Voor velen van ons is een kopje koffie een vast onderdeel van de ochtendroutine. Dat kan omdat je het gewoon lekker vindt of omdat je de energie-boost wilt, die cafeïne je geeft. Matcha, een groene thee poeder, wordt een steeds populairdere concurrent voor koffie als ochtenddrankje. Maar is matcha echt zo gezond? En is het een beter alternatief voor koffie? Wij vertellen je waarom je plaats moet maken voor matcha in jouw ochtendroutine!

Wat is Matcha?

Matcha is een heldergroen poeder gemaakt van de jonge blaadjes van de Camellia sinensis-plant. Die ken je waarschijnlijk ook van gewone groene thee, maar het proces vooraf is net iets anders. Voor groene thee groeit de plant namelijk tot aan de oogst in de volle zon en drink je alleen een aftreksel van het blad. Voor matcha gaat dat anders. Enkele weken voor het oogsten, wordt de theeplant in de schaduw gezet. Dit zorgt voor een toename van verschillende bioactieve plantenstoffen, zoals chlorofyl en L-theanine, waarvoor veel belangstelling is binnen de voedingswetenschap. De bladeren voor matcha worden daarna geplukt, gestoomd, gedroogd en vermalen tot poeder. Je mengt dat vervolgens met water voor het maken van je drankje. Zo krijg je het hele blad binnen, inclusief al die waardevolle plantenstoffen.

Van Theetraditie tot Wereldwijde Hype

Wat ooit begon in China en uitgroeide tot een vast onderdeel van de Japanse theecultuur, heeft inmiddels z'n weg gevonden naar koffiebars en keukenkastjes over de hele wereld. Vooral jongeren kiezen ervoor, onder andere vanwege het gezondheidsimago, het unieke cafeïne- en smaakprofiel en de opvallende felgroene kleur. Die visuele aantrekkingskracht speelt ook op social media een rol.

Waarom Kiezen voor Matcha in Plaats van Koffie?

De een vindt matcha simpelweg lekkerder dan koffie. De ander drinkt het omdat die zich er alerter of juist minder opgejaagd door voelt. Sommigen noemen matcha drinken een fijn ritueel: even water koken, poeder kloppen en een moment nemen voor jezelf. Ook de frisse, zachte uitstraling van matcha draagt bij aan die bijzondere beleving.

Redenen die mensen noemen om matcha boven koffie te kiezen:

  • Ze voelen zich er fijner bij dan bij koffie
  • Het voelt lichter of zachter
  • Het past beter bij hun ochtendroutine
  • Ze willen minder afhankelijk zijn van koffie
  • Ze zoeken iets dat meer 'in balans' voelt
  • Ze houden van de uitstraling en het ritueel

Voor veel mensen zijn dit precies de redenen om voor matcha te kiezen. Maar hoe verhouden deze ervaringen zich tot de feitelijke verschillen tussen matcha en koffie?

Hoe Verschillen Matcha en Koffie van Elkaar?

We kijken naar het verschil tussen matcha en koffie in inhoud, effect en dagelijks gebruik.

Energie

Een kop koffie (240 milliliter) bevat gemiddeld 80 tot 100 milligram cafeïne. Die cafeïne wordt snel opgenomen, waardoor je het effect vaak al snel merkt. Zo voelen mensen zich soms na 15 minuten al energieker. Een kop matcha bevat gemiddeld tussen de 30 en 70 milligram cafeïne, afhankelijk van de bereiding. Daarnaast zit er ook L-theanine in. Volgens onderzoek zou L-theanine invloed kunnen hebben op de opname. Het effect van cafeïne zou je daardoor mogelijk als iets rustiger kunnen ervaren.

Focus en Concentratie

Veel mensen drinken koffie om zich beter te kunnen concentreren. Dat effect wordt toegeschreven aan de cafeïne, die in onderzoek gelinkt is aan een betere aandacht, informatieverwerking en reactievermogen. Matcha lijkt net iets anders te werken. Door de combinatie met L-theanine, zou het effect op je concentratie mogelijk wat meer gebalanceerd kunnen zijn. Zo laat een studie een licht positief effect zien bij taken waarbij je langere tijd scherp moet blijven.

Spanning en Stemming

Koffie wordt regelmatig in verband gebracht met een beter humeur, op voorwaarde dat je het met mate drinkt. Wie veel koffie drinkt, kan juist een tegengesteld effect ervaren. Denk bijvoorbeeld aan gevoelens van spanning of innerlijke onrust. Matcha is waarschijnlijk wat vriendelijker voor je zenuwstelsel dan koffie. Sommige mensen zeggen bijvoorbeeld darmongemakken te ervaren. Dat zou iets te maken kunnen hebben met het effect van cafeïne op bepaalde spijsverteringsfuncties. Over het effect van matcha op de spijsvertering is nog niet veel bekend. Wat we wél weten, is dat het minder cafeïne bevat en de combinatie met L-theanine het effect mogelijk wat in balans brengt. Daardoor is matcha voor sommige mensen een beter, milder alternatief.

Voedingsstoffen en Antioxidanten

Koffie bevat vooral antioxidanten zoals chlorogeenzuur, een polyfenol die van nature in de koffieboon zit. Er zitten ook spoorelementen in, zoals magnesium en kalium, maar meestal in kleine hoeveelheden. Omdat je alleen het extract van de boon drinkt, blijft een deel van de waardevolle stoffen achter in het koffiedik. Omdat je matcha als fijngemalen blad drinkt, krijg je automatisch vezels én meer bioactieve stoffen binnen dan bij koffie. Denk aan catechinen (een groep antioxidanten), maar ook het bladgroen chlorofyl. Hoeveel je precies binnenkrijgt hangt af van de kwaliteit en herkomst van je product.

Matcha bevat krachtige antioxidanten, zoals EGCG, die ontstekingsremmend zijn, en je lichaam beschermen tegen ziektes. Ook bevat dit groene thee drankje vezels, vitamine A, vitamine C en chlorofyl. Buiten zijn voordelen voor je bloeddruk en immuunsysteem, heeft chlorofyl ook een hydraterende werking. Terwijl koffie uitdrogend is, hydrateert matcha je lichaam terwijl je het drinkt! Dit is goed voor je hele lichaam, maar met name voor je lever en nieren. Dit maakt een kopje matcha de ochtend na een avondje uit een aanrader, omdat het je hydrateert en je lever een zetje geeft, wat je dan wel kunt gebruiken. Matcha verhoogt de stofwisseling en versterkt de darmflora, dankzij de polyfenolen die in de theeplant zitten. Doordat je bij matcha het hele theeblad drinkt, en niet alleen de in water oplosbare deeltjes, neem je veel meer van deze polyfenolen op. Deze stofjes zorgen voor een toename in goede darmbacteriën, die je weerstand verhogen. Terwijl koffie en matcha allebei de stoelgang bevorderen, heeft matcha dus veel meer voordelen voor je darmen. Je kunt het dus een superfood noemen!

Eén kopje Matcha bevat evenveel antioxidanten als 10 kopjes ‘normale’ groene thee. Thee poeder is 115x maal rijker aan antioxidanten dan gewone groene thee.

Duurzaamheid

Gemiddeld kost één kilo koffie bijna 19.000 liter water en levert het zo'n 15 kilo CO2-uitstoot op. Keurmerken als Fairtrade en Rainforest Alliance proberen die impact wel te verzachten, maar de milieubelasting blijft aanzienlijk. Alleen al omdat je er veel minder van nodig hebt per portie, lijkt de belasting van matcha lager te liggen. Exacte cijfers zijn vaak gebaseerd op groene thee in het algemeen, maar geven wel een idee: zo’n 8.800 liter water en 1,9 kilo CO₂-uitstoot per kilo.

Gebruiksgemak en Beschikbaarheid

Koffie is makkelijk en snel te zetten, of je nu kiest voor filter, cups of oploskoffie. Daarnaast vind je het bijna overal wel, van tankstation tot thuis en vaak voor een relatief lage prijs. Matcha vraagt wat meer voorbereiding. Het poeder moet je goed mengen, het liefst met een speciale klopper. Daarnaast is het in koffiebars en supermarkten nog minder gangbaar. En een goede kwaliteit matcha is vaak duurder dan koffie.

Matcha vs. Koffie: De Voordelen op een Rij

Zowel Matcha als koffie zijn uniek in hun eigenschappen. Hieronder een overzicht van de voordelen:

Voordelen van Matcha

  1. De combinatie van cafeïne en L-theanine zorgt voor een langzame, maar langdurige, afgifte van energie.
  2. Matcha zit boordevol anti-oxidanten die geweldig zijn voor je metabolisme. Het bevat ruim 45 milligram aminozuren wat neerkomt op een ORAC-waarde van 1573! Hiermee is Matcha gelijk dé superfood onder de superfoods.
  3. Een voordeel dat Matcha heeft ten opzichte van koffie is dat het niet zorgt voor een verkleuring van je tanden.
  4. Matcha bevat L-theanine, een aminozuur die een kalmerende werking heeft, en helpt je goed te focussen en concentreren.
  5. Het is bewezen dat Matcha de meest effectieve antioxidanten (waaronder EGCg) bevat van alle groenten, fruit en planten in de wereld.

Voordelen van Koffie

  1. Koffie is gemakkelijk te vinden. Koffie winkels en bars lijken overal op te ‘poppen’.
  2. Juist omdat koffie zo makkelijk verkrijgbaar is, heeft dit voor de doorsnee koffie ook een lage prijs tot gevolg.
  3. Koffie is niet voor niets een klassieker.

Cafeïne in Koffie

Er zijn mensen die koffie kunnen drinken zonder meteen angstig en nerveus te worden. Toch kun je er beter voor zorgen dat je koffie niet te laat op de dag drinkt om slaapproblemen te voorkomen die de volgende dag beïnvloeden. Zo start je een vicieuze cirkel van nog meer koffie drinken. “Cafeïne heeft een halfwaardetijd van ongeveer vijf uur. Het duurt dus ongeveer vijf uur voordat het niveau van cafeïne in je bloed met de helft is afgenomen. Dan kost het nog eens vijf uur om weer met de helft af te nemen", zegt Worthington.

“Als je ’s middags een dubbele espresso drinkt (ongeveer 400 mg cafeïne), heb je om 17.00 uur nog steeds het gehalte van een enkele espresso in je bloed. Om 22.00 uur is dat nog het gehalte van een halve espresso.” Moraal van het verhaal? De hele dag koffie drinken - en zeker na 15.00 uur - is niet zo goed voor je op de lange termijn.

De Voordelen van Matcha voor je Gezondheid

Je kunt tegenwoordig nauwelijks meer heen om influencers die foto’s van hun groene drankjes posten op Instagram. Maar heeft de gezonde trend echte voordelen?

Matcha bevat ook cafeïne, maar in een veel lagere dosis van 70 mg per kopje. “Dit betekent dat je meer porties kunt nemen, of op latere momenten van de dag, voordat het een nadelig effect heeft op de slaap”, zegt Worthington.

Matcha is de oudere zus van groene thee (ze komen van dezelfde plant). Matcha wordt in de schaduw gekweekt, terwijl groene thee meer zonlicht nodig heeft. Het hele blad wordt gebruikt, waardoor het over een aantal voedingsstoffen beschikt en meer cafeïne en antioxidanten bevat dan groene thee. “Het is veel rijker (mogelijk 100 keer) aan catechines, een natuurlijk antioxidant die in thee voorkomt”, zegt Miller. “Het kan helpen bij het ontgiften en de hersenfunctie verbeteren. Ook bevat het een stof genaamd L-theanine, die de effecten van cafeïne verandert, zodat je je minder snel angstig of nerveus voelt.”

Tot Slot: Matcha of Koffie, Wanneer Kies je Wat?

Wat beter voor je is, hangt deels af van wat je zoekt. Koffie is snel, sterk en overal beschikbaar. Als je op zoek bent naar een direct effect, is koffie daarom vaak handig. Matcha bevat ook cafeïne maar wordt toch vaak kalmer ervaren. Dat maakt het voor sommigen een fijnere keuze dan koffie. Zeker als je gevoelig bent of je dag liever iets rustiger start. Is matcha ook altijd gezonder dan koffie? Dat ligt aan de kwaliteit van je product en wat je erin doet. Zo kun je een matcha latte gezond noemen, met alle waardevolle plantenstoffen, maar in de kant-en-klare varianten zit vaak veel suiker.

labels:

Zie ook: