Om gelijk met de deur in huis te vallen: zowel normale chips als groentechips zijn beide niet gezond. Allebei bevatten veel calorieën en zout. Net als met het aantal calorieën en de hoeveelheid zout is er ook wanneer het gaat om de hoeveelheid vet geen verschil. Zowel groentechips als aardappelchips bevatten evenveel vet.

De Voedingswaarde van Chips

In 100 gram chips - groente- en aardappelchips - zitten ongeveer 500 kilocalorieën. Ter vergelijking: in 100 gram gekookte aardappelen zitten slechts 80 calorieën en in 100 gram gekookte bietjes maar 30 kilocalorieën. Maar liefst 33% van de chips bestaat uit vet. Chips die gefrituurd is in zonnebloemolie bevat vooral onverzadigde vetten. Deze zijn in principe goed voor je hart en bloedvaten… Toch is chips geen gezonde snack.

Naast de hoeveelheid vettigheid bevat groentechips ook zout. Per 100 gram gaat het om ongeveer 1,3 gram zout. Het advies vanuit het Voedingscentrum is om per dag maximaal 6 gram aan zout binnen te krijgen. Niet alleen in chips, maar ook in veel andere voedingsmiddelen zit zout.

Groenten staan er om bekend dat zij rijk zijn aan vezels. Helaas gaat dit niet op wanneer het gaat om chips. Doordat de chips gefrituurd wordt gaan sowieso de vitamines uit de groenten voor een groot deel verloren. Daarnaast weegt de hoeveelheid vezels (ca. 4 gram vezels per 100 gram chips) niet op tegen de hoeveelheid calorieën.

Ondanks dat je het misschien niet direct verwacht bevat chips ook suiker. In groentechips komt van nature suiker voor. Biet, wortel, pastinaak en zoete aardappel bevatten namelijk suiker. Doordat het vocht tijdens het frituren verdwijnt uit de groentechips wordt de hoeveelheid suiker per aantal gram geconcentreerder. Echt een gezonde snack is groentechips dus niet.

Waarom We Blijven Eten

Dat de mens de neiging heeft om direct 500 in plaats van 1 chipje te eten is volgens onderzoeksleider Thomas Hoch vrij gemakkelijk te verklaren. Volgens hem heeft het alles te maken met hedonische honger, wat iets heel anders is dan echte honger. Vooral ‘slecht’ voedsel wakkert dit soort honger aan bij de mens, weten de wetenschappers. Dat komt omdat voedsel met veel vetten en koolhydraten volgens de Duitse onderzoekers signalen van genot naar de hersenen sturen, waardoor je ervan wil blijven eten.

Hoch en zijn team hebben overigens sterk het vermoeden dat niet alleen de vetten en de koolhydraten chips tot zo’n aanlokkelijke snack maken. Dat chips nog een ander aanlokkelijk bestandsdeel moet hebben concluderen de Duitsers nadat zij een aantal ratten normaal rattenvoer, naturel chips en een mix van koolhydraten en vetten in poedervorm voorschotelen. De ratten hebben net gegeten, maar gaan toch massaal op de naturel chips af.

Het team analyseert vervolgens wat het eten van deze chips doet met de hersenen van de ratten. Wat blijkt? Dit voedsel activeert het zogenaamde beloningssysteem van het brein. Daarnaast wordt ook het gedeelte van het brein dat een verzadigd gevoel veroorzaakt minder actief, waardoor de ratten maar door blijven eten. Zowel het normale rattenvoer als de koolhydraten en vet in poedervorm wekken een stuk minder hersenactiviteit op bij de ratten.

Groentechips: Een Gezonder Alternatief?

Groentechips zijn de afgelopen jaren steeds populairder geworden. De schappen in de supermarkt liggen er dan ook vol mee. Groenten zijn natuurlijk erg gezond. Ze bevatten vitaminen, geven je een verzadigd gevoel en leveren weinig calorieën. Je zou daarom misschien denken dat groentechips een gezonde snack-optie zijn. Het is niet precies bekend hoeveel vitamines groentechips bevat, maar wat we wel weten is dat veel vitamines verloren gaan door het frituren.

Van aardappelchips is bekend dat er nog wat vitamines achterblijven. Zie jij groentechips als een goede vervanger van ‘gewone’ aardappelchips? Dan moeten we je helaas teleurstellen, want er zit net zoveel vet in. Zijn de chips gefrituurd in zonnebloemolie, dan gaat het vooral om onverzadigde vetten die goed zijn voor je hart en bloedvaten.

Ook de hoeveelheid zout in groentechips is vergelijkbaar met de hoeveelheid in gewone chips. De chips bevat ongeveer 1,3 gram zout per 100 gram. Het advies is om maximaal 6 gram zout per dag binnen te krijgen en veel mensen in Nederland krijgen al te veel zout binnen.

Van nature bevat groentechips suiker doordat in biet, wortel, pastinaak en zoete aardappel suiker zit. Doordat de groenten worden gefrituurd verliest de het vocht, waardoor de chips meer koolhydraten per 100 gram bevatten dan wanneer de groente vers is.

Groentechips kan net als aardappelchips acrylamide bevatten. In sommige gevallen is het gehalte van deze stof zelfs nog hoger in groentechips. Acrylamide is een schadelijke stof die kan ontstaan als zetmeelrijke producten worden verhit boven de 120 graden. Het is daarom belangrijk om erop te letten dat je hier zo min mogelijk van binnenkrijgt.

Chipsverslaving

Een chipsverslaving is een eetstoornis met mogelijk ernstige gevolgen voor je gezondheid en mentale welzijn. Zo loop je risico op het ontwikkelen van diabetes, heb je een verhoogde kans op verschillende vormen van kanker en kun je last krijgen van psychische problemen. Verslavingen aan eten zoals chips en chocolade ontstaan door meerdere factoren.

Chipsverslaving is een type eetverslaving waarbij iemand een onbedwingbare trek heeft in chips. Mensen met een chipsverslaving blijven grote hoeveelheden chips eten, ondanks de negatieve gevolgen die dit heeft voor hun fysieke en mentale gezondheid. Ze hebben dan de controle verloren over hun eetgedrag.

Chips zijn om meerdere redenen verslavend. Zo zorgt de combinatie van zout, vet en suiker in chips voor een verleidelijke smaakbeleving. Op die manier dragen ze bij aan het ontwikkelen van ongezonde eetpatronen. De combinatie van stoffen stimuleert ook de afgifte van dopamine in je hersenen. Door deze neurotransmitter voel je je dan gelukkiger en wil je meer chips eten.

Er zijn verschillende factoren die bijdragen aan de ontwikkeling van een chips verslaving. Zo zijn voor sommige mensen chips verslavend vanwege een genetische aanleg voor verslavend gedrag. Ook een impulsieve persoonlijkheid (zoals mensen met ADD) kan een risicofactor zijn, volgens een studie uit 2004 in International Journal of Eating Disorders. Het is dan mogelijk lastiger om guilty pleasures zoals chips en pizza te weerstaan.

Overmatig veel chips eten door een verslaving of verstoord eetgedrag heeft verschillende gezondheidsrisico’s. Deze variëren van extreme gewichtstoename tot diabetes type-2 en een verhoogde kans op sommige vormen van kanker, volgens de eetverslaving onderzoeker Abd Tahrani in Journal of Eating Disorders. Een eetverslaving aan chips leidt vaak ook tot psychische problemen, van schuldgevoelens over je eetgedrag en eetbuien tot een lager zelfbeeld en depressie. Daarnaast is sociale isolatie een mogelijk gevolg.

Het overwinnen van chipsverslaving is vaak uitdagend. Zoek professionele hulp: Niet iedereen kan op eigen kracht een chipsverslaving overwinnen. Het is verstandig om professionele hulp in te schakelen bij een voedselverslaving wanneer je niet uit jezelf kunt stoppen en merkt dat de voedselverslaving gevolgen heeft op je gezondheid en omgeving.

Professionele hulp bij een chipsverslaving kan verschillende vormen aannemen. De meest effectieve behandeling van eetverslaving is in een gespecialiseerde kliniek voor eetstoornissen. Een behandeltraject biedt vaak cognitieve gedragstherapie, waarin je leert om negatieve gedachten beter te verwerken. Ook kan interpersoonlijke therapie helpen bij problemen zoals sociale isolatie. Aan de hand van voedingsbegeleiding kan een cliënt leren wat een gezonde leefstijl en omgang met voedsel is.

Ben jij verslaafd aan chips of ander ongezond voedsel, zoals chocolade? Chipsverslaving is niet op zichzelf een erkende aandoening, maar kan wel vallen onder de eetstoornis NAO.

Tips om Minder Chips te Eten

Toch zijn er heel wat mensen die de verleiding niet kunnen weerstaan. Ze nemen zich bijvoorbeeld voor om hooguit een paar handjes chips te eten, maar in korte tijd is de hele zak leeg. Je voelt jezelf dan volgevreten en je bent teleurgesteld in jezelf. Op de eerste plaats heeft het eten van chips voor een deel te maken met verleiding. Het product is verleidelijk verpakt en verkrijgbaar in allerlei smaakjes. Regelmatig worden er nieuwe smaakjes op de markt gebracht, al dan niet tijdelijk. Je ziet ook niet in alle supermarkten dezelfde smaakjes in de schappen liggen. Daar zit een uitgekiende marketingstrategie achter.

Heb je er wel eens bij stilgestaan dat chips verpakt wordt in zakken? Op zich is dat natuurlijk best logisch, want zo’n zak is handig in het gebruik. Het is waarschijnlijk ook de meest efficiënte manier om de chips goed in te kunnen verpakken, luchtdicht en beschermd tegen breuk doordat de zakken voor een deel gevuld worden met stikstof. Dit zorgt ervoor dat de chips krokant en vers blijft, maar de luchtbel in de zak voorkomt ook dat jouw chips geplet worden tijdens het transport. Maar onderzoek heeft aangetoond dat we meer van iets eten, wanneer het uit een zak komt.

Bovendien beleven we al direct in de eerste seconden bij het consumeren van chips een smaakervaring die onze hersenen op het verkeerde been zet. Op de eerste plaats bevat chips vaak behoorlijk wat zout. Meer dan goed voor ons is, want zout eet je bij voorkeur zo min mogelijk. Het kan onze nieren flink beschadigen, als we er te veel van binnen krijgen. Maar hoewel te veel zout dus niet goed is voor ons lichaam, gaat er wel een verslavende werking van uit. Als we er eenmaal aan gewend zijn, willen we er steeds meer van hebben.

Er is nog een reden voor de grote aantrekkingskracht die chips op ons heeft. Er zitten vaak smaakversterkers in die ervoor zorgen dat we er nog meer van willen eten. Een bekend voorbeeld is de stof mononatriumglutamaat, die aangeduid wordt als E621. Overigens zijn er meer benamingen, zoals monosodiumglutamaat, natriumglumaat, nononatrium, glutamaatzuur, en soja-extract. In veel gevallen staat er niet eens een naam, maar wordt volstaan met de aanduiding smaakversterker, gevolgd door de code E621. Op zich is deze stof niet schadelijk, maar toevoeging ervan zorgt er dus voor dat we er meer van willen gaan eten.

Wil je minderen met chips eten? Dan is de beste tip om het minder vaak te kopen. Als je het namelijk niet in huis hebt, is de kans een stuk kleiner dat je het gaat eten. Je zou dan eerst naar de winkel moeten gaan en dat is misschien voldoende lastig om je ervan te weerhouden. Wil je toch wel wat chips in huis hebben? Koop dan kleine zakjes. Als zo’n zakje leeg is, is de drempel om een tweede zak open te maken net iets groter dan wanneer je één grote zak tot je beschikking hebt.

Krijg je trek in chips? Drink dan eerst een glas water. De kans is namelijk groot dat jouw neiging om chips te willen eten terug is te voeren tot de behoefte aan zout. Een behoefte die er eigenlijk niet hoort te zijn en die je vaak kunt verdringen door wat te drinken. Ook het overschakelen van reguliere chips naar biologische chips is een goed idee. Die chips bevat minder zout en doorgaans geen toegevoegde smaakversterkers.

De Rol van Voedingspsychologie

Om inzichtelijk te maken waarom we zo gek zijn op snoepen op z’n tijd, beantwoordt Diana van Dijken een zestal stellingen.

  1. Door blijven snoepen heeft meer met je brein te maken dan met je maag - FEIT en FABEL. "In veel gevallen is dit juist, maar nuance is wel op zijn plaats", aldus de voedingspsycholoog. "Want heb je honger als je een zak chips opentrekt? Dan heeft het wel met je lijf te maken, omdat je maag leeg is en je energie tekortkomt. Dan is het door blijven eten fysiek." Maar volgens Van Dijken zijn we ook bepaalde “kenmerken” gaan toekennen aan koek, snoep en chips. En daar komt ons brein om de hoek kijken. "We vinden het niet zo gezond om te snoepen, maar toch vinden wij er iets in... Een stukje genot, of een beloning na een lange dag werken. Of je vindt er troost in als je niet zo’n leuke dag hebt gehad. En dan is dat de psychologie achter ons eetgedrag. Als je er beloning of troost in zoekt, dan red je het niet met één koekje. Dan eet je er liever vijf of zes, of eet je misschien wel door tot het pak leeg is."
  2. Fabrikanten stoppen bestanddelen in koekjes en snacks die dooreten stimuleren - FEIT. Aan producten die je kant-en-klaar uit de verpakking kunt nuttigen, worden door de voedingsindustrie additieven toegevoegd. Die kunnen de houdbaarheid verlengen, extra kleur en textuur geven, maar ook de geur- en smaak versterken. Je treft ze vaak aan als e-nummer op de ingrediëntenlijst. Zetten deze jou ertoe aan om lekker door te eten, ook als je dat niet meteen van plan was? “Ja, smaakversterkers nodigen je natuurlijk uit om meer van iets te eten.” Dat doen de makers van snoep en chips dus slim.
  3. Hormonen in ons lijf sturen ons eetgedrag - FEIT. Deze stelling wordt door Van Dijken onderschreven. “Je hebt honger- en verzadigingshormonen.” Het ene geeft simpel gezegd een seintje als je lichaam energie nodig heeft. Het andere hormoon geeft aan je brein door dat het tijd is om te stoppen, omdat je ‘vol’ zit en verzadigd bent. “Koekjes zijn niet echt bedoeld als maaltijd, maar als je daar toch van snoept als je eigenlijk honger hebt, duurt het best lang voordat je verzadigingshormonen aanmaakt. Zo kan het dus gebeuren dat je meer koekjes eet dan je wilt, omdat de fysieke verzadiging uitblijft.”
  4. De ene persoon kan zich beter beheersen dan de andere met chips of snoep - FEIT. Van Dijken onderschrijft dat de ene mens sneller geneigd is om tussendoor te gaan snoepen dan de andere. Maar je kunt volgens Van Dijken ook een gespannen relatie met eten ontwikkelen. “Een grote groep mensen heeft van kleins af aan strikt geleerd wat goed is en wat niet. Wat eigenlijk niet mag, wordt dan spannend om te eten. Dat kan voor een escalatie zorgen. Omdat je aan een pak koekjes bent begonnen, kun je die net zo goed helemaal opeten.”
  5. Je kunt afspraken met jezelf maken, zodat je minder gaat snoepen - FABEL. Als je van jezelf weet dan je een notoire snoepkont bent, kun je dit gedrag dan veranderen door met jezelf afspraken te maken? Hier is voedingspsycholoog sceptisch over. “Het lastige van dit soort afspraken is dat ze al snel regels worden. Regels zijn restricties. En van restricties komen escalaties”, verklaart Van Dijken.
  6. Het stempel “snoepen is ongezond”, lokt juist snoepgedrag uit - FEIT. Deze stelling is juist, volgens de voedingspsycholoog. Dat lijkt misschien tegenstrijdig. “Maar juist het negatieve stempel “snoepen is ongezond”’, maakt dat mensen meer gaan snoepen. Dingen die we niet behoren te doen, zijn stiekem juist aantrekkelijk.”

Alternatieven en Vergelijkingen

Er zijn talloze gezonde alternatieven voor chips die helpen om de afhankelijkheid aan een zak chips te verminderen. Deze gezonde snackopties kunnen in veel gevallen makkelijk in de supermarkt worden gevonden. Het is echter het beste om zelf je snacks te maken. Wil je voor een gezondere snack gaan, dan kun je beter kiezen voor tomaatjes, komkommer of wortel in combinatie met een lekkere (zelfgemaakte?) dip.

Laten we eens kijken naar enkele vergelijkingen tussen verschillende soorten chips:

Soort Chips Calorieën (per 100g) Vet Suiker
Normale Chips 500 Hoog Laag
Lays Light Chips Iets minder 33% minder vet Laag
Lays Oven Baked Minste 50% minder vet Laag
Albert Heijn Groentecrisps Iets minder Vergelijkbaar met normale chips Hoog

Er zijn dus inderdaad soorten chips op de markt die (iets) minder calorieën en vet bevatten. De oven baked chips komen wat dit betreft het beste uit deze vergelijking. Toch kun je ze naar mijn idee echt niet gezond noemen. Ze zijn evengoed op hoge temperatuur bereid, waardoor schadelijke stoffen ontstaan. Bovendien bevatten alle soorten chips veel zout en weinig vitamines, mineralen en andere goede voedingsstoffen.

labels:

Zie ook: