Er gaan veel verhalen rond over het gebruik van cola bij diarree, maar wat zegt de wetenschap hierover? Dit artikel onderzoekt de feiten en fabels rondom warme cola met zout als middel tegen diarree, en biedt alternatieven gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek.

Verschillende soorten dranken en hun effect op het lichaam

Het lichaam is het beste in staat vocht met eenzelfde hoeveelheid suiker en zout als die van het bloed op te nemen via de darmen. Als er veel meer of veel minder deeltjes in het vocht aanwezig zijn dan in het bloed, zal extra vocht en/of zout worden uitgescheiden en verloren gaan. Het lichaam zal proberen een evenwicht te bereiken.

Men maakt onderscheid tussen drie soorten dranken:

  • Hypotone: weinig zout en suiker
  • Hypertone: veel zout en suiker
  • Isotone: evenveel zout en suiker als in het bloed

Onder andere is het daarom belangrijk voor mensen met een fors producerende stoma (>1500ml/per dag) zoveel mogelijk isotone dranken te gebruiken, omdat dit de vochtbalans zo min mogelijk verstoort.

Dranken met de juiste hoeveelheid suiker en zout zorgen er juist voor dat vocht en zout via de darm beter wordt opgenomen in het lichaam. Hierdoor vermindert de ontlasting, droogt u minder snel uit en zult u meer gaan plassen.

Dranken waar weinig of juist veel suiker en zout in zit kunnen bij mensen met darmfalen (niet goed werkende darmen) zorgen voor een toename van de ontlasting en daarmee meer verlies van vocht en zout. Dit geldt voornamelijk voor dranken waar veel suiker in zit.

Dranken die het beste worden opgenomen in de darm: Isotone dranken

Isotone dranken bevatten dezelfde hoeveelheid suiker en/of zouten als de rest van ons lichaam en als in het bloed. Dit betekent dat deze dranken snel worden opgenomen in het bloed. Deze bevatten 6-8 gram koolhydraten (suiker) per 100 ml.

Voorbeelden van isotone dranken:

  • karnemelk
  • bouillon
  • Cup a soup ® alle heldere soorten en Cup a soup® tomaatkippensoep
  • tomatensap of groentesap met zout
  • AA-drink Isotone®, Iso-Lemon®
  • Extran Hydro® (citrus en lemon ice)
  • Isostar Hydra & Perform®, Fast Hydration®, Total Performance®
  • Gatorade Isotoon®
  • Aquarius Zero®, Aquarius® (koolhydraten tussen 6-8 gram per 100 ml drank)

U kunt ook zelf een isotone drank maken: meng 250 ml water met 15 ml limonadesiroop en voeg daar 0,25 gram zout (mespunt) aan toe.

Dranken die voor meer water- en zoutverlies via de darm kunnen zorgen:

  • Hypotone dranken - Deze bevat 0-6 gram koolhydraten (suiker) per 100ml.
  • Hypertone dranken - Deze bevat meer dan 8 gram koolhydraten (suiker) per 100ml

Hypotone dranken hebben een lagere concentratie aan suiker en/of zouten dan de rest van ons lichaam. Doordat de concentratie stofjes erg laag is, worden de koolhydraten snel opgenomen in het bloed en blijven relatief kort in de maag.

Voorbeelden van hypotone dranken:

  • kraan- en mineraalwater
  • thee en koffie zonder suiker
  • light frisdrank en limonade met zoetstof

Hypertone dranken bevatten een hoge concentratie aan suiker en/of zouten. Doordat de concentratie stofjes erg hoog is, worden de koolhydraten niet snel opgenomen in het bloed en blijven langer in de maag.

Voorbeelden van hypertone dranken:

  • frisdranken, bijvoorbeeld cola, 7-up en sinas
  • thee en koffie met meer dan 2 klontjes suiker per kop
  • limonade, Roosvicee®
  • vruchtensap, bijvoorbeeld appelsap en sinaasappelsap
  • energy-drinks, bijvoorbeeld Extran Energy®, AA- Drink High Energy®
  • drinkvoedingen, bijvoorbeeld Nutridrink Juice Style®

Beperk de inname van hypotone en hypertone dranken. Drink hiervan maximaal 500 ml per dag. Deze dranken bevatten te weinig (hypotone dranken) of te veel (hypertone dranken) aan suiker of zout, waardoor de hoeveelheid ontlasting en het zoutverlies via de ontlasting kan toenemen. Drink in totaal maximaal 500 ml van deze dranken.

Soms worden melkproducten tijdelijk slecht verdragen. Gebruik in dat geval niet meer dan 500 ml melk, karnemelk, vla, yoghurt etc. per dag.

Streef naar het gebruik van 1-2 liter isotone dranken per dag.

Cola bij diarree: feiten en fabels

Bij langdurige diarree en overgeven verlies je veel vocht met daarin ook belangrijke suikers (glucose) en zouten. Alleen water drinken om het aan te vullen is vaak niet voldoende. Je darmen hebben namelijk de suikers en zouten nodig om voldoende vocht weer in het lichaam op te nemen.

Vaak wordt aangeraden om ORS in te nemen. Bij een tekort aan vocht, zul je uitdrogingsverschijnselen krijgen. Denk aan vooral aan hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid en je zult je heel slap voelen.

Cola zit natuurlijk boordevol suiker en er wordt ook wel gezegd dat cola bacteriën in de darm kan doden wanneer je een voedselvergiftiging hebt. Echt wetenschappelijk is dit alleen nooit aangetoond en lijkt ook meer een fabeltje te zijn.

Belangrijk is ook dat je niet meteen teveel cola moeten drinken, want bij overmatig gebruik hiervan kun je juist diarree krijgen. Ook de koolzuur in de cola valt soms minder als je ziek bent.

Cola helpt niet tegen diarree. Ook zijn er geen wetenschappelijke aanwijzingen dat cola helpt tegen andere maag-darmproblemen zoals buikpijn of misselijkheid. Sterker nog, omdat cola veel suiker bevat, kan het de diarree zelfs erger maken. De hoeveelheid opgeloste suiker kan namelijk water vasthouden in de darm in plaats van ervoor te zorgen dat water door het lichaam wordt opgenomen.

Naast suikers bevat cola cafeïne en dat zorgt ervoor dat de darmen meer bewegen wat de diarree kan verergeren. In het geval van diarree kan het dat het juist verergert, door de suikers in de frisdrank.

Door deze suikers wordt bovendien water vastgehouden in de darm, in plaats van dat het door het lichaam wordt opgenomen. Dat verhoogt het risico op uitdrogen.

Voor wie dus altijd baat heeft bij cola drinken, kan het werken hier gewoon mee door te gaan. Wie ergens heel sterk in gelooft, kan er wel degelijk effecten van ondervinden. Er zit volgens hem niets in cola dat daadwerkelijk helpt, “maar als je er in gelooft helpt alles.” Ook al is het dan niet de frisdrank zelf, die de lichamelijke ongemakken oplost, het helpt dan toch.

Alternatieven voor cola bij diarree

Een rehydratie-oplossing (ORS, Oral Rehydration Solution) is de beste manier om uitdroging tegen te gaan. In ORS zitten de juiste hoeveelheden suikers en zouten die je lichaam helpen om vocht vast te houden. Dan komt er dus minder water in je darmen, wat helpt tegen de diarree. Zakjes met ORS-poeder of ORS-bruistabletten kun je kopen in de apotheek of drogist.

Als alternatief, om naast het tekort aan vocht en glucose ook voldoende zout binnen te krijgen, zou je kunnen kiezen voor een schaaltje naturel chips.

Wist je dat je ORS ook zelf kunt maken als je ziek bent? Voeg 8 afgestreken theelepels suiker of honing toe aan een liter schoon water en een theelepel zout. Om de zoute smaak een beetje te camoufleren kun je er ook nog een scheutje sinaasappel-, citroen- of limoensap aan toevoegen. Dit heeft ook meteen als voordeel dat er dan een kalium bij in zit.

In plaats van cola kunt u volgens het Voedingscentrum dan beter ORS (Oral Rehydration Solution) gebruiken.

Algemene richtlijnen bij diarree

  • Eet producten met voldoende voedingsvezels. Vezels zorgen voor indikking van de ontlasting.
  • Bij ernstige diarree die dagen aanhoudt, bestaat het risico op uitdroging. Bij uitdroging is het belangrijk dat u contact opneemt met uw arts.
  • Bij dreigende uitdroging kan het middel ORS (Oral Rehydration Solution) een oplossing zijn. ORS bevat glucose, zout en mineralen, die juist bij diarree veel verloren gaan.

Cola en sport

De combinatie van suiker, cafeïne en koolzuur kan sporters een snelle energieboost geven.

De voordelen van cola tijdens lange duursporten

Tijdens lange duursporten zoals marathons of lange fietstochten kan de energie van cola sporters helpen. Zoals gezegd levert cola per 500ml zo'n 53g koolhydraten. Een duursporter heeft koolhydraten tijdens inspanning nodig om de glycogeen voorraad op peil te houden. Cola kan hier goed aan bijdragen.

Verder kan de cafeïne het gevoel van vermoeidheid onderdrukken en de alertheid verhogen. Voor bijvoorbeeld ultra duursporters is het soms zelfs nodig om de slaap te onderdrukken omdat diegene anders teveel tijd verliest.

De nadelen van cola tijdens het sporten

Cola is een hypertone drank. Dat wil zeggen dat de concentratie van deeltjes hoger is dan in ons bloed en daardoor is de uitwisseling in de darmen naar het bloed niet optimaal. Dit kan darmklachten zoals kramp en diarree geven. Daarom adviseren we tijdens inspanning vooral isotone sportdranken te drinken.

De suikers in cola zijn ook super snel opneembaar welke een hoge piek en ook snelle daling van de bloedsuikerspiegel kunnen geven. Het koolzuur kan voor maagklachten zorgen, door het opboeren van lucht en de hoge zuurtegraad kan dit tijdens inspanning erg onprettig zijn.

Verder bevat cola geen elektrolyten waardoor het voor de hydratatie geen optimale sportdrank is. Tot slot, weet dat cola heel slecht is voor je tanden, zeker wanneer je verder nog meer suikers via sportvoeding tot je neemt.

Praktische tips: Cola tijdens jouw sportprestaties

  1. Test het eerst tijdens trainingen om te zien hoe je lichaam erop reageert, voordat je het tijdens een wedstrijd gebruikt.
  2. Laat de koolzuur eruit door van tevoren de cola te schudden voor minder kans op maagklachten.
  3. Drink cola pas in de laatste fase van een langdurige training of wedstrijd voor een snelle energieboost.

Vergelijking: Cola vs sportdrank

Wanneer je cola vs sportdrank vergelijkt, zie je dat sportdranken vaak meer elektrolyten bevatten en ontworpen zijn om de hydratatie te ondersteunen, terwijl cola meer suiker en cafeïne biedt voor een snelle energieboost. Sportdranken bevatten ook vaak minder suiker, waardoor ze beter geschikt zijn voor langdurige inspanning.

IBD (Inflammatoire darmziekten)

De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa zijn de twee meest voorkomende chronische ontstekingsziekten van de darmen en het maagdarmkanaal. Wetenschappers zijn het er nog steeds niet over eens óf en hoe voeding een rol speelt bij het ontstaan van IBD. Er is op dit moment onvoldoende bewijs dat voeding een rol speelt bij het ontstaan van IBD.

Wat kunt u het beste eten en drinken?

Eiwit is bij ziekte een belangrijke voedingsstof voor het herstel van uw lichaam. Verder is het belangrijk om maaltijden te spreiden over de dag en tussendoor wat te eten. Neem zes tot zeven keer op een dag iets te eten en kies voor producten met veel energie en eiwitten. Denk daarbij aan volle zuivelproducten, zoals (chocolade)melk, vla, pudding, yoghurt, kwark en roomijs. Ook raden we u aan om ruim margarine of roomboter, volvette 48+ (smeer)kaas, vettere vleeswaren (zoals boterhamworst en salami) en vettere vis- of vleessoorten te nemen. In plaats van een gewone snee brood kunt u ook kiezen voor een snee krentenbrood, een krentenbol, suikerbrood, een croissant, een luxe broodje of een tosti. Let ook op de dranken die u drinkt.

Drinkvoeding

Als u met de gewone voeding onvoldoende calorieën en eiwitten binnenkrijgt, kan de diëtist u ook adviseren om de voeding (tijdelijk) aan te vullen met drinkvoeding. Drinkvoeding is een vloeibare voeding uit een flesje.

Sondevoeding

Soms is het nodig om met sondevoeding te starten. Sondevoeding is, net als drinkvoeding, een vloeibare voeding. Sondevoeding wordt gegeven via een slangetje door de neus (een sonde). De sonde gaat via de slokdarm naar de maag en hierdoor wordt u gevoed.

Voedingssupplementen

Als u een opvlamming heeft, kunnen voedingssupplementen een goede aanvulling zijn op het dagelijks eten en drinken. Voedingssupplementen bevatten voedingsstoffen zoals vitamines, mineralen en calcium. Supplementen kunnen voedingsmiddelen nooit vervangen.

Diarree en IBD

Diarree komt veel voor bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. De oorzaak van diarree is een ontsteking in de darm. Hierdoor verliest de darm vocht en soms ook bloed. De ontsteking zorgt ervoor dat de dikke darm onvoldoende vocht kan opnemen. Het gevolg hiervan is een dunne, waterige ontlasting, vaak met wat bloed en slijm erbij.

Omdat de diarree bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa niet ontstaat door verkeerd eten, is het niet nodig om uw voeding aan te passen. Een volwaardige, gezonde voeding is voldoende. Eet producten met voldoende voedingsvezels.

Opgezette buik en winderigheid

IBD kan zorgen voor extra gasvorming en winderigheid. Gasvorming en winden laten horen bij een normale spijsvertering; gemiddeld laten we tien tot vijftien winden per dag.

Er zijn voedingsmiddelen die extra gasvorming in de darm kunnen veroorzaken. Denk daarbij aan koolsoorten, ui, prei, paprika, nieuwe aardappelen, peulvruchten en (te) veel fruit en vruchtensap.

Vernauwing (stenose)

Een vernauwing (stenose) in de darm ontstaat wanneer er op een bepaalde plaats in de darm sprake is (geweest) van een ernstige ontsteking. De ontsteking zelf en het littekenweefsel na het herstel van de ontsteking kunnen zorgen voor een vernauwing of zelfs een afsluiting van de darm. Dit gebeurt vooral bij patiënten met de ziekte van Crohn en kan veel last geven: de ontlasting kan de darm slecht of niet passeren.

Disclaimer: Raadpleeg altijd uw huisarts bij aanhoudende klachten. De informatie in dit artikel is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies.

labels:

Zie ook: