Tijdens de zwangerschap is een gezonde leefstijl extra belangrijk. Daarbij hoort ook gezonde en gevarieerde voeding. Daarmee krijg je genoeg goede voedingsstoffen binnen voor jezelf en je baby. Sommige producten kan je beter niet of weinig eten en drinken als je zwanger bent of borstvoeding geeft. Deze voedingsmiddelen kunnen schadelijk zijn voor de (ongeboren) baby. De belangrijkste informatie vind je hier en je kan ook altijd je verloskundige om advies vragen.
Waarom moet je voorzichtig zijn met rauw voedsel als je zwanger bent?
Als je zwanger bent, ben je extra gevoelig voor voedselinfecties. Ook kan wat je eet of drinkt schadelijk zijn voor je kind. In sommige voedingsproducten kan een bacterie of parasiet zitten waar je ziek van kan worden. Als je hiermee besmet raakt, kan dat tijdens de zwangerschap ernstige gevolgen hebben, zoals een miskraam of vroeggeboorte. Daarom is het advies om extra voorzichtig te zijn met deze voedingsproducten.
Listeria kan je krijgen door het eten van rauwe producten, zoals rauw vlees, rauwe vis en zachte kaas gemaakt van rauwe melk (ongepasteuriseerd). Door deze producten goed te verhitten, gaat de listeria-bacterie dood. Melk uit de supermarkt is altijd eerst verhit.
Toxoplasmose kan je krijgen door een parasiet in de poep van katten. Via kattenpoep kan het ook in de aarde komen, en zo groenten en fruit besmetten. Om besmetting met listeria en toxoplasmose te voorkomen, is het belangrijk om vlees, vis en eieren goed te verhitten (koken of bakken) en geen zachte kaas of andere producten met rauwe melk te eten. Groente en fruit kan je goed wassen of schillen.
Voedingsmiddelen die je beter kunt vermijden tijdens de zwangerschap
Een aantal voedingsproducten kan je beter niet (of weinig) eten en drinken als je zwanger bent:
- Rauwe melk, leverproducten en rauw vlees moet je laten staan als je zwanger bent.
- Eet geen rauw vlees zoals tartaar, carpaccio of half-doorbakken biefstuk.
- Eet geen rauwe of gedroogde vleeswaren zoals rosbief, fricandeau, chorizo, salami, rauwe ham, parmaham, cervelaat, filet américain en ossenworst.
- Eet geen lever en weinig producten van lever.
- Drink geen rauwe melk van de boerderij. Gewone melk mag wel. Die is al verhit.
- Rauwe melk kan zitten in brie, camembert en vacherin. Er staat dan 'au lait cru' op. In deze kazen kan de Listeria-bacterie zitten. Die kan schadelijk zijn voor je baby.
Door het eten van rauw vlees (zoals filet américain, ossenworst, rauwe ham en , kun je voedselinfecties krijgen. De bekendste is wel de infectie toxoplasmose. Deze kan schadelijk zijn voor je baby tijdens de zwangerschap.
De parasiet die toxoplasme veroorzaakt, wordt verspreid via kleine eitjes uit kattenpoep. Deze eitjes komen op veel plekken voor, dus ook op bepaalde voedingsmiddelen zoals rauw vlees en groenten en fruit. Daarom is het ook niet verstandig de kattenbak schoon te maken als je zwanger bent.
Welke vis is wel en niet gezond en veilig tijdens de zwangerschap?
Rauwe vis en sommige vissoorten kan je beter niet eten als je zwanger bent. In rauwe vis, zoals gerookte zalm en rauwe sushi, kan listeria of toxoplasmose zitten. Hier kan je een infectieziekte van krijgen, die gevaarlijk kan zijn tijdens de zwangerschap. Als de vis goed is verhit (gebakken of gekookt) kan je het wel veilig eten.
Toch is vis óók gezond. Het advies is om twee keer per week een portie (100 gram) vis te eten: één keer vette vis en één keer magere vis. Vette vis is bijvoorbeeld gebakken zalm en magere vis is bijvoorbeeld schol. In vis zitten de vetzuren DHA en EPA, die helpen bij de ontwikkeling van de hersenen en het netvlies (in de ogen) van de baby. Ook is er minder kans op een vroeggeboorte als je twee keer per week vis eet.
In sommige vissoorten kunnen veel schadelijke stoffen zitten, zoals in makreel, paling, sardine, tonijn, krab en garnalen. Die kan je beter niet eten als je zwanger bent. Kweekvis bevat minder schadelijke stoffen dan vis die in het wild is gevangen. Op Voedingscentrum.nl kan je zien welke vis je wel en niet veilig kan eten. Ook kan je dit opzoeken in de ZwangerHap-app.
Extra tips over bereiden van voedsel
De bereiding van voedsel is nog meer van belang als je zwanger bent. Bak vlees en vis helemaal geer en zorg dat je messen etc. waarmee je rauw vlees of vlis hebt gesneden, niet in aanraking komen met het gare voedsel.
Welke adviezen zijn er voor de hygiëne als je zwanger bent?
Als je zwanger bent is het extra belangrijk om goed op de hygiëne te letten bij het klaarmaken van eten. Zo kan je infectieziekten door listeria of toxoplasmose voorkomen. Hier kan je op letten:
- Zet (producten met) rauwe vis, rauw vlees of rauwe melk na aankoop zo snel mogelijk in de koelkast. Zo beperk je de groei van listeria.
- Voor het eten moeten deze producten goed worden verhit (gekookt of gebakken).
- Was groenten en fruit goed voordat je ze eet of klaarmaakt. Ook gewassen, voorverpakte producten.
- Verhit vacuümverpakte producten goed (koken of bakken) en eet ze binnen twee of drie dagen na opening op.
- Eet geen restjes of kliekjes die ouder zijn dan twee dagen.
- Eet geen rood vlees. Zorg dat vlees altijd goed doorbakken is.
Wat kun je het beste eten als je zwanger bent?
Voor een gezonde zwangerschap raden we je aan twee stuks fruit en minimaal twee ons groente per dag te eten. Wissel vis en vlees af en als je geen vis lust, neem dan als vervanger visoliecapsules (Omega 3). Ook adviseert het Voedingscentrum om tot week 10 van je zwangerschap foliumzuur te slikken. Meer weten over voedingstips en gezond zwanger?
Een gezond en gevarieerd eetpatroon betekent dat je genoeg verschillende dingen eet om de belangrijke voedingsstoffen binnen te krijgen. Zoals vitamines, mineralen en eiwitten. Tijdens de zwangerschap heeft je lichaam meer behoefte aan voedingsstoffen. Je kan gevarieerd eten door bijvoorbeeld de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum te volgen. Dan weet je dat je genoeg voedingsstoffen eet en voorkom je dat je te veel ongezonde ingrediënten binnenkrijgt. Zoals ongezonde vetten, suikers en schadelijke stoffen.
Bij het omgaan met jonge kinderen is extra hygiëne belangrijk: handen wassen na contact met snot, urine en ontlasting, onder andere om besmetting met het CMV-virus te voorkomen. Daarnaast is alertheid op kinderziekten zoals rodehond, mazelen, de vijfde ziekte en waterpokken geboden. Als u deze ziekten heeft doorgemaakt of tegen de ziekte gevaccineerd bent, bent u beschermd.
Let op de hygiëne bij contact met dieren en was na contact met dieren de handen. Toxoplasma is een parasiet die kan zitten in ontlasting van katten en kan leiden tot aangeboren afwijkingen bij uw kind. Deze parasiet kan ook in de grond zitten die door de ontlasting van katten verontreinigd is. Daarom is het advies: verschoon niet zelf de kattenbak. Als u toch de kattenbak verschoont, doe dit dan dagelijks en gebruik handschoenen. Gebruik tuinhandschoenen als u in de tuin werkt en vermijd contact met zand in de zandbak.
Overige aandachtspunten
Reizen tijdens de zwangerschap kan, vooral in de eerste 3 maanden, risico’s geven. (Tropische) ziekten (bijvoorbeeld zikavirus), maar ook omstandigheden van de reis en de beschikbare medische voorzieningen spelen hierin een rol. Reizen naar afgelegen gebieden of gebieden met slechte gezondheidszorg is niet verstandig.
Alcohol, drugs en roken zijn uiteraard niet goed als je zwanger bent en kunnen een negatief effect hebben op de ontwikkeling van je ongeboren kindje. Deze middelen kunnen er zelfs voor zorgen dat je een miskraam krijgt. Bepaalde medicijnen kunnen ook schadelijk zijn voor je kindje. Gebruik je medicijnen?
Nederlands kraanwater is over het algemeen veilig om te drinken. Maar oude huizen en gebouwen kunnen nog loden waterleidingen hebben. Daardoor kan er veel lood in het kraanwater zitten. Dit kan schadelijk zijn voor jonge kinderen en tot een lager IQ leiden. Daarom is het belangrijk om in gebouwen met loden waterleidingen geen water uit de kraan te drinken. Gebruik hier ook fleswater om dranken, soep en sauzen te bereiden.
labels:
