Bruine eieren verdwijnen uit steeds meer schappen in de supermarkt, zo verkoopt Lidl al sinds 2019 alleen nog maar witte eieren en gaat ook Albert Heijn vanaf eind juli over op alleen nog maar witte eieren. Toch heeft de consument vaak een voorkeur voor bruine eieren. Maar is er eigenlijk wel een verschil?
Kleur en kippenras
Over het algemeen leggen bruine kippen bruine eieren en witte kippen witte eieren. De kleur van het ei hangt uiteindelijk af van de oorlel van de kip. Een kip met een witte oorlel legt een wit ei, een kip met een rode oorlel legt een bruin ei. De kleur van de veren zeggen niet zoveel, in tegenstelling tot wat algemeen wordt aangenomen.
Kippenboer Meindert Talma legt uit: "Allereerst zijn de bruine kip en de witte kip totaal verschillend. De kleur van het ei zit hem in het oorlelletje van de kip." Je kunt aan de oorlellen van een kip zien welke kleur eieren ze legt: een roodbruine kip met rode oorlellen legt bruine eieren, een kip met witte veren en witte oorlellen legt witte.
Productiekosten
Witte eieren zijn voor de boer een stuk goedkoper, vertelt Peter van Horne, pluimvee-econoom bij Universiteit Wageningen. De productiekosten zijn 9 procent lager. De witte kip is kleiner en heeft daardoor minder voer nodig, terwijl de kip meer eieren legt dan de bruine kip. "En ze houden het leggen ook tien weken langer vol. Hierdoor heeft een boer dus minder vaak nieuwe kippen nodig, wat weer duurzamer is."
De kippen zijn zo gefokt, vertelt Van Horne. "Fokbedrijven hebben blijkbaar meer resultaat behaald met witte kippen dan met bruine."
Kippenboeren zijn aan bruine kippen meer voer kwijt dan aan witte kippen, voor evenveel eieren. De witte kippen gaan ook nog wat langer mee en zijn in beginsel sterker.
Een witte kip is sterker qua weerstand en gaat zuiniger om met het voer dat nodig is om een ei te produceren, legt Talma uit. In het kort is de CO2-voetafdruk van een witte kip gewoon kleiner dan die van een bruine kip, zegt de kippenboer.
Consumentenvoorkeur en imago
Veel klanten in Nederland hebben bij bruine eieren diervriendelijke en gezondere associaties. "Dat beeld is heel hardnekkig, maar achterhaald", zegt Van Horne. "Er is geen onderscheid. Je moet de consument ervan zien te overtuigen dat je ook prima witte eieren kan kopen." Ook Bart-Jan Oplaat, voorzitter van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders, noemt het idee dat bruine eieren gezonder zijn dan witte "een mythe".
Boeren kozen aanvankelijk om praktische redenen voor de bruine kip, die voornamelijk bruine eieren legt. Deze vliegt minder en is dus makkelijker om buiten te hebben dan de witte kip, schetst Oplaat.
Voor voedingspsycholoog Diana van Dijken uit Hoevelaken is die hardnekkige associatie met duurzaamheid niets vreemds. "Een bruin ei zal wel een beter ei zijn, denken we. Het lijkt biologisch of afkomstig van de boerderij, maar dat slaat natuurlijk nergens op. Als dat idee er eenmaal in zit, hebben mensen daar meer geld voor over. Het omkeren van dat beeld is heel hardnekkig, je moet dan met heel veel bewijs van het tegenovergestelde komen."
Het idee dat een bruin ei beter voor je lijf is, klopt niet. "Qua gezondheid zie je geen verschil", zegt Boot van het Voedingscentrum. "Zowel witte als bruine eieren zijn hartstikke gezond en een goed alternatief voor vlees."
Hoewel over smaak altijd valt te twisten, denkt Bos niet dat zijn bruine eieren anders smaken dan witte. "Ik zou het verschil niet proeven", zegt hij.
De opmerkelijke voorkeur komt mogelijk voort uit de intrede van het scharrelei. Toen het gros van onze eieren uit legbatterijen kwam, waren ze voornamelijk wit. Boeren die zich met scharreleieren beter wilden onderscheiden, deden dat door bruine eieren te verkopen. De legbatterij is inmiddels al zo'n twaalf jaar verboden.
Welzijn van de kippen
Voor het welzijn van de dieren maakt de volledige overstap naar witte eieren niet heel veel verschil, vertelt Collin Molenaar van Wakker Dier. Witte kippen verwonden elkaar wel minder snel dan bruine. In stressvolle situaties zijn alle kippen geneigd elkaar te pikken met hun snavels.
"De witte kippen zijn wat rustiger, wat economisch dus beter is. Maar de enige reden waarom kippen elkaar überhaupt pikken, is omdat ze opgesloten zitten in te kleine ruimtes. Het beste wat je voor de kip kan doen, is biologische eieren kopen en letten op keurmerken, zoals het Beter Leven-keurmerk."
Internationale context
In Duitsland zijn uitsluitend witte eieren in de schappen al langer een heel normaal beeld. Ook in andere landen, zoals in Engeland en Frankrijk, doet de trend geleidelijk zijn intrede. Nederlandse eierboeren, voor wie Duitsland het grootste afnameland is, spelen daar op in. Waar eerder een derde van de kippen in Nederland wit was, is dit nu twee derde, vertelt pluimvee-econoom Van Horne.
Toch zal de bruine kip niet verdwijnen, zegt de voorzitter van de branchevereniging. "Deze legt zwaardere eieren. En de kip is ook zwaarder, wat beter is voor het slachten. In Nederland willen we ook altijd dat ons vlees heel snel mals is, en dan is deze zwaardere kip beter dan een kleine witte kip."
Conclusie
De kleur van het ei wordt bepaald door het kippenras en de kleur van de oorlellen van de kip. Witte eieren zijn over het algemeen goedkoper te produceren, omdat de witte kippen minder voer nodig hebben en langer doorleggen. Ondanks dat de consument vaak de voorkeur geeft aan bruine eieren, is er geen verschil in smaak of kwaliteit tussen witte en bruine eieren. De keuze voor een wit of bruin ei is dus vooral gebaseerd op persoonlijke voorkeur en associaties.
| Kenmerk | Witte eieren | Bruine eieren |
|---|---|---|
| Kippenras | Kippen met witte oorlellen | Kippen met rode oorlellen |
| Productiekosten | Lager | Hoger |
| Voerbehoefte kip | Minder | Meer |
| Aantal eieren per jaar | Meer | Minder |
| Consumentenimago | Vaak geassocieerd met legbatterijen (achterhaald) | Vaak geassocieerd met scharrelkippen en gezonder |
| Voedingswaarde | Gelijkwaardig aan bruine eieren | Gelijkwaardig aan witte eieren |
labels: #Ei
