijn, maar positief en negatief geladen deeltjes.

Enkele eigenschappen van zouten zijn:

  • Relatief hoge smelt- en kookpunten;
  • Hard;
  • Bros;
  • Elektrisch neutraal;
  • Stroomgeleiding in zowel vloeibare fase als opgelost in (gedestilleerd) water;
  • Geen stroomgeleding in vaste fase.

Bekende praktijkvoorbeelden van zouten zijn keukenzout, roest en gips.

Verschillen tussen soorten zout

Verschillende soorten zouten hebben echter een verschillende hoeveelheid natrium. Door zout te gebruiken welke minder natrium bevat krijg je minder natrium binnen. De verschillen in hoeveelheid natrium tussen de verschillende zoutsoorten zijn niet erg groot. Maar alle beetjes helpen natuurlijk.

Hieronder een overzicht van de hoeveelheid natrium in verschillende zoutsoorten:

Zoutsoort Natriumgehalte
Tafelzout 39,1%
Zeezout 38,3%
Himalaya zout 36,8%
Keltisch zout 33,8%

Hieronder zullen we de verschillende soorten zout bespreken.

Tafelzout

Tafelzout is het meeste gebruikte soort zout. Tafelzout is zwaar bewerkt en vrijwel alle sporen van mineralen zijn uit het zout verwijderd. Het bestaat voor 97% uit natriumchloride met toevoegingen om te voorkomen dat zout gaat klonteren. Aan tafelzout wordt jodium toegevoegd. Dit wordt gedaan omdat er in veel delen van de wereld problemen waren met de gezondheid door een jodiumtekort. Bij een jodiumtekort werkt de schilklier niet meer goed met alle gevolgen voor de fysieke en mentale gezondheid van dien.

Aan andere soorten zout, zoals Himalaya zout, wordt geen jodium toegevoegd. Als je voor een ander zoutsoort kiest dan tafelzout zorg er dan voor dat je wel voldoende jodium binnen krijgt. Van nature komt jodium voor in vis, eieren, zeewieren en zuivel.

Himalaya zout

Himalaya zout bevat sporen van ijzeroxide wat het de roze kleur geeft. Daarnaast bevat het andere mineralen, deze zijn kalium, calcium, magnesium en ijzer. Het bevat minder natrium dan gewoon tafelzout. Himalaya zout heeft een andere smaak dan gewoon tafelzout. Sommige mensen proeven het verschil niet met gewoon keukenzout terwijl anderen het verschil wel proeven. Dit is onbewerkt zout en komt rechtstreeks uit de zoutmijnen in Pakistan.

Himalaya zout meest geschikt voor inhaleren van microscopisch fijn zout. Het Himalayazout is afkomstig uit mijnen in Pakistan. De naam Himalaya slaat op het woord Haliet, wat een ander woord is voor steenzout. Het heeft dus niks met de Himalaya gebergte te maken.

Zeezout

Zeezout wordt gewonnen door zeewater te laten verdampen en lijkt chemisch gezien erg op tafelzout. Het bestaat hoofdzakelijk uit natriumchloride. Afhankelijk van het gebied waar zeetzout wordt gewonnen kan het sporen kalium, ijzer en zink bevatten. Hoe donkerder van kleur het zeezout is des te hoger de concentratie van andere mineralen zal zijn.

Vanwege de vervuiling van de zee kan zeezout ook minimale sporen zware metalen zoals lood bevatten. Zeezout is meestal een stuk grover dan tafelzout. Het lekkerste is om zeezout pas over het eten te strooien na bereiding. Door de grove stukken krijg je een hele andere smaaksensatie bij het eten.

De smaak van zeezout hangt af van het gebied waar het zeezout wordt gewonnen en de hoeveelheid sporen van andere mineralen die het bevat.

Keltisch zout

Keltisch zout wordt gewonnen uit ondiepe zoutmoerassen in bepaalde gebieden in Frankrijk. Keltisch zout is het meest natriumarme zout ter wereld en het bevat meer dan 70 verschillende mineralen. Keltisch zout bestaat voor 88,5% uit natriumchloride, de rest is vocht en andere mineralen. Keltisch zout bevat ook minimale sporen jodium. Maar dat is wel erg weinig, dan zou je dagelijks tientallen kilo’s Keltisch zout moeten eten. Keltisch zout is dan ook niet geschikt om je jodium op peil te houden.

Dit zout wordt geoogst uit oude landmijnen waar het zout terecht is gekomen in tijden dat er minder vervuiling in de zee zat. We zien dat Himalaya zout meer Natrium bevat, wat bloeddruk verhogend kan werken. Tegelijk zien we dat er in Keltisch zeezout ruim twee keer zoveel magnesium aanwezig is, wat nu juist weer de bloeddruk verlaagt!

Er zitten inderdaad iets meer sporen van zware metalen in het Keltische zeezout, maar dat zijn zulke marginale hoeveelheden, dat er absoluut geen sprake is van een gevaar voor je gezondheid. Keltisch zeezout is de winnaar met Himalayazout als beste inhalingszout. Zeezout is altijd beter dan keukenzout omdat daar meer mineralen in aanwezig zijn. Maar als je het allerbeste wil, is Keltisch zeezout de onbetwiste winnaar.

De enige manier om gebruik te maken van alle goede eigenschappen van zout is de juiste soort te eten: onbewerkt zeezout, geen bewerkt tafelzout.

Dus in plaats van hun patiënten aan te raden ongeraffineerd zeezout te gebruiken drukken ze hen op het hart helemaal geen zout meer te gebruiken, en dat kan zelfs gevaarlijk zijn. Op veel plekken in Frankrijk vraagt een huisarts zijn patiënten altijd wat voor soort zout ze gebruiken als ze zich melden met hartklachten of hoge bloeddruk.

Geraffineerd tafelzout bevat vaak antiklontermiddelen, waarvan sommige aluminium als basis hebben (aluminium wordt gelinkt aan zware metaalvergiftiging en wellicht zelfs de ziekte van Alzheimer). Aluminiumsilicaat is er een voorbeeld van: dit veroorzaakt nierproblemen en verstoort de opname van mineralen. Natriumacetaat, een conserveringsmiddel, kan leiden tot verhoogde bloeddruk, nierproblemen en het vasthouden van vocht.

Het is ontzettend gezond en heeft precies de tegenovergestelde eigenschappen van geraffineerd zout. Er zit een vorm van natriumchloride in die het lichaam nodig heeft om te kunnen functioneren en het biedt de perfecte balans tussen mineralen, voedingsstoffen en natriumchloride die het lichaam nodig heeft om gezond te blijven.

Toepassingen van zout

Natriumchloride komt ook in de vorm ‘voedingszout’ en is een belangrijk element voor het regelen van de vochtbalans in ons lichaam en die van dieren. Het zorgt ervoor dat spieren en zenuwen optimaal kunnen functioneren. Het is belangrijk om te beseffen dat een te hoge zoutinname voor ernstige gezondheidsproblemen kan zorgen. De gezondheidsproblemen kunnen zich uiten in een te hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Ook een beschadiging aan de nieren is een gevolg van te veel zout.

Strooizout is een onmisbaar product welke overal ter wereld wordt gebruikt. Wegen, straten en stoepen worden erg glad in de winter en strooizout is noodzakelijk om de wegen ijsvrij te maken. Hoewel het effectief is in het smelten van ijs, kan overmatig gebruik van strooizout schadelijke gevolgen hebben voor het milieu. Wanneer het smeltwater dat verzadigd is met zout in rivieren en meren terechtkomt, kan dit leiden tot verzilting van waterbronnen en schade aan het ecosysteem. Corrosie aan auto-onderdelen en de infrastructuur is ook een gevaar dat strooizout kan veroorzaken.

Voor de productie van chloor en natronloog wordt natriumchloride gebruikt. Dit zijn uiteraard bekende en essentiële stoffen in de schoonmaakindustrie. Om chloor te produceren moeten er serieuze veiligheidsprotocollen nageleefd worden om schade en risico’s te voorkomen.

Zout of eigenlijk keukenzout wordt gebruikt als smaakmaker en conserveringsmiddel (denk hierbij aan inzouten en pekelen). De chemische formule is NaCl (natriumchloride). Natrium speelt (samen met kalium) een belangrijke rol bij de vochthuishouding van het lichaam. Iedereen heeft wel gehoord dat teveel zout (natrium dus) ervoor zorgt dat je lichaam vocht vasthoudt. Maar ook zijn natrium en chloor, samen met kalium, calcium, magnesium onmisbaar bij de lichamelijke electrolytenhuishouding die ervoor zorgt dat het lichaam goed kan functioneren.

Keukenzout wordt gebruikt voor voedselconservering, voor waterontharding, voor de antibacteriële werking in vijvers, het zit in cosmetische producten en kan ook prima dienen als strooizout. Dat laatste echter alleen voor de particulier; voor de professionele gladheidsbestrijding worden strengere eisen gesteld.

Als het gesneeuwd heeft in de winter, kan het ijs voor gladde wegen zorgen. Om wegen ijsvrij te maken, wordt er gebruik gemaakt van enorme hoeveelheden zout. Dit zout noemt men strooizout. Het strooizout bestaat uit zouten die goed oplossen in water. Aangezien ijs eigenlijk een vorm van bevroren water is, zal het strooizout in het ijs oplossen. Er is nu eigenlijk een nieuwe samenstelling van water en zouten ontstaan, waardoor het vriespunt van het ijs daalt. Het ijs zal hierdoor smelten.

labels:

Zie ook: