Waarschijnlijk zijn we allemaal wel bekend met het feit dat men strooizout strooit als het heeft gesneeuwd of gevroren. Dat allemaal om er maar voor te zorgen dat de sneeuw of het ijs smelt en de gladheid op de wegen en stoepen verdwijnt. Omdat we allemaal weten dat het gebeurt klinkt strooizout strooien heel logisch.

Maar waarom strooien we eigenlijk zout op de wegen in de winter? Waarom helpt zout tegen gladheid en wat doet zout precies met sneeuw? Laten we eerst eens inzoomen op de volgende vragen: wat doet zout met sneeuw en waarom helpt zout tegen gladheid?

De werking van zout bij gladheid

Zout bestaat uit natriumchloride en soms ook calciumchloride en zorgt ervoor dat het sneeuw smelt en de gladheid ophoudt. Wanneer het zout zich mengt met water, ontstaat er pekel. Pekel heeft een lager vriespunt dan water en om die reden treedt er dan ook minder snel gladheid op. Dat is dan ook precies de reden waarom we zout op de wegen strooien bij winterse omstandigheden als sneeuw en gladheid.

Strooiwagens worden gevuld met een mengsel, dat bestaat uit pekel en zout. Dat resulteert in een behoorlijke laag pekel op de weg, die er vervolgens ook nog ‘in wordt gereden’ door het verkeer.

Waar wordt strooizout ingezet?

Strooizout wordt dus ingezet wanneer er sprake is van een laag sneeuw of gladheid. Vaak wordt er ook al preventief gestrooid, waardoor er minder zout nodig is wat weer beter is voor het milieu. Strooizout kan overigens op meerdere plekken worden ingezet. Zo zorgen Rijkswaterstaat, provincies en gemeenten ervoor dat gladheid op de (snel)wegen wordt vermeden, maar kunnen consumenten er met eigen strooizout bovendien voor zorgen dat hun eigen stoep weer schoon wordt.

Welke zoutsoorten zijn het beste te gebruiken?

Nu u weet waarom zout strooien bij sneeuw helpt, is het ook goed om te weten welke zoutsoorten u het beste kunt gebruiken. Er zijn meerdere mogelijkheden wat betreft zoutsoorten die kunnen helpen om sneeuw en gladheid te bestrijden en dan hebben we het bijvoorbeeld over zeezout, vacuümzout en steenzout. Het is zelfs mogelijk om met keukenzout te strooien om gladheid te voorkomen, ware het niet dat keukenzout minder goed is voor het milieu.

De rol van Rijkswaterstaat

Rijkswaterstaat bereidt zich goed voor op de winter. Winterse situaties als vorst, ijzel, sneeuw en mist zijn van invloed op de wegen en het verkeer. We proberen het ontstaan van gladheid door winterse omstandigheden zoveel mogelijk te voorkomen. Bij sneeuw zetten we strooiwagens en sneeuwschuivers in. Het landelijk dekkend Gladheidmeldsysteem waarschuwt automatisch bij kans op gladheid. Vervolgens besluiten we of we moeten strooien. Ook de weersverwachting en de hoeveelheid strooizout, die mogelijk al op de weg ligt, wegen mee.

Bij kans op gladheid strooien we preventief om de snelwegen veilig te houden. Daarnaast strooien we als het sneeuwt. Zout verlaagt het vriespunt met een aantal graden. We bepalen aan de hand van informatie uit het Gladheidmeldsysteem, meteorologische data en KNMI-weersverwachtingen of we gaan strooien. Rijkswaterstaat zet maximaal 577 strooiwagens in, die we ook een sneeuwschuiver kunnen geven.

In de zomer bereidt Rijkswaterstaat zich voor op winters weer. Het zout wordt ingekocht en verdeeld over de loodsen door het hele land. Rijkswaterstaat zorgt elk jaar dat aan het begin van het winterseizoen de zoutvoorraad is aangevuld tot ruim 250 miljoen kg. Het wintermaterieel wordt uitgebreid getest en het personeel opnieuw getraind.

We bestrijden wintergladheid door zout te strooien. Zout verlaagt het vriespunt met een aantal graden. Hierdoor wordt de weg minder snel glad en ontdooit bestaande sneeuw of ijzel.

De productie en distributie van zout

Na de indampers volgen de centrifuges. laatste beetje water uit het zout geslingerd. opslagloodsen. In de loods kan maximaal 40.000 ton worden opgeslagen: de productie van één week. Een grote shovel neemt iedere keer happen uit de enorme zoutberg en kiept het zout in een stortbak. Zoals eerder genoemd, wordt slechts 5 procent van het door AkzoNobel geproduceerde zout wordt gestrooid in de winter.

Frisia Zout haalt zijn zout op dezelfde manier uit de grond, tussen Harlingen en Franeker. Vanaf een paar kilometer wordt het spul naar boven gepompt. Via transportleidingen vindt het pekelwater zijn weg naar de fabriek in Harlingen. Daar wordt het behandeld en op de indampafdeling gestoomd in vijf grote ketels, zodat vacuümzout overblijft.

Hoe wordt bepaald waar en wanneer er gestrooid wordt?

Een weerbureau houdt in de gaten of er gladheid kan ontstaan. En we krijgen ook informatie van de sensoren in het wegdek. Die meten de temperatuur en het zoutgehalte van de weg. Op basis van deze informatie wordt de gladheidcoördinator van de provincie ingeschakeld. De verwachtingen en de eventuele risico's worden besproken en de gladheidcoördinator besluit waar gestrooid moet worden, hoeveel strooizout er gebruikt wordt en wanneer de strooiwagens op pad gaan. Verder wordt aan alle gemeenten gemeld dat de provincie een strooiactie gaat uitvoeren.

De impact van zout op het milieu

Zout kan schadelijk zijn voor het milieu. Opgelost zout bevat chloride en kan na een regenbui in de bermen terecht komen. Het chloride komt zo in de bodem en veroorzaakt onder andere uitspoeling van bepaalde voedingstoffen in de bodem. Bomen en hagen kunnen daaronder lijden. Ook kan chloride via de riolering in het oppervlaktewater terechtkomen. Daar kan opgelost zout een verstorende invloed hebben op het waterleven.

Het is dus belangrijk om zo weinig mogelijk zout in de natuur terecht te laten komen. Daarom zijn de strooiwagens uitgerust met een speciale strooitechniek. Droog zout wordt vlak vóór het strooien gemengd met pekelwater (zout opgelost in water). Door het pekelwater 'kleeft' dit mengsel aan het wegoppervlak. De betere hechting voorkomt dat het zout wordt weggespoeld of door de wind en auto’s in de berm terecht komt.

Alternatieven voor zout?

Zout verlaagt het vriespunt van water, zodat water dat normaal gesproken zou bevriezen, nog vloeibaar blijft. Daarom zetten vrijwel alle landen die aan gladheidbestrijding doen, zout als dooimiddel in, laat Marc Eijbersen weten. “In Scandinavische landen en in de Alpen gebruiken ze ook zand en grit als stroefmaakmiddel.” Het gaat dan om omstandigheden waarbij er zoveel sneeuw ligt dat die niet is op te lossen met zout. Het strooien met kleine steentjes geeft auto’s dan meer grip. In Nederland zou het steentjes strooien geen zin hebben, want wij hebben die bergen sneeuw niet.

De toekomst van gladheidsbestrijding

Zou er vroeger misschien uit voorzorg wat te veel zout op de wegen gestrooid zijn, tegenwoordig gebeurt dat niet meer. Zo zitten in de wegen onder meer temperatuursensoren, waarmee Rijkswaterstaat in de gaten houdt hoe koud het wegdek is. “Die data combineren we elke vijf minuten met actuele informatie van het KNMI over het weer”, vertelt Slippens. Er wordt dus pas zout gestrooid wanneer vrijwel zeker is dat er ergens gladheid gaat optreden. Ook meet Rijkswaterstaat op de weg het zogeheten restzout van eerdere strooiacties, zodat de dosering daarop is aan te passen.

Hing de hoeveelheid gedeponeerd zout in het verleden af van de chauffeur van de vrachtwagen en hoe kwistig die het zout doseerde, tegenwoordig nemen machines die taak over. “Sinds 2016 maken we gebruik van strooiwagens die automatisch kunnen strooien”, vertelt Slippens. “Dat wil zeggen dat we met zo’n vrachtwagen één keer de route precies moeten ‘inrijden’, waarbij we handmatig aangeven waar zout moet komen en welke dosering. De computer aan boord onthoudt de coördinaten en kan het vervolgens zelf doseren; de chauffeur hoeft dan alleen de routes te rijden. Het strooimechanisme kan zijn breedte variëren. Op een snelweg bijvoorbeeld tot drie stroken breed, 12 meter, maar bij een op- of afrit wordt snel het spoor smaller gemaakt naar 3,5 meter.

Tips voor veiligheid bij winterse omstandigheden

Houd bij winterse omstandigheden de weersverwachting en verkeersinformatie goed in de gaten als u de weg op moet. Pas uw rijstijl. Verlaag waar nodig uw snelheid, houd voldoende afstand en wissel niet onnodig van rijstrook.

Tijdens strenge winters kan er schade ontstaan aan het wegdek. Indien nodig wordt een noodreparatie uitgevoerd. Wil je iets melden over de gladheidbestrijding?

labels:

Zie ook: