De term "cees kip" opent de deur naar een fascinerende verkenning van Nederlandse tradities en moderne innovaties. Van de unieke bijnamen in Volendam tot de slimme oplossingen in de pioenenteelt, deze combinatie van woorden roept een scala aan betekenissen op.

De Betekenis van Bijnamen in Volendam

In Volendam, een dorp met een rijke geschiedenis en cultuur, spelen bijnamen een cruciale rol in het dagelijks leven. Het gebruik van bijnamen was praktisch omdat er in Volendam van oudsher weinig familienamen en ook betrekkelijk weinig voornamen voorkwamen. Mannen kregen veel vaker een bijnaam dan een vrouw. Wel is het zo, dat de vrouwen net als de mannen dan werden aangesproken met hun eigen voornaam en de bijnaam van vader.

De Volendammers hebben, zeker binnen het dialect, voor alles en nog wat andere namen. Het waren niet alleen de vele dezelfde achternamen, zoals Tol, Schilder en Veerman maar ook het feit dat men moest vernoemen, en als gevolg daarvan twee zonen had die de voornaam Klaas hadden of drie zonen met de voornaam Jan.

In veruit de meeste gevallen werden en worden de mannen met een bijnaam geconfronteerd. Vrouwen worden wel vaak met de bijnaam van vaderskant of moederskant aangeduid. Het komt heel vaak voor dat men wordt aangeduid met de bijnaam, maar wordt aangesproken met de voornaam. Ook is de bijnaam vaak afgekort.

Hoe Komen Bijnamen Tot Stand?

Hieronder heb ik getracht per familienaam (alfabetisch gerangschikt) te achterhalen hoe enkele Volendammers binnen deze familie aan hun bijnaam zijn gekomen, hoe hij of zij die hebben verkregen.

  • Doch een broer van de tweede generatie, Jan de Boer, kreeg de bijnaam: ‘Jan met het gouden handje’ (1904-1970). In de jaren zestig van de vorige eeuw verkocht hij o.a. in Volendam Belgische Staatsloten. Dan zei hij tegen een belangstellende klant; 'Koop ze nou maar, want ik heb een gouden hand'.
  • Henk de Boer, bijgenaamd Broekhuis (1943-2010) zei op een zeker moment. 'Ik ben Napoleon'. Men noemde hem daarop Napoleon.
  • De Bijnaam 'Sportkous'komt oorspronkelijk van één van de leden van het gezin van Dirk Bond (van de Bok 1877-1925) en Aaltje Kwakman (van Tijssie 1879-1954) en dat was Kees. Toen hij eens op een warme dag op korte broek naar school kwam, had hij iets onder zijn kousen gedaan, zodat zijn kuiten wat dikker leken. Bij het binnenkomen van de klas merkte de meester dat op en vroeg: 'Zo Kees, heb je vandaag je sportkousen weer aan?' . Dat werd blijkbaar opgevangen door enkele klasgenoten en de bijnaam voor Kees was geboren 'de Sportkous'.
  • Jan Bond 'de Kouwe' (1908-1984) klaagde eens tegenover zijn moeder dat de aardappelen koud waren. Prompt werd hij de kouwe aardappel genoemd. Later werd dat verkort tot Kouwe.
  • Zoon Jan (1918) werd de ‘Bruine’ genoemd, omdat hij bruine ogen en zo’n mooie donkere huid had. (Een bokkume huid, zei men). Zoon Evert (1921) werd ‘Mop’ genoemd. Als baby was het zo’n lieve mop. De op twee na jongste zoon Jannie (1922) noemde zich als kind: Sannie. Het bleef Sannie.
  • De zoons van de familie Butter met als bijnaam Pupel, kregen de bijnamen: Jan Poep, Luik, Jan Dieletje, Teks, de Snee, Jack van de Pupel en Harmen Pupel.
  • Een van zijn dochters Griet Jonk (Vracht) 1902, die trouwde met Bruin Buijs (1897), kregen allemaal de bijnaam ‘Vracht’. De kinderen ‘erfden’ dus de bijnaam van moederskant. Jaap Buijs (Vracht) 1935-2006 kreeg de bijnaam de ‘Punt’ omdat hij als kind op de lagere school de zinnen achter elkaar door las.
  • Jan Buijs (1907-1984) rookte als jongetje af en toe een sigaret of een peukje van een sigaret. Na enkele keren zei men: Daar heb je rokende Jan. Hij had zijn bijnaam te pakken: Rokende Jan.
  • Dirk Buijs (1893-1968) bijgenaamd de Foeter, die de Volendamse dracht zijn hele leven trouw bleef, trouwde met Wietske de Hoog, een lieve vrouw uit Engwieren in Friesland. Alle kinderen kregen de bijnaam ‘Wieske’.
  • Hoe kwam Jaap Buijs (1917-1997) aan zijn bijnaam: de Slof? Hij werkte in de rokerij. Dan ging de jongens wel eens een potje voetballen. klederdracht waren, liepen met klompen aan hun voeten. In de klomp zat dan een klompsok of slof. Tijdens het voetballen ging de klomp uit. Jaap schoot enkele keren zodanig hard tegen de bal dat ook zijn slof van zijn voet schoot en soms nog verder reikte dan de bal. Na drie keer zeiden zij vrienden tegen hem.
  • Jan Guijt (1943-2003), een zoon van Jan de Rijer en Trijn Schilder, bijgenaamd Kos kreeg de bijnaam Jan Cottaar omdat hij een zeer goede en vlotte spreker was.
  • Jan Guijt (1877-1948), Haven 102, was een zeer sterk man. In het maritiem museum te Den Helder hangen riemen (roeispanen) die hij door de kracht van het water en zijn handkracht heeft gebroken.
  • Jan Guijt (1833-1913) was visserman. Tijdens een zekere vangst ving hij een puitaal. Dat was in die tijd een bijzonderheid. Daarom noemde men hem: Puitaal.
  • Hoe kwam Hein Guijt (1865-1942) aan de bijnaam, 'de goeie ziel' ? We spreken van 1917. De echtgenote van Hein Guijt was al jaren ziek. Voor zijn gezin had hij een huishoudster. Hij kreeg met haar een relatie. Van het een kwam het ander. Uit die relatie werd een zoon geboren. Hij kreeg de bijnaam “de goeie ziel”.
  • Jaap Jonk werd vroeger als kleine jongen Japie Suikergoed genoemd omdat hij zo van zoet hield.
  • Jan Jonk (1877-1922) kreeg de bijnaam 'de Taanketel' omdat hij voor de vele vissers die Volendam rijk was, zowel de visnetten als de zeilen van hun schepen in taan kookte.
  • Henk Jonk (Spijker 1936-1985) die in het kampioenselftal van Volendam van ’58 - ’59’ werd ook de Spoetnik genoemd omdat hij zo snel op het veld was.
  • Piet Karregat (1906) kwam na een aantal teleurstellingen eens wat kortaf, bits over. Bij de derde keer had hij hem te pakken.
  • Piet Karregat (1867) werd de blikken Schipper genoemd 1867. Zoals alle jongens in die tijd begon hij als vissersknecht; op oudere leeftijd kocht hij voor zichzelf een oude botter en werd schipper. Wanneer in de huid van een botter een zwakke plek voorkwam die lekkage veroorzaakte, dan werd dit euvel gewoonlijk verholpen door op de plaats van de zwakke plek een nieuw stuk hout te laten aanbrengen. Piet Karregat brak met deze gewoonte; in plaats daarvan liet hij een stuk blik over de zwakke plek heen slaan en de lekkage was weg.
  • Jan Karregat (1933), een zoon van Kees Karregat (1892-1950), van de Blikke, werd 'de Blikke' genoemd. Hij vond dat geen mooie naam. Hij had zojuist een boek gelezen van Lord Spencer uit Engeland. Dat vond hij een mooie naam. Op het moment dat iemand hem weer aansprak met 'Blikke' zei hij: Noem mij maar Lord. En zo was het geschied.
  • Een ander voorbeeld was de bijnaam 'de Zaligmaker' die ontstaan is door Geertje Karregat (1837-1924). Zij legde de doden af en ging er ’s middags en ’s avonds ook even langs om de rozenkrans te bidden. De hemel moest je verdienen zij ze.
  • Jan Keizer (1906-1976) had als bijnaam: 'Ouwe Waaier'. Hij had op de Draka enkele belangrijke uitvindingen gedaan. Hij wist in sterke nylonkoorden knopen die leggen die vast bleven zitten.
  • Een andere Jan Keizer (1819-1901) werd altijd met zijn wel bijzondere bijnaam: 'Jan me z’n baaie' (Jan met zijn beiden / Jammessebaaie) aangesproken.
  • Weer een andere Jan Keizer kreeg de eervolle bijnaam 'Tino Rossi' omdat hij een hoge tenorstem had.
  • Jan Keuken (1943-2021), een zoon van Kies Keuken (1909-1991) van het Zuideinde, de vader van de huidige zanger van de 3J’s, vond zijn achternaam niet echt tot de verbeelding spreken. Jan noemde zich daarom Jan Dulles, in plaats van Jan Keuken.
  • Piet Kes werd Piet van Sansie (1897-1966) genoemd. Albert Kes (1904-1991) werd Jachie genoemd.
  • Zijn baas hield daar allerlei soorten vogels en gevogelte. (Eenden en kippen). Elke keer als hij kwam vroeg hij aan Cor Klepper: “Hebbe de snippe al eten at”.

Pioenenkwekerij van Ton en Jolanda van Eijk: Kippen als Geheim Wapen

Wanneer we de kas van de pioenenkwekerij binnenlopen, zien we velden vol prachtige, felgroene pioenplanten, en Hollandse pioenen zo ver het oog rijkt. Tussen het gewas ritselt het. Een brutale kip steekt er zijn koppie bovenuit. Hét geheim van pioenenliefhebbers en -leveranciers Ton en Jolanda van Eijk tegen ongedierte en onkruid in hun pioengewas.

“We hebben zo’n 45 van die dames rondlopen”, vertelt Ton enthousiast. “Het zijn leghorns, dat is een actief kippenras. Die lopen, graven en scharrelen lekker veel”, vervolgt hij. Dankzij zijn gevleugelde vriendinnen zijn herbicides en pesticides overbodig. De kippen wieden het onkruid en eten de rupsen van de nachtvlinder op, welke normaliter in no time een hele pioenoogst naar de knoppen helpen.

Zijn vrouw Jolanda pluist ondertussen de bloemen met de hand. “Door het verwijderen van de bovenste takjes en blaadjes gaat alle energie naar de knop”, vertelt ze. De Nederlandse pioenenkwekerij van Pioenieren bestaat uit een kas en een buitenveld, samen bijna 3 hectare groot. In totaal kweekt het enthousiaste stel 15 pioensoorten. Roze, lila, zalm, rood, paars en wit - de mooiste kleuren pioenen worden met liefde geteeld en verzorgd. Dat levert in het voorjaar uit de volle grond zo’n 250.000 stelen op, waarvan bijna de helft richting inkoper Greenflor gaat.

Na lang testen hebben Ton en Jolanda in hun broeierij een unieke, succesvolle werkwijze ontwikkeld voor najaarspioenen van Hollandse bodem. Dankzij slimme trucjes en geoptimaliseerde logistiek loopt de productie van hun pioenen nu door in september en oktober. Omdat deze werkwijze is ontwikkeld in samenwerking met Greenflor-oprichter Cees de Mooij en zijn zoon Alain, gaan deze najaarspioenen exclusief naar importeur Greenflor. “Op deze manier kunnen wij bloemisten, groothandels, tuincentra en lijnrijders in binnen- en buitenland zelfs in het najaar prachtige pioensoorten als Alertie, Sarah Bernhardt en Duchesse de Nemours bieden.

Bloedmijt bestrijden: Tips en Tricks

Naast het gebruik van kippen voor onkruidbestrijding, kunnen kippen ook last hebben van bloedmijt. Hier zijn enkele tips om bloedmijt te bestrijden zonder gif:

  1. Poetsen, vegen, stofzuigen: Begin met een schone lei en verwijder zoveel mogelijk bloedmijt uit het kippenhok.
  2. Acrylaat in de kieren: Dicht alle kieren en naden in het kippenhok met acrylaat om de bloedmijt geen schuilplaats te bieden.
  3. Witkalk overal: Verf de binnenkant van het kippenhok met witkalk. Dit is natuurlijk, vochtabsorberend en maakt alles superwit, waardoor je bloedmijt sneller ziet.
  4. Vliegende stok: Maak de stok zo zwevend mogelijk en smeer de punten waar de stok op steunt in met vaseline. Dit doodt de bloedmijt die naar de kip wil kruipen.
  5. Knoflook in hun water: Voeg knoflook toe aan het drinkwater. Bloedmijt heeft een hekel aan bloed dat naar knoflook smaakt.

Eglu Cube kippenhok van Omlet

Ons Eglu Cube kippenhok van Omlet heeft veel minder kieren dan een regulier kippenhok en is bovendien veel eenvoudiger schoon te maken. Als het moet kun je hem redelijk eenvoudig volledig demonteren en minutieus schoonmaken.

Conclusie

De betekenis van "cees kip" is veelzijdig en omvat zowel culturele tradities als innovatieve oplossingen. Van de bijnamen in Volendam tot de kippen in de pioenenkwekerij, Nederland blijft verrassen met zijn unieke aanpak en rijke geschiedenis.

labels: #Kip

Zie ook: