Het is een veelgehoord Nederlands gezegde: als het onweert, bederven zuivel en andere producten in mum van tijd. De oorzaak? De verandering in luchtdruk in combinatie met veel elektroden in de lucht. Dat restje soep wat nog over is, gooi je daarom gelijk weg als het onweert. Maar klopt dit eigenlijk wel?

Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: eten bederft niet sneller door een onweersbui. Wel moet je enkele dagen extra voorzichtig zijn, want dit gezegde is wel ergens op gebaseerd. Ben je al bekend met de term ‘Hondsdagen’? Dit zijn de dagen van 20 juli tot 20 augustus - de maand waarin het sterrenbeeld de Grote Hond gelijk opkomt met de zon. Dit zijn vaak warme, broeierige dagen die afgewisseld worden met forse regen- en onweersbuien.

Het is dan in Nederland het warmst en hoe hoger de temperatuur des te sneller eten bederft. In de periode dat men nog geen koelkast had, bedierf het eten (logisch) sneller dan normaal. Zo werd de link met onweer en het bederven van eten gelegd.

De rol van warmte en vocht

De combinatie van warmte en vocht is de ideale omstandigheid voor bacteriën om snel te groeien. Zeker bij temperaturen boven de 25 graden Celsius, kunnen micro-organismen zich binnen 20 minuten al verdubbelen. Laat dit nou net het geval zijn tijdens de Hondsdagen.

Neem de pan met soep die je maakt voor het avondeten. Stel dat daar, na afloop van het eten, 10 bacteriën per milliliter in zitten. En je gaat uit van een delingstijd van 30 minuten. Dan zitten daar na 12 uur (om 6 uur ’s ochtends) al ruim 10 miljoen beestjes per milliliter in. Dan zit je al boven de bederfgrens van eten.

Wanneer het warm wordt in de keuken en de luchtvochtigheid verandert, neemt de kans op bederven namelijk toe. Vooral toen er vroeger nog beenderen in soepen werden gebruikt, kon dat gebeuren.

Wat te doen tijdens de Hondsdagen?

Eten bewaren tijdens de Hondsdagen kan prima. Ook die pan met soep. Maar zet hem gewoon veilig in de koelkast, dan heb je geen last van de warmte en broeierigheid. Gooi het desnoods over in handige bewaarbakjes als de pan niet in de koelkast past. Vergeet deze niet af te dekken - en klaar ben je.

Maar koel je je eten snel af en zet je het binnen 2 uur na bereiding in de koelkast, dan is er niks aan de hand. En blijft je eten een paar dagen goed. Als je koelkast goed werkt en koud genoeg is ten minste.

De mythe ontkracht

Doe een rondje internet en je komt allerlei verhalen tegen van mensen wiens eten heel anders smaakte als het had geonweerd. Wind heeft dezelfde verhalen meegekregen en heeft lange tijd preventief niet dichtbij een raam gekookt, uit vrees voor donderslag. Maar was dat wel nodig? "Wetenschappelijk gezien is het gewoon onzin", vertelt de chefkok.

De verhalen over de invloed van onweer op etenswaren stammen dus voornamelijk uit de tijd dat er geen koelingssystemen waren. Over onweer en de invloed daarvan op je kookkunsten hoef je je in ieder geval geen zorgen te maken. "Dat is een sprookje", herhaalt Wind.

Volgens voedingsmiddelentechnoloog IJsbrand Velzeboer is die zure en schuimende soep te verklaren doordat soep, dat een paar dagen oud is, een beetje kan gaan gisten. Door de luchtdrukverlaging tijdens een onweersbui kunnen er koolzuurbelletjes ontstaan. Soep kan dus niet zuur worden door onweer zelf, dat is een fabeltje van vroeger. Maar aan onweer gaat warm weer vooraf.

Tips om bederf te voorkomen

  • Koel soep en andere gerechten snel af na bereiding.
  • Bewaar etenswaren in de koelkast bij een temperatuur onder de 4 graden Celsius.
  • Zorg ervoor dat de koelkast goed functioneert en koud genoeg is.
  • Gebruik bewaarbakjes om voedsel luchtdicht af te sluiten.

Een andere tip is om de pan met soep om te draaien, want ook dan koelt het sneller af. Wind waarschuwt vooral voor een temperatuur tussen de 20 en 30 graden. "Dat is natuurlijk een walhalla voor bacteriën."

Lolkje de Vries van het Voedingscentrum legt uit: "Dat betekent dat in de soep bacteriën en andere micro-organismen lekker aan het groeien zijn. Dat komt door de warme omstandigheden en het is vaak wat vochtiger in je huis. Dan kan de soep een zure smaak krijgen."

Janny van der Heijden legt uit: "Voorafgaand aan onweer kan er sprake zijn van warm, drukkend en vochtig weer. Dan kunnen bacteriën zich snel vermeerderen. Dan wordt soep of welk ander gerecht zuur. Het is heel belangrijk om dingen snel af te koelen als je kookt en niet te lang bij warm weer te laten staan. Dan gebeurt er niets, ook niet met onweer."

labels: #Soep

Zie ook: