Als je altijd al een PS5 wilde hebben, dan is het ernstige tekort aan chips over de hele wereld je vast niet ontgaan. Het tekort aan halfgeleiderchips is een recent maar dringend probleem wat te zien is op wereldschaal. Deze halfgeleiderchips zijn kleine elektronische apparaten gemaakt van materialen zoals silicium. Ze vormen het hart van moderne elektronica, sturend en verwerkend de informatie in apparaten zoals smartphones, computers en auto's. Als gevolg hiervan hebben nieuwe apparaten leveringsproblemen gehad: van auto's tot telefoons en gameconsoles. Deze halfgeleiderchips zijn de laatste jaren een schaars goed geworden.
Een chip is een siliciumdioxide plaat met minuscule circuits. Chips kunnen informatie verzenden door stroom wel of niet door te laten. Kortom, een chip is ofwel een geheugen ofwel een processor. Een apparaat heeft meestal meerdere chips.
Oorzaken van het chiptekort
De wereld kampt met een tekort aan computerchips. Dat komt door een samenloop van allerlei omstandigheden, waaronder een pandemie, een handelsoorlog, bosbranden, droogte en sneeuwstormen. Er zijn veel problemen sinds de wereldwijde lockdown, en het tekort aan chips is er één van. Deze problemen komen net op het moment dat de vraag naar chips hoger is en sneller stijgt dan ooit tevoren. In al onze apparaten zitten tegenwoordig chips: van horloges tot koelkasten. De meeste auto’s hebben er zelfs tientallen. Fabrikanten kunnen ze nu dus simpelweg niet snel genoeg produceren. Wat is de precieze oorzaak van de tekorten?
Vraag en aanbod mismatch
De afgelopen jaren heeft de vraag naar elektronische apparaten een enorme groei gezien. Deze stijging is deels te wijten aan technologische vooruitgang en deels aan veranderende consumentenbehoeften, vooral tijdens de COVID-19-pandemie. Aanvankelijk annuleerde de auto-industrie veel chip orders vanwege dalende verkopen. Er gingen immers maar weinig mensen de weg op en het vertrouwen in de economie was laag. Destijds trok de autoverkoop sneller aan dan verwacht, maar de fabrikanten moesten achterblijven met produceren. Autofabrikanten reageerden daarop door de productie te beperken en minder onderdelen te bestellen. Tegelijkertijd kwam er vanwege het thuiswerken enorm veel vraag naar apparaten zoals laptops en smartphones. Ook kochten veel mensen een spelcomputer. Ondertussen is de verkoop van computers, laptops en andere elektronica ook sterk gestegen door het thuiswerken. De grote chipfabrikanten schakelden dus over van autochips op smartphone- laptop- en tabletchips. In januari 2021 bereikte de chipverkoop daardoor een recordomzet van zo’n 34 miljard euro, 13,2 procent hoger dan januari 2020. Nu zit ook de autoverkoop weer in de lift. Daarom vechten bedrijven om voorrang bij de fabrieken die hun chips kunnen maken.
Verstoringen in de productie
Productiefaciliteiten voor chips zijn hoog gespecialiseerd en vereisen aanzienlijke investeringen. Tijdens de pandemie moesten veel van deze fabrieken hun activiteiten beperken of zelfs stopzetten vanwege gezondheids- en veiligheidsmaatregelen. Daarnaast waren enkele chip producenten gesloten vanwege corona en sneeuwstormen. De halfgeleiderindustrie is bovendien getroffen door een samenloop aan problemen.
Geopolitieke spanningen
De technologische rivaliteit tussen grootmachten, met name de VS en China, heeft geleid tot handelsbeperkingen en sancties. Er is al enige tijd een technologische wapenwedloop gaande tussen de VS en China. Onder president Trump werd de strijd flink opgevoerd, maar wie denkt dat de storm gaat liggen onder Biden heeft het mis. De VS heeft sancties opgelegd aan diverse grote Chinese bedrijven, waaronder SMIC en Huawei, vanwege zorgen over de nationale veiligheid. Bovendien wordt de Chinese overheid door de sancties gestimuleerd om meer te investeren in eigen binnenlandse chipfabrikanten, om minder afhankelijk te worden van andere landen.
Dominantie van enkele spelers
De halfgeleiderindustrie is gedomineerd door een paar grote spelers die een aanzienlijk deel van de wereldwijde productiecapaciteit en expertise in handen hebben. Deze giants spelen een belangrijke rol in de huidige crisis rondom het tekort aan chips. Het is gebleken dat de chip producenten moeilijk aan de vraag kunnen voldoen. Het proces van het maken van chips is erg ingewikkeld en traag. Het duurt zes weken om een chip te voltooien. Het bouwen van een nieuwe productielijn is niet eenvoudig. Het gaat om grote, dure gespecialiseerde apparatuur die ASML uit ons eigen land kunnen leveren. De meeste producenten zullen graag willen opschalen, maar dit zal zeker nog een paar jaar duren voordat dat mogelijk is.
Belangrijke spelers in de chipindustrie
- TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company): TSMC's dominantie maakt de wereldwijde chipindustrie grotendeels afhankelijk van de stabiliteit van Taiwan.
- Intel: Intel heeft productievertragingen en technologische achterstanden ervaren.
- Samsung: Locatie: Zuid-Korea. Deze fabrikanten hebben minder geavanceerde productietechnologieën dan TSMC en Samsung.
Voor al deze spelers geldt dat de enorme vraag naar chips, gecombineerd met de eerder genoemde productie- en toeleveringsuitdagingen, heeft geleid tot de huidige crisis.
Gevolgen van het chiptekort
Het chiptekort heeft gevolgen voor zowel producenten als consumenten, en de vraag naar deze chips overstijgt momenteel het aanbod aanzienlijk. Het meest bekende gevolg is de levering van de PS5. De gameconsole is sinds eind 2020 op de markt, maar is nog steeds moeilijk te verkrijgen. Ook voor smartphones zijn er gevolgen: sommige nieuwe modellen lopen vertraging op door leveringsproblemen, maar ook hele nieuwe telefoonlijnen zoals de Samsung Galaxy A serie. Ook Apple ontkomt niet aan de chipcrisis. Ze ontwikkelen hun eigen processors, maar worden ook gemaakt bij dezelfde chip producenten. Bovendien vereisen hun producten standaard ondersteuningschips, zoals geluidsdecodering. Sommige producenten hebben de prijzen verhoogd.
Het tekort aan chips raakt veel bedrijven en laat zien hoe belangrijk en kwetsbaar deze industrie is. Grote bedrijven zoals TSMC, Intel en Samsung spelen een centrale rol, maar hebben zelf ook problemen. Dit tekort laat zien hoe we afhankelijk zijn van enkele spelers en hoe snel problemen in één gebied kunnen leiden tot grotere problemen wereldwijd.
- Stagnatie in Technologische Innovatie: Chips zijn de kern achter technologische vooruitgang.
- Economische Impact: Veel industrieën zijn afhankelijk van chips. Van de automobielindustrie tot de consumentenelektronica; een tekort kan leiden tot productievertragingen, verminderde verkoop en financiële verliezen.
- Verhoogde Prijzen voor Consumenten: Met een verminderd aanbod en een onveranderde of toenemende vraag, kunnen prijzen stijgen.
- Afhankelijkheid van Beperkte Leveranciers: Een belangrijk risico van het huidige tekort is de grotere afhankelijkheid van een beperkt aantal chipfabrikanten.
Reacties en oplossingen
Sommige analisten denken dat de fabrikanten over een jaar weer op schema liggen, en dat een half jaar later de bedrijfsvoorraden weer op peil zijn. Anderen menen echter dat de chipindustrie al jarenlang op haar maximale productiecapaciteit afstevent. Volgens hen was er geen buffer om schommelingen in vraag op te vangen, zodat je dit kon zien aankomen. Bovendien maken ze zich zorgen omdat chipschaarste al vaker is voorgekomen. Meestal was dat als gevolg van een ramp, maar ook weleens doordat nieuwe technologie een update van fabrieken vereiste.
Hoe dan ook zijn fabrieken nu hun capaciteit drastisch aan het ophogen. Het zal echter enige tijd kosten voor het effect daarvan zichtbaar is. Het maken van een chip kan namelijk wel een half jaar duren.
Chipfabrikanten Samsung, Intel en TSMC kondigden in het afgelopen jaar investeringen van honderden miljarden aan om de productiecapaciteit te verhogen. Het gros van deze investeringen gaat uit naar de aanleg van nieuwe fabrieken. De Europese Unie en Verenigde Staten startten op hun beurt initiatieven om de vestiging van Westerse fabrieken te stimuleren. Terwijl de EU projecten aankondigde om de samenwerkingen tussen Europese fabrikanten te vergroten, pompte de V.S. Nieuwe fabrieken zijn net zo voor de hand liggend als effectief.
Europese Chipwet
De Europese chipwet is een initiatief van de Europese Commissie en heeft tot doel de concurrentiekracht op de halfgeleidermarkt van Europa te vergroten. Er worden diverse projecten opgezet in Europese landen om de productie van chips te bevorderen en de Europese hegemonie op dit gebied te herstellen. De chipwet heeft als doel om het marktaandeel van Europa te verdubbelen tot 20% in 2030, de toeleveringsketens te waarborgen, de externe afhankelijkheid te verminderen en bij te dragen aan de digitale en groene transitie.
Het is moeilijk om te voorspellen of de Europese chipwet zal helpen bij het oplossen van het tekort aan chips, dat veroorzaakt wordt door verschillende factoren zoals hiervoor genoemd. Sommige experts zijn optimistisch dat de chipwet zal leiden tot meer investeringen, innovatie en samenwerking in de Europese halfgeleidersector. Anderen zijn sceptisch dat de chipwet te laat komt, te weinig ambitieus is of niet genoeg rekening houdt met de mondiale concurrentie.
Tip
Zoals je hebt gelezen kan het zo zijn dat die nieuwe telefoon nog wel eventjes op zich laat wachten. Wat je al wel vast kunt aanschaffen is het juiste telefoonhoesje met de juiste screenprotector. Mocht je dan eindelijk jouw nieuwe Samsung Toestel of iPhone binnen hebben, dan is die gelijk goed beschermd.
labels:
