De ramadan wordt beschouwd als de heiligste maand van het jaar voor moslims. Tijdens de ramadan vasten moslims van zonsopgang tot zonsondergang.

Wat is de Ramadan?

De Ramadan, een van de vijf zuilen van de islam, is meer dan alleen een periode van vasten; het is een heilige tijd van bezinning, gebed, en gemeenschap voor miljoenen moslims wereldwijd. Tijdens deze maand streven gelovigen ernaar hun relatie met Allah te verdiepen, hun zelfdiscipline te versterken, en hun empathie voor de minderbedeelden te vergroten.

De ramadan is de negende maand van de islamitische maankalender, gekenmerkt door het vasten van zonsopgang tot zonsondergang. Tijdens de Ramadan onthouden moslims zich van eten, drinken, roken, en zondige gedachten en daden van zonsopgang tot zonsondergang.

Waarom vasten moslims?

Het woord ramadan komt van ramida, wat ‘verschroeid door de hitte van de zon’ betekent. Die betekenis kun je letterlijk nemen, want moslims vasten in alle omstandigheden - of het nu snikheet is of ijskoud.

Tijdens het vasten verdiepen moslims zich in de Koran en in hun relatie met Allah. Ze worden zich extra bewust van hun gedrag en proberen zondes te vermijden. Zo leren moslims de waarde van eten opnieuw te waarderen en voelen ze meer mee met mensen in armoede. Een belangrijk onderdeel daarvan is het geven van aalmoezen aan mensen die het nodig hebben.

De ramadan wordt beschreven in het tweede hoofdstuk van de Koran. Daarin staat wat wel en niet mag tijdens het vasten.

De maand ramadan is een gelegenheid om eigenschappen zoals vasthoudendheid, discipline, uithoudingsvermogen en zelfbeheersing te ontwikkelen. Het vasten heeft naast sociale en spirituele voordelen ook fysieke voordelen. Doordat je je maag en darmen rust gunt, kan je lichaam afvalstoffen afdrijven, ook raakt het lichaam overtollig vocht en vet kwijt.

Het vasten versterkt het gevoel van verbondenheid en inlevingsvermogen. Mensen houden rekening met elkaar omdat zij bewust zijn dat iedereen in de zelfde periode zich onthoudt van eten en drinken en worden aangemoedigd barmhartig te zijn voor elkaar en voor mensen die het minder hebben.

Moslims geloven dat vasten hen leert om geduldig, bescheiden en spiritueel te zijn en hun gedachten puur te houden.

Wanneer mag je eten tijdens de Ramadan?

Tijdens de ramadan eten moslims 2 maaltijden op een dag. Vóór zonsopgang eten moslims een vroege maaltijd: suhur, een soort ontbijt. Daarna volgt het ochtendgebed. Sommige mensen gaan daarna weer slapen, anderen beginnen hun dag meteen.

Het vasten wordt meestal gebroken met water en een dadel. Dit moment heet iftar. De maaltijd na zonsondergang heet iftar en eet men met de hele familie en leden van de gemeenschap. Het vasten verbreekt men tijdens de iftar traditiegetrouw door het eten van een dadel samen met een glas melk.

Tijdens de vastenmaand ramadan mag je tussen fajr (voor zonsopkomst) en maghrib (bij zonsondergang) niet eten en drinken. Het vasten begint wanneer er een witte draad van een zwarte draad te onderscheiden is in het ochtendschemer.

Suhoor

De Suhoor, een pre-dageraad maaltijd, en de Iftar, het breken van het vasten na zonsondergang, zijn belangrijke momenten van samenzijn en dankbaarheid.

De suhoor eet men voor zonsopgang en is de maaltijd die deelnemers van de ramadan eten voordat de dag begint. Meestal bestaat het uit hartige en gezonde gerechten om de dag goed door te kunnen komen.

Iftar

Zodra de zon onder is, mag er weer worden gegeten. Deze maaltijd noemen de moslims iftar. Volgens de overlevering beëindigde Mohammed zijn vastenperiode met een glas water en drie dadels. Deze traditie wordt door veel moslims in ere gehouden, door drie dadels te eten als start van hun iftar.

Een bekende klacht tijdens het vasten is ‘trek hebben’. Door een stevige basis met vezelrijke producten, zoals volkorenbrood, aardappelen, zilverrijst, groenten en fruit kan de trek gevoel uitgesteld worden. Dit geeft voor een langere periode een verzadigder gevoel dan bijvoorbeeld witbrood en witte rijst.

Voorbeelden van avondmaaltijden

Hier zijn enkele voorbeelden van avondmaaltijden tijdens de Ramadan:

  • Iftar (rond 22.00):
    • Dadels: tot 7 stuks
    • Soep: groenten met of zonder vlees
    • Salade: met fruit of groente
    • Gevulde broodjes: met vlees of groente
    • Vlees- of visgerechten
    • Vruchtensap
  • Na tarawih (rond 00.30):
    • Gevulde broodjes: vlees/vis of groente
    • Crackers met beleg
    • Thee/koffie met koekjes
    • Handvol noten
    • Fruit
    • Vruchtensap
  • Suhur (tussen 02.00-03.00):
    • Granen/muesli
    • Melk of yoghurt
    • Salade: Fruit of groente
    • Soep: groenten met of zonder vlees
    • Vezelrijk brood met of zonder beleg
    • Handvol gedroogd fruit
    • Vruchtensap

Uitzonderingen op het vasten

Niet iedereen hoeft te vasten tijdens de ramadan. Alle gezonde, volwassen moslims worden verwacht te vasten, maar er zijn uitzonderingen voor kinderen, zwangere vrouwen, zieken, en reizigers.

Er zijn uitzonderingen voor ouderen, kinderen, reizigers, (mentaal) zieken, en mensen die zwanger zijn of borstvoeding geven. In veel gevallen moeten de gemiste dagen later worden ingehaald, bijvoorbeeld als iemand tijdelijk ziek is of op reis.

Alle moslims zijn verplicht te vasten tijdens de ramadan (NB: het is uiteraard een individuele keuze). De islam geeft echter aan dat er uitzonderingen zijn. De volgende groepen zijn niet verplicht te vasten: kinderen tot ze pubers zijn, vrouwen die menstrueren, zwanger zijn of borstvoeding geven, ouderen, (chronisch) zieken, reizigers, mensen die zware lichamelijke inspanning moeten leveren.

Het is gebruikelijk dat mensen die door ziekte of andere omstandigheden niet kunnen vasten, op een andere manier aan hun religieuze plicht voldoen. Zij kunnen bijvoorbeeld op een ander moment het vasten inhalen of een gift aan de armen geven.

De Islamitische kalender en Ramadan data

De islamitische kalender is gebaseerd op de maan, in tegenstelling tot de zonnekalender die we in Nederland gebruiken. Daarom begint de ramadan pas als de nieuwe maan zichtbaar is - meestal een dun streepje aan de hemel. Het moment waarop dat gebeurt, verschilt per locatie. Omdat de maankalender korter is dan de zonnekalender, schuift de ramadan elk jaar iets op.

De start van de Ramadan varieert elk jaar, omdat het gebaseerd is op de observatie van de maan. Dit maakt dat de heilige maand elk jaar ongeveer tien tot twaalf dagen eerder begint volgens de Gregoriaanse kalender.

Volgens dit stelsel duurt een maand 29 of 30 dagen en telt het jaar 354 dagen. Het is dus 11 dagen korter dan het zonnejaar. Daarom schuift de ramadan elk jaar een stukje op en is dus niet aan een vast seizoen gebonden.

Ramadan data in de toekomst

  • De ramadan valt in 2025 tussen vrijdagavond 28 februari en zondagavond 30 maart.
  • In 2026 begint de ramadan op 18 februari bij zonsondergang.

Eid al-Fitr: Het Suikerfeest

De laatste dag van de ramadan heet Eid al-Fitr, oftewel: het feest van het verbreken van het vasten. In Nederland staat Eid ook wel bekend als het Suikerfeest, vanwege de zoetigheden die worden gegeten. Moslims vieren Eid samen met familie en vrienden.

Een belangrijk onderdeel van de dag is de aalmoes Zakat al-Fitr. Die is verplicht en wordt gegeven als dank voor het kunnen vasten.

Eid al-Fitr, ook Suikerfeest genoemd, markeert het einde van de Ramadan. Tijdens deze feestdag wordt het einde van het vasten gevierd wordt met gebed, feestmaaltijden, en het geven van cadeaus. Het is een tijd van vreugde en dankbaarheid, waarbij gemeenschappen samenkomen om de voltooiing van deze heilige maand te vieren.

Gezondheid en Ramadan

Als je gezond bent is de ramadan niet schadelijk voor je gezondheid, doordat je gewoon in de avond de nodige voedingstoffen binnen krijgt. De meeste problemen worden ervaren in de energiebalans. Doordat je overdag niet eet, raakt je energiebalans in de war waardoor je je minder goed kan concentreren en sneller moe bent.

In Islamitische landen waar vasten normaal is, hebben mensen begrip voor elkaar en wordt minder hard gewerkt. In Nederland ligt het moeilijk. Niet eten is vol te houden, maar niet drinken is dat wel gezond? Als je in de avond voldoende drinkt, is het onthouden van het drinken overdag niet gevaarlijk. Een gezond mens is hiertoe in staat.

Alleen onder extreme omstandigheden; zoals mensen die woonachtig zijn in woestijngebieden; zij lopen risico op uitdroging. Gelukkig is dit niet het geval in Nederland.

Tijdens de ramadan is het belangrijk om tussen zonsondergang en dageraad voldoende te drinken en te kiezen voor gezonde voedingsmiddelen. Vermijd te veel eten en vette en zoete snacks.

Tips om klachten te voorkomen

  • Veel vezels eten
  • Niet snel eten. Hoe sneller je eet, hoe groter de kans is op lichamelijke klachten.
  • Niet veel eten. Hoe meer je eet, hoe meer je lichaam energie moet gaan gebruiken om het weer te verwerken.
  • Probeer gefrituurd eten te beperken.
  • Eet zoveel mogelijk wat je lichaam kent, zodat het lichaam niet extra energie kost om het onbekende eten te verwerken.
  • Probeer zoetigheid te voorkomen omdat het veel calorieën bevat.
  • Aangezien het lichaam anders omgaat met binnen gekregen maaltijden, omdat het lichaam weinig binnen krijgt overdag, verwerkt het lichaam ook weinig.
  • Drink vooral kruidenthee of water.
  • Beperk het drinken van koffie en gewone thee. Ze ontrekken vocht aan het lichaam.
  • Beweging tijdens ramadan is belangrijk, pas op dat je dan niet te veel vocht verliest.
  • Vooral op warme dagen, het lichaam zou het vocht willen aanvullen en met het vasten kan dit niet. Beweeg bijvoorbeeld door na het eten te gaan wandelen of de fiets naar het werk te pakken.

Overige vragen en antwoorden

Mag je tandpasta gebruiken overdag?

Het is toegestaan voor iemand die vast, om tandpasta te gebruiken, wel moet je voorzichtig zijn, zodat niets van de oplossing je keel binnen gaat. Bij voorkeur maak je de mond schoon met een miswaak (natuurlijke tandenborstel, van wortel arakboom).

Is het vasten nog geldig als ik toch iets eet of drink?

Alleen als je bewust eet en/of drinkt tussen ochtendschemering en zonsondergang, is het vasten ongeldig geworden. Als dit gebeurt omdat men het vergeten was dat men vastte, moet je gewoon doorgaan met vasten. Het vasten is dus nog geldig als je onderweg naar school per ongeluk een regendruppel inslikt.

Mag je parfum gebruiken tijdens het vasten?

Er is geen probleem in het aanbrengen van parfum terwijl men vast en dit heeft geen enkel effect op het gebed, behalve als de parfum een wierrook basis heeft en men het opzettelijk inademt. Dit is omdat de rook van de wierrook de neus binnengaat en de hersenen beïnvloeden en op die manier ook het vasten beïnvloedt. Wat parfums betreft, dan is er geen enkel probleem voor degene die vast om ze te gebruiken.

Mag iemand tijdens het vasten iets gebruiken tegen droge lippen?

Ja, dat mag. Je moet alleen uitkijken dat je niets doorslikt. Mocht dit toch onbewust gebeuren dan valt je overigens niets te verwijten.

Mag je injecties toegediend krijgen?

Het is toegestaan om gedurende het vasten een injectie toegediend te krijgen in zowel de spieren als de bloedvaten. Wat echter niet toegestaan is zijn injecties die ter vervanging dienen van voedsel, omdat dit als eten en drinken wordt beschouwd. Als het mogelijk is om dit uit te stellen tot na zonsondergang, dan heeft dit de voorkeur.

Mag een astmapatiënt tijdens het vasten een inhaleertoestel gebruiken?

Ja, dat mag, want de inhoud van een inhaleertoestel gaat niet naar de maag, maar naar de longen en kan dus niet als eten en drinken worden beschouwd.

Hoe zit het met de cliënten die medicatie gebruiken, mogen deze ook vasten?

Alle vragen die betrekking hebben op medicatie, kunnen aan de huisarts gesteld worden of kijken op Apotheek.nl.

Hoe feliciteer je een moslim met de ramadan?

Bij aanvang kan men hen een gezegende ramadan en een aangename vastenmaand toewensen, bij afloop een gelukkig en gezegend Eid-ul-Fitr (ontvastingsfeest).

labels:

Zie ook: