Ogenschijnlijk simpele vragen zijn vaak het moeilijkst om te beantwoorden. Wanneer kun je een mossel wel, en wanneer niet, eten? Hoe zit dat met de maanden met de 'r'? En hoe maak je mosselen eigenlijk het beste klaar?
Het traditionele mosselseizoen
U kunt ze al langere tijd in de winkel kopen en u bent vast ook al wel een restaurant gepasseerd waar men in de zomer al mosselen serveert, maar voor ons Nederlanders begint het mosselseizoen gevoelsmatig pas echt zodra de R in de maand zit. En dat terwijl het eigenlijk al in juli begint. De start van het mosselseizoen is doorgaans de tweede week van juli. De mossel heeft dan een vleespercentage bereikt van meer dan 34% en is daardoor geschikt voor consumptie.
Volgens het Nederlands Mosselbureau stamt dit gebruik uit de tijd waarin eten koelen nog een hele uitdaging is. Door de zomerse temperaturen kunnen mosselen sneller bederven, wat natuurlijk een gezondheidsrisico met zich meebrengt. Het is destijds dus een stuk veiliger om te wachten totdat het kwik wat daalt. Inmiddels kan vis natuurlijk wel gekoeld bewaard en vervoerd worden, dus kunnen we prima in de zomer beginnen met mosselen eten.
De moderne kijk op het mosselseizoen
Sergio Herman (dé mosselkoning van ons land) vertelt in zijn nieuwe boek Hommage dat je mosselen tegenwoordig het hele jaar door kunt eten. En dat klopt: het Zeeuwse goud is het hele jaar door in de supermarkt te vinden, maar ze zijn - volgens Sergio - op hun best vanaf september tot en met november. Nu zijn er overal verse Zeeuwse mosselen verkrijgbaar vanaf de tweede helft van juli tot de eerste helft van april in het jaar daarop. Daarna (van half april, mei, juni tot begin juli) is de Zeeuwse mossel niet geschikt voor consumptie omdat de mosselen zich dan voortplanten. In juni zit er veel voedsel in het zeewater zodat de mossel zich weer lekker rond kan eten.
Het gebruik om mosselen enkel aan te bieden in de maanden met een r stamt uit de tijd dat er nog geen gekoeld vervoer over de weg mogelijk was. Venters verkochten toen mosselen in de koude herfst- en wintermaanden.
Wanneer kun je beter geen mosselen eten?
- Van half april, mei, juni tot begin juli: de Zeeuwse mossel is niet geschikt voor consumptie omdat de mosselen zich dan voortplanten.
- In april, mei en juni zijn bodemcultuurmosselen niet te eten, omdat ze vol zitten met geslachtscellen.
Verschillende soorten mosselen
Er zijn namelijk twee mosselsoorten, die elk een eigen seizoen hebben. En je kunt je daar maar beter die seizoenen respecteren, anders heb je echt niet zulke fijne mosselen voor je neus.
Bodemcultuurmosselen
De ene is de bodemcultuurmossel. Die groeit vooral op de bodem van de Oosterschelde. Van de tweede week van juli tot en met maart is deze mossel op z’n best: dan bestaat-ie voor meer dan 34% uit vlees. Megalekker. Maar niet in april, mei en juni. Dan zit de mossel namelijk vol met geslachtscellen. Jep, ze zijn zich dan aan het voorplanten. Lekker met rust laten die dingen. Omdat ze gewoon hun ding moeten doen, maar ook omdat ze écht niet te eten zijn als ze vol geslachtscellen zitten. Brrr.
Hangcultuurmosselen
Kun je dan wel een andere mosselsoort eten in april, mei en juni? Jazeker, de tweede mosselsoort: de hangcultuurmossel. Deze mosselen groeien niet op de bodem, maar aan een touw in het water. Ze liggen een stuk dichter tegen het wateroppervlak en vangen daardoor meer licht. Door dat zonlicht groeien ze sneller en zijn ze eerder in het jaar rijp. Lekker in het voorjaar dus, en een prima vervanging voor de oneetbare bodemcultuurmosselen.
Tips voor het bereiden van mosselen
Voordat je de mosselen kookt, is het belangrijk om ze schoon te maken. Spoel ze goed af en verwijder eventuele baarden. Mosselen die beschadigd of kapot zijn, kun je het beste meteen weggooien.
Wanneer u mosselen uit de verpakking haalt, kunt u het beste onmiddellijk de goede van de slechte scheiden voor u ze kookt. Tegenwoordig blijven mosselen in lekvrije verpakkingen allemaal licht openstaan en sluiten ze zich pas na enkele minuten. Dit komt doordat de mossel ontspannen is in zijn beschermde omgeving (verpakking). Wanneer hij uit de verpakking gehaald wordt, reageert hij traag. Houd de open mossel met de bolle kant onder de koude kraan en tik tegelijkertijd tegen de schelp. De mossel lijkt wakker te worden.
Het meest gegeten mosselgerecht bereidt u als volgt: snij wat groenten zoals ui, prei en wortel en doe die in een ruime pan samen met wat laurier en selderie. Leg daarop de mosselen, strooi er peper over en de liefhebbers doen er een scheut witte wijn of zelfs bier bij.
Hoeveel mosselen per persoon?
De gemiddelde hoeveelheid mosselen per persoon ligt tussen de 1 en 1,5 kilo. Dit is natuurlijk ook afhankelijk van de bereidingswijze en eventuele bijgerechten die je serveert. Van 1 kilo blijft ongeveer 200 gram mosselvlees over. Zijn de mosselen hét hoofdingrediënt en eet je ze zo uit de schelp? Ga dan uit van 1,5 kilo per persoon.
Mosselen en gezondheid
In mosselen zitten evenveel eiwitten per gewicht als biefstuk, maar veel minder vet. Per 100 gram bevat een mossel slechts 1 procent vet. Bovendien behoort het grootste gedeelte van het vet van de mossel tot de categorie meervoudig onverzadigde vetzuren die juist cholesterolverlagend werken. Daarnaast zijn mosselen rijk aan mineralen, fosfor, ijzer, koper, seleen en vitaminen.
Misverstanden over mosselen
Veel consumenten bewaren mosselen in een bak met zout water. Soms wordt er zelfs bloem aan het water toegevoegd. Mosselen zouden zichzelf dan reinigen van zand en het vlees zou mooi blank van kleur worden. Tegenwoordig is niets van dit alles nodig. De Zeeuwse mossel is absoluut zandvrij. Direct na de vangst worden de mosselen aan boord gespoeld. Vervolgens worden de mosselen, alvorens verwerkt te worden, minimaal 10 dagen in de Oosterschelde gelegd om te verwateren oftewel zandvrij te spoelen.
Vaak wordt er verteld dat het kleurverschil te wijten is aan het geslacht van de mossel. Vrouwtjes zouden oranje zijn en de mannetjes wit. Dit is echter een fabeltje. Net als bij mensen heeft het te maken met genetische verschillen.
Dichte mosselen in de mosselpan zijn gewoon geschikt voor consumptie. Deze mosselen hebben een wat sterkere sluitspier dan de andere, waardoor de schelp stevig dicht blijft. Maak deze mosselen voorzichtig met een mesje open. U zult zien dat deze mosselen net zo veel vlees bevatten. Incidenteel gaat het om een slikmossel, een mossel die zich heeft volgezogen met zand. Niets is minder waar, zeker als u bedenkt dat de mosselen die u in de winkel koopt al zandvrij zijn en ontdaan van hun baard. Even spoelen is voldoende.
De Slikmossel
De slikmossel is de nachtmerrie van iedere mosselliefhebber. Deze boosdoener is gevuld met slik, doordat deze onder het zand bedolven is geraakt en dood is gegaan. Meestal is een slikmossel te herkennen aan de matte schelp en voelt deze wat zwaarder aan. Tijdens het afspoelen van de mosselen kun je de schelpen over elkaar schuiven. Verse mosselen zullen sluiten, bij een slikmossel laten de schelpen los.
Mosselenweetjes
- Mosselen spelen een belangrijke rol in het verbeteren van de waterkwaliteit.
- Mosselen kunnen hun geslacht veranderen.
- Mosselen zijn een langlevende schelpdierensoort.
Receptinspiratie
- Maak bijvoorbeeld eens deze mosselen in witte wijnsaus!
- Wil jij eens iets anders op tafel zetten dan de klassieke bereiding? Ga dan voor onze rijke vissoep, frisse couscous of spaghetti met zeekraal.
- Eens een ander mossel recept proberen? Ga voor deze frisse couscous met mosselen! Een heerlijke salade om van te genieten wanneer de mosselen in het seizoen zijn. Deze maaltijd is snel, voedzaam én superlekker!
labels:
