De hamburger, een culinair icoon over de hele wereld, heeft een mysterieuze en fascinerende geschiedenis. Echter heeft dit fantastische gerecht een veel langere geschiedenis. Wij doken er dieper in voor je. Wij vroegen ons al een tijdje af hoe de hamburger precies is ontstaan. Dat deze in de vorige eeuw groot gemaakt is door verschillende fastfoodketens wisten we wel. De geschiedenis gaat echter nog een stukje verder terug.

De Mogelijke Oorsprong: Hamburg of de Verenigde Staten?

Een veelgehoorde claim is dat de hamburger zijn oorsprong vindt in Hamburg, Duitsland. Maar is dit werkelijk een feit, of berust het slechts op een fabel? Het idee dat de hamburger uit Hamburg komt, is niet zo vergezocht. In deze Duitse stad was in de 19e eeuw de 'Hamburg steak' een populair gerecht: een schotel van gehakt of fijngesneden rundvlees.

Een andere theorie gaat er juist van uit dat de hamburger zijn oorsprong heeft in de Verenigde Staten, waar Duitse immigranten hun culinaire tradities mee naartoe namen. Aan het einde van de 19e eeuw begonnen Duitse immigranten in steden als New York en Chicago eetstalletjes te openen waar ze gehakt vlees serveerden tussen broodjes. De havenstad aan de Elbe werd een knooppunt voor de 6 miljoen Duitsers die in de 19e en begin 20e eeuw naar Amerika emigreerden. Voordat de bemanning en passagiers aan boord gingen, aten ze op de kade een zogenoemd zeemansbroodje. Dat bestond uit gebakken vlees en gebakken eieren tussen twee sneetjes toast.

Bij aankomst in New York moeten de Duitsers massaal om deze Hamburgse specialiteit hebben gevraagd. De cafés en restaurants in de stad probeerden namelijk al snel Duitse klanten te lokken met een gerecht dat ze Hamburg steak noemden. Dit was echter geen hamburger in de moderne zin van het woord - de klanten moesten het doen met een stuk gehakt, uien en paneermeel. Maar de hamburgerrevolutie was toch echt begonnen.

De Hamburger in de Verenigde Staten: Van Steak tot Broodje

Eenmaal in Amerika, begon de Hamburg steak zich te ontwikkelen tot iets nieuws. Door de uitvinding van de vleesmolen in de vroege 19e eeuw, kon gehaktvlees op grote schaal geproduceerd worden, wat leidde tot allerlei nieuwe creaties. Het gerecht met Duitse roots verscheen ook in de Amerikaanse kranten. In 1887 publiceerde de Chicago Tribune bijvoorbeeld een recept voor de Hamburg steak.

Wie de volgende stap in de evolutie van de hamburger heeft gezet, is niet duidelijk. Volgens een veelgehoord verhaal verkocht de 15-jarige Charles Nagreen in 1885 gehaktballen op de Outagamie County Fair in Wisconsin. De tiener merkte dat zijn klanten het vettige voedsel moeilijk konden eten terwijl ze tussen duizenden andere mensen over de markt liepen. Daarom sloeg Nagreen de gehaktballen plat voordat ze gebakken werden. Daarna stopte hij ze tussen twee sneetjes brood. En zo ging Charles Nagreen vanaf dat moment door het leven als ‘Hamburger Charlie’.

Een andere verklaring speelt zich af op de Erie County Fair die in hetzelfde jaar werd gehouden in Hamburg, een stad in het oosten van de staat New York. Hier verkochten de broers Frank en Charles Menches broodjes worst. Toen de worsten op waren, moesten ze naar de slager, maar die had alleen nog maar gehakt. De broers voegden zout, suiker en koffie toe aan het vlees en verkochten het op brood met ketchup en uien. Ze noemden het de ‘hamburger’, naar de plaats waar ze waren.

Volgens de Library of Congress bedacht de Deense immigrant Louis Lassen de hamburger in 1895. Volgens de Amerikaanse Library of Congress werd onze moderne hamburger in 1895 uitgevonden door de Deense immigrant Louis Lassen. Lassen runde een rijdende kruidenierszaak in New Haven, Connecticut. Toen op een dag een man om een snelle maaltijd vroeg, bakte Lasse een biefstuk die hij tussen twee sneetjes toast legde. Kort daarna opende hij de burgerbar Louis’ Lunch - en begon het succesverhaal van de hamburger.

Een belangrijke mijlpaal in de geschiedenis van de hamburger is de Wereldtentoonstelling van 1904 in St. Louis. Hier werd de hamburger gepresenteerd aan een breed publiek, wat leidde tot zijn groeiende populariteit in de Verenigde Staten. In de jaren 1920 had elke zichzelf respecterende stad een hamburgerbar. In 1986 lanceerde de Britse krant The Economist de zogenoemde Big Mac Index. De krant vergeleek voor de grap de prijs van de wereldberoemde hamburger in verschillende landen - want de Big Mac wordt overal op dezelfde manier en met precies dezelfde ingrediënten gemaakt.

Economen waren het er al snel over eens dat het helemaal geen gek idee was: de Big Mac Index is een snelle en eenvoudige manier om de koopkracht van alle landen ter wereld te meten. Bedrijven die geen geld hebben voor dure analyses, bepalen met deze index wat ze voor hun producten moeten vragen als ze willen exporteren naar andere landen. Economen noemden de nieuwe methode burgernomics.

Big Mac Index: Koopkracht Vergelijking

Sinds 1986 publiceert The Economist elk jaar een nieuwe Big Mac Index.

Land Prijs van een Big Mac (in dollars)
Zwitserland 7,30
India 1,62

De Opkomst van Fastfoodketens

En in 1921 werd White Castle, de eerste hamburgerketen ter wereld, opgericht door de kok Walter Anderson uit Kansas en de zakenman Edgar Walter Ingram. White Castle opende filialen in 16 steden, maar sommige mensen durfden nog groter te denken: de broers Maurice en Richard McDonald.

De gebroeders McDonald openden hun burgerbar in 1940, en toen het tekort aan vlees na de Tweede Wereldoorlog afnam, creëerden ze de moderne hamburgerketen met supersnelle service. Bij McDonald’s werden de hamburgers, cheeseburgers en frietjes provisorisch ingepakt, maar ze waren goedkoop en de klanten waren er gek op. In 1948 hadden de 500 burgerbars al een miljard hamburgers verkocht. Andere ondernemers volgden dit voorbeeld en in 1953 werd Burger King geboren.

Klanten eten 27 jaar staand. De rivaliteit tussen deze twee ketens leidde tot verschillende innovaties waar we nu nog profijt van hebben. In 1967 kregen de restaurants van McDonald’s tafels en stoelen, zodat hun klanten zittend konden eten. Het jaar daarop serveerde de keten de eerste Big Mac - een broodje met twee hamburgers, augurken, ui, saus, sla en kaas. Tegenwoordig is McDonald’s de grootste hamburgerketen ter wereld met 40.000 restaurants. Burger King is nummer twee met 18.000 vestigingen.

In 1948 hadden de 500 burgerbars al een miljard hamburgers verkocht. Andere ondernemers volgden dit voorbeeld en in 1953 werd Burger King geboren.

In de loop der tijd transformeerde de hamburger van een eenvoudige snack tot een symbool van de Amerikaanse fastfoodcultuur. De hamburger wint pas de laatste jaren aan populariteit buiten de fastfoodketens om.

Oudere Verhalen Over de Oorsprong

In het 13e-eeuwse Mongolië woonden de Tartaren. Dit volk verplaatste zich veel te paard. Tijdens een lange rit komt er een moment dat er gegeten moet worden. De Tartaren hadden het briljante idee om rauw vlees onder hun zadel te bewaren zodat het mals werd tijdens het rijden. Zo was het makkelijker rauw te eten. Dit ontwikkelde zich in een gerecht waarbij het vlees in stukken werd gehakt: de steak tartaar. Niet zoals wij deze kennen uit de Franse keuken overigens.

Dit is uiteraard nog lang niet de hamburger zoals we die nu kennen. Het verhaal gaat verder in Duitsland. Via Rusland (waar de Tartaren ook hebben gezeten) kwam het idee van een rauwe platgeslagen in stukken gehakte steak naar Duitsland. In Hamburg werd dit recept na gemaakt. SIim als dat ze waren, die Duitsers, voegden ze kruiden en specerijen toe. Ook werd het vlees kort gebakken. Dit gerecht werd bekend als de Hamburger Steak. Het werd geserveerd met uien en andere groenten maar niemand bedacht om het geheel te verpakken in een broodje.

De moderne hamburger

Hoewel de exacte oorsprong van de hamburger betwist wordt, zijn er verschillende theorieën die licht werpen op hoe dit gerecht zijn weg vond naar miljoenen mensen over de hele wereld. Naarmate de populariteit van de hamburger groeide, verschenen er steeds meer variaties en innovaties. In de jaren 1940 en 1950 werden drive-in restaurants en diners een belangrijk onderdeel van de Amerikaanse eetcultuur, waar hamburgers vaak het hoofdgerecht waren.

Hoewel de hamburger dus zijn wortels heeft in de Verenigde Staten en Duitsland, heeft het gerecht zich in de loop der jaren over de hele wereld verspreid. Bovendien werd het steeds aangepast aan lokale smaken en tradities. In allerlei landen hebben hamburgers een unieke draai gekregen met ingrediënten en smaken die kenmerkend zijn voor die regio’s en natuurlijk het tijdbeeld.

De hamburger is dus niet alleen een alledaags gerecht, maar ook een symbool van globalisering en culturele uitwisseling. Of je nu geniet van een klassieke cheeseburger in een Amerikaans fastfoodrestaurant of een gourmet hamburger met exotische toppings in een trendy restaurant, de hamburger blijft een gerecht dat bij hele generaties in de smaak valt.

labels: #Hamburg

Zie ook: