Vroeger at iedereen brood, maar tegenwoordig kiezen veel mensen voor alternatieven zoals muesli, havermout of salades. Brood past prima in een gezond voedingspatroon, omdat het een belangrijke bron is van vezels (vooral bruin of volkorenbrood), B-vitamines en mineralen zoals ijzer en jodium.

Extra Jodium in Brood

Op advies van de Gezondheidsraad gebruiken bakkers vaak 'bakkerszout', dat extra jodium bevat. Hoewel de overheid het gebruik van dit zout stimuleert om jodiumtekorten bij Nederlanders tegen te gaan, is het niet verplicht. Naast brood mag bakkerszout ook worden gebruikt in koekjes, cake en gebak.

Niet al het brood bevat bakkerszout. Biologisch brood bevat bijvoorbeeld vaak ongejodeerd zout. Ook als je zelf brood bakt, krijg je minder jodium binnen dan wanneer je brood van de bakker eet. Gebruik je een kant-en-klare broodmix, controleer dan of er extra jodium is toegevoegd.

Waar is Jodium Goed Voor?

Jodium is essentieel voor de vorming van schildklierhormonen, die belangrijk zijn voor de groei en de stofwisseling. Daarnaast is jodium belangrijk voor het zenuwstelsel en zorgt het ervoor dat we ons fit voelen. Voor zwangere vrouwen is het extra belangrijk om voldoende jodium binnen te krijgen, omdat een tekort problemen kan veroorzaken bij de hersenontwikkeling van het ongeboren kind, wat kan leiden tot een lager IQ.

Waar Zit Jodium In?

Jodium komt van nature voor in zeewater, aarde en drinkwater. Via deze wegen komt jodium in voedsel als zeevis en groenten terecht. Ook melk en melkproducten leveren een bijdrage aan de jodiuminname. Producten waar jodium van nature inzitten zijn zeewier, zeevis, zuivel en eieren. Verder wordt jodium toegevoegd aan gejodeerd keuken-, tafel- en dieetzout, bakkerszout, brood dat gebakken is met bakkerszout en sommige vleeswaren.

In de Warenwet is vastgelegd dat brood en broodvervangers, vleesproducten, keukenzout (in zeezout zit nauwelijks jodium!) en keukenzoutvervangers verrijkt mogen zijn met jodium. Op het etiket staat of jodium is toegevoegd.

Hoeveel Jodium Hebben We Nodig?

Per dag hebben we 150 microgram jodium nodig. Dit komt overeen met zes sneetjes brood (met bakkerszout). Met vier boterhammen, twee glazen melk en 's avonds een biefstukje kom je ook een heel eind.

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid jodium is voor een volwassene vastgesteld op 150 mcg. De ADH voor zwangere vrouwen is 175 mcg en zelfs 200 mcg voor vrouwen die borstvoeding geven.

Alternatieve bronnen van Jodium

Naast brood kun je jodium ook vinden in vis (zoals kabeljauw, makreel, tonijn, tong, zalm en haring), eieren, kaas, yoghurt en mosselen. Er zit zelfs een beetje jodium in andijvie en bananen. Zeewier zoals kombu bevat extreem veel jodium. Zoveel zelfs, dat bij dagelijkse consumptie de schildklier op tilt kan slaan. Van alle zeewieren is kombu het rijkst aan jodium. Aan te raden is om af te wisselen in zeewieren zoals nori, dulse en wakamé. Denk ook aan zeewierpasta als vervanger van tarwepasta.

Veel mensen zijn in de veronderstelling dat Keltisch zeezout rijk is aan jodium, maar helaas blijkt dit volgens analyse niet zo te zijn; het is arm aan jodium. Hoe komt het dan dat brood vaak rijk is aan jodium? Dat komt doordat bakkers speciaal bakkerszout gebruiken, waar jodium aan is toegevoegd. Als je weinig jodium binnenkrijgt, zou je kunnen kiezen voor gejodeerd zeezout. Gejodeerd tafel- en keukenzout bevatten echter slechts natrium en chloride, terwijl zeezout tientallen mineralen en spoorelementen bevat, waardoor het behalve dus wat jodium betreft een gezondere keuze is. Het smaakt volgens velen ook nog eens lekkerder. Keltisch zeezout bevat nog meer mineralen dan zeezout.

Jodium in supplementen is van het type kaliumjodide. Dit wordt prima opgenomen. Ook zijn er veel natuurlijke jodiumsupplementen, waarbij de bron van jodium zeewier is. Kelp en knotswier zijn hier voorbeelden van. Een nadeel van natuurlijke jodiumsupplementen is dat het vermelde gehalte aan jodium soms niet klopt. Heel bekend is ook Lugols, dat vernoemd is naar de Franse arts Jean Lugol. In 1880 ontwikkelde hij een oplossing van elementair jodium en kaliumjodide in water.

Het is geen verstandige keuze om alleen te leunen op brood als bron van jodium. Naast dat dit eenzijdig is, houdt het ook een risico in. Uit onderzoek van de Consumentenbond blijkt namelijk dat veel bakkers helemaal geen gejodeerd zout gebruiken. Het is dus helemaal niet per se nodig om brood te eten om aan je jodium te komen.

Gejodeerd zout als bron van jodium heeft als nadeel dat het veel natrium bevat. Het Voedingscentrum waarschuwt fel tegen het gebruik van zout, omdat dit onder meer de bloeddruk kan verhogen. Tegelijkertijd moedigen ze het gebruik van gejodeerd zout in brood juist aan. Die twee adviezen zijn met elkaar in tegenspraak. Daarbij raadt het voedingscentrum het gebruik van zeewier af in de schijf van vijf, omdat het te veel natrium zou bevatten. Dat is jammer, want een klein beetje zeewier is een bron van veel micronutriënten en geeft veel smaak. Dit komt onder meer doordat zeewier een bron is van glutamaat, dat een hartige smaak heeft.

Jodium is een mineraal dat belangrijk is voor de productie van schildklierhormonen. Deze hormonen zijn nodig voor een goede groei, de ontwikkeling van het zenuwstelsel en de stofwisseling. Producten waar jodium van nature inzitten zijn zeewier, zeevis, zuivel en eieren. Verder wordt jodium toegevoegd aan gejodeerd keuken-, tafel- en dieetzout, bakkerszout, brood dat gebakken is met bakkerszout en sommige vleeswaren.

Voedingsmiddelen die Jodium bevatten

  • Zeewier: Kombu, Nori en Wakame
  • Zeevis: Kabeljauw, Makreel, Paling
  • Zuivel: Griekse yoghurt
  • Eieren
  • Schaal- en schelpdieren: Oesters, krab

Bakkers en vleeswarenproducenten zijn overigens niet verplicht om bakkerszout of gejodeerd nirtietpekelzout te gebruiken. Een jodiumtekort merk je pas na enkele jaren omdat de schildklier normaal een grote voorraad aan jodium heeft opgeslagen. Bij een tekort gaat de schildklier trager werken en opzwellen. Dit wordt ook wel struma of krop genoemd. Bij kinderen leidt dit tot een groeiachterstand, een verminderd leervermogen en bij een groot tekort tot dwerggroei.

Een teveel aan jodium in de voeding kunnen de meeste mensen zonder problemen verdragen. Bij mensen met een jodiumtekort of een schildklierafwijking kan een te hoge jodiuminname de werking van de schildklier verstoren. Een te hoge inname komt bij hoge uitzondering voor (bij kustvolkeren die veel zeewier eten).

Vrouwen hebben extra jodium nodig tijdens de zwangerschap en wanneer ze borstvoeding geven. Onvoldoende jodium inname tijdens de zwangerschap kan leiden tot hersenafwijkingen van het ongeboren kind waardoor het iq van het kind gemiddeld met 10 tot 12 punten kan achterblijven. Daarom is extra aandacht hiervoor nodig.

Zes sneetjes brood met 1,2% bakkerszout bevat ongeveer 150 microgram jodium. In één groot gekookt ei (maat L) zit evenveel jodium als in 1 snee brood. Als je een portie (100-150 gram) witvis (kabeljauw, koolvis, schelvis, rode mul) neemt, krijg je ook voldoende jodium binnen. Als je twee keer in de week een portie van 150 gram vis (waarvan 1 vette vissoort zoals makreel, zalm, haring) eet, dan krijg je tussen de 100 en 480 microgram jodium binnen. Als je dagelijks een schaal magere naturel kwark neemt, krijg je ongeveer een derde van je dagelijkse hoeveelheid jodium binnen.

Voor een goed werkende schildklier heb je naast jodium ook het mineraal selenium nodig. Als je dagelijks 6 sneetjes brood met 1,2% bakkerszout eet, krijg je wel voldoende jodium binnen maar niet voldoende selenium. Je hebt dagelijks 60 microgram selenium nodig. Dit zit bijvoorbeeld in één handje noten (waarvan 1 paranoot). Verder zit selenium ook in vis, vlees en in plantaardige producten zoals brood, graanproducten en groenten.

Tabel: Jodiumgehalte in Voedingsmiddelen

Voedingsmiddel Jodiumgehalte (per 100g/portie)
Kabeljauw 196 mcg
Griekse yoghurt 80 mcg
Oesters 60 mcg
Paling 60 mcg
Makreel 56 mcg
Ei (gekookt, groot) 35 mcg
Volkorenbrood (per snee) 24 mcg
Lever 14 mcg

Het is niet verplicht om brood te bakken met bakkerszout. Op het etiket van brood staat of het met bakkerszout gemaakt is. Eet je weinig brood? Of eet je brood zonder bakkerszout? Jodium is belangrijk voor de productie van de schildklierhormonen.

Jodiumtabletten zijn bedoeld voor mensen die zijn blootgesteld aan radioactief jodium door een kernramp. Via je voeding krijg je meestal voldoende jodium binnen. Het is niet nodig om tabletten met jodium te gebruiken als aanvulling op je normale voeding.

Jodium draagt bij aan het geheugen en een normale intelligentie. Daarnaast helpt het bij de productie van schildklierhormonen. Maar hoe krijg je de juiste hoeveelheid jodium per dag binnen? En wanneer heb je een verhoogde behoefte aan jodium?

labels: #Brood

Zie ook: