Egels zijn een van de meest geliefde tuindieren vanwege hun schattige uiterlijk en hun vermogen om te helpen bij het bestrijden van slakken en insectenplagen. Egels zijn geliefde tuinbezoekers. Toch wordt het de egel steeds lastiger gemaakt: de strak ommuurde en goed bijgehouden tuinen zijn niet de ideale plek voor de egel.

Egels komen voor in bijna geheel Nederland. Ze wonen zowel in woonwijken als op het platteland. Iedere tuin is geschikt, op voorwaarde dat de egel er in en uit kan. Wil jij jouw tuin aantrekkelijk maken voor egels? Maar gelukkig zijn er ook dingen die je kunt doen om de egel te helpen, zoals ervoor zorgen dat er voldoende voedsel beschikbaar is voor egels!

Wat eten egels?

Egels zijn omnivoren. Dat betekent echter niet dat ze letterlijk alles eten. Egels zijn carnivoren en hun belangrijkste voedselbron zijn insecten en wormen. Vooral na regenachtige nachten zijn egels vaak te vinden op zoek naar regenwormen en andere insecten. In de herfst is hun voedselvoorraad schaarser en kunnen ze ook kevers, spinnen en slakken eten.

Een egel in de natuur eet rupsen, larven, wormen, pissebedden, slakken, oorwurmen, mieren, spinnen, enz. Maar soms ook een zieke of dode muis, een nest muizen, kikkers, padden en zelfs af en toe bijen en wespen. Door hun goede reukvermogen en hun goede gehoor weten ze al deze prooidieren op te sporen.

Een belangrijke voorwaarde voor deze insecten is dat er groen aanwezig is in je tuin. Daarbij kun je denken aan grasvelden, maar ook simpelweg aan struiken of bloemen.

Aanvullende voedingsbronnen

Een ander voedsel dat egels vaak eten zijn kattenbrokken. Dit kan als een verrassing komen, maar egels zijn dol op kattenbrokken, vooral de droge variant. Het is belangrijk om te weten dat kattenbrokken echter niet het beste voedsel zijn voor egels, omdat ze niet de voedingsstoffen bevatten die egels nodig hebben.

Soms eten egels ook kleine hoeveelheden vlees. Dit kan bijvoorbeeld zijn als ze een muis of een vogeltje vangen. Egels eten ook graag fruit, vooral bessen. Dit is een goede aanvulling op hun dieet, omdat fruit belangrijke voedingsstoffen bevat die ze nodig hebben. Ook zachte zaden doen het vaak goed.

Egels eten af en toe ook bessen, vruchten en paddenstoelen en zijn dus eigenlijk alleseters.

Hoe kun je egels helpen voeden?

Als je egels in je tuin wilt voeden, zijn er verschillende manieren waarop je dit kunt doen. Een van de eenvoudigste manieren is door een egelhuisje neer te zetten. Dit is een klein huisje met een opening aan de voorkant waarin je voedsel kunt plaatsen. Een andere manier om egels te helpen voeden is door een egelvoederbakje neer te zetten. Dit is een plat bakje waarin je voedsel kunt plaatsen.

Het is belangrijk om het bakje op een rustige en beschutte plek neer te zetten, zodat de egels veilig kunnen eten en niet gestoord worden door andere dieren. Het is ook belangrijk om ervoor te zorgen dat je tuin egelvriendelijk is. Dit betekent dat je ervoor zorgt dat er genoeg schuilplaatsen zijn, zoals takkenhopen, composthopen of egelhuisjes. Voldoende groen is ook een pré.

Is jouw tuin voorzien van schutting aan alle kanten? Overweeg dan om in je schutting een egelpoort te plaatsen.

Tips voor een egelvriendelijke tuin:

  • Haal niet alles weg, maar verzamel een hoopje in een hoek van je tuin als het blad van de bomen valt.
  • Kleine takjes, stukjes mos en andere natuurlijke ‘prullaria’ zijn allemaal handig voor egeltjes.
  • Ook kun je een takkenril maken van snoeiafval, dit is een goede schuilplaats voor een egel (en andere tuingasten).
  • Koop een egelhuisje en plaats dat in een rustig hoekje uit de wind en zorg dat er geen water naar binnen kan lopen.

Wat je niet moet geven

Veel mensen zetten een schaaltje melk voor egels klaar. Dit is echter helemaal niet goed voor de egel, want die is lactose intolerant. Ook lactosevrije melk is geen goed alternatief.

Liever geen meelwormen als hoofdvoer en kijk ook uit met vetbollen, pinda's en zonnebloempitten voor vogels, deze zijn ook niet zo goed voor egels.

Aanvullende tips om egels te beschermen

  • Slakkenkorrels en insectenverdelgers zijn dodelijk voor egels. Kleine hoeveelheden van het gif zijn al funest voor egels, omdat ze iedere nacht insecten en slakken eten.
  • Laat geen blikjes, bekertjes en ander zwerfafval slingeren. We komen regelmatig egels tegen die daarin vast komen te zitten.
  • Bevestig netten in de tuin (bijvoorbeeld ter bescherming van fruit en gewassen) zo strak mogelijk. Dit voorkomt dat de egels erin verward raken. Nog beter is het om de netten een stukje van de grond omhoog te halen (30cm).
  • Maak de voerbakjes/voerstations regelmatig goed schoon, bij voorkeur iedere dag. Als er meerdere egels in de tuin komen dan kunnen ze ziektes onder elkaar verspreiden.
  • Voer de egels niet teveel, ook egels kunnen obesitas krijgen. Het is beter als ze zoveel mogelijk hun natuurlijke dieet kunnen eten, een natuurvriendelijke tuin zorgt voor voldoende insecten en meer.
  • Egels kunnen redelijk goed zwemmen, maar kunnen niet goed uit het water klimmen als de kanten te stijl zijn. Ondiepe poeltjes of wadi's zijn beter, en als dit niet mogelijk is zorg dan voor trappetjes zodat de egels eruit kunnen klimmen.

Helaas zien we steeds meer slachtoffers van robotmaaiers, kantenstrimmers en meer.

Algemene informatie over egels

  • De egel is een beschermde diersoort binnen de wet natuurbescherming. Dit houdt in dat egels niet verstoord, gevangen of gedood mogen worden en dat het verboden is om hun nesten, holen of andere voortplantings- of verblijfplaatsen te beschadigen of te verstoren.
  • De egel, de Latijnse naam is Erinaceus Europaeus, is een schemer- en nachtdier. In de donkere uurtjes zal hij zijn voedsel bij elkaar proberen te zoeken. Hiervoor legt hij grote afstanden af, minstens een kilometer per nacht.
  • De egels die overdag gezien worden zijn meestal in nood. Pak niet zomaar een egel op, ook niet als de egel overdag actief is. In de maanden dat de vrouwtjes hun jongen krijgen lopen deze ook soms overdag rond. Zodra je een egel overdag ziet en je vermoedt dat deze hulp nodig heeft, kun je contact met ons opnemen.
  • De volwassen egel heeft ongeveer 7000 stekels op zijn rug en twee kleine kraaloogjes waar hij overdag nauwelijks iets mee ziet, vandaar zijn nachtelijke leefwijze.
  • De egel is een zoolganger, dat betekent dat hij plat op zijn voetjes loopt. Als de egel loopt lijkt het of hij heel dicht bij de grond zit, maar dit is maar schijn.

Zintuigen en gedrag

  • Een egel ziet slecht. Egels hebben een erg gevoelig gehoor. Zelfs tamme dieren krimpen ineen bij klikkende of piepende geluiden.
  • Het verschil tussen een lekkere kever en een pissebed is er zeker. Als het even kan laten ze de pissebed links liggen.
  • Egels hebben net als veel andere dieren snorharen. Ook op de flanken hebben egels een strook haren.
  • Egels beschikken over het orgaan van Jacobson. Dit extra zintuig ligt tussen het gehemelte en de neusholte. Met dit orgaan worden nieuwe luchtjes onderzocht. Eerst ruikt de egel aan de nieuwe geur, daarna komt er een flinke hoeveelheid speeksel vrij. Als de ervaring is verwerkt smeert de egel het speeksel op zijn rug.
  • Egels maken een hoop herrie tijdens het eten. Ze smakken en snuiven er op los.
  • Na het ontwaken uit de dagslaap snuffelt de egel voortdurend rond. Hij ruikt in de lucht, aan boomstammen en woelt mos en bladeren om met zijn poten en zijn natte neus. (Zo worden zijn reukslijmvliezen vochtig gehouden).
  • Snel bewegende dieren (hagedissen, muizen) worden dood geschud.

Leefomgeving en verspreiding

  • Egels leven onder meer aan de randen van bossen, in parken en in dichtbegroeide tuinen. Ze komen in Nederland eigenlijk in elk landschap voor, zolang ze maar een droge en beschutte plaats hebben om te leven.
  • Verder kun je ze tegenkomen in België, maar ook in een heleboel andere Europese landen en in Midden - Azië. In Nederland zijn egels volledig beschermd.

Winterslaap

  • Egels houden een winterslaap. Ze doen dat in een holletje dat bekleed is met een dikke laag bladeren. De meeste volwassen egels kruipen eind november in hun holletje en de jongen wachten daar meestal mee tot eind december.
  • Tijdens de winterslaap daalt de lichaamstemperatuur van de egels sterk (van 35,5 C naar 5,0 C) en ook de hartslag en de ademhaling lopen flink terug (hartslag: van 180 naar 9 slagen per minuut, ademhaling: van 45 naar 3 keer per minuut).
  • Egels leven tijdens hun winterslaap van de vetreserves die ze in de maanden daarvoor hebben opgebouwd. Tijdens de winterslaap verliezen egels bijna 25% van hun lichaamsgewicht.

Voortplanting

  • In mei en juni gaan egels paartjes vormen. Na de bevruchting duurt het nog zo’n 30 tot 40 dagen voordat de jonge egeltjes geboren worden. De kleintjes worden geboren in een nest van mos, gras en bladeren.
  • De meeste egelwijfjes krijgen één keer per jaar 3 tot 6 jongen, die ergens tussen eind juli en half oktober geboren worden.
  • Egeltjes worden blind en doof geboren. Vlak na hun geboorte zijn ze ook nog vrij kaal. Maar als je goed kijkt zie je toch een paar kleine, bleke stekeltjes zitten. Na ongeveer twee weken gaan de oogjes open.
  • De egeltjes lijken dan ook al veel meer op hun ouders, want de kleine bleke stekeltjes van het begin zijn uitgegroeid tot grote, sterke stekels. Nog eens vier weken later zijn de jonge egels zelfstandig.

Natuurlijke vijanden en bedreigingen

  • Veel natuurlijke vijanden hebben egels niet. Zodra ze onraad ruiken rollen ze zich op tot een bolletje. De kop, de pootjes en het staartje die geen stekels hebben zijn dan niet meer te zien. De meeste vijanden hebben ontzag voor de grote harde stekels en zoeken een andere prooi.
  • Alleen grote roofvogels, kerkuilen, vossen, dassen en grote honden kunnen een gevaar zijn voor de egel. De grootste vijand van de egel is de mens. Egels worden vaak overreden door auto’s, maar ook land- en tuinbouwgif maakt veel slachtoffers, waaronder (biologische) slakkengif.
  • Toch zijn egels ongevoelig voor veel giftige stoffen die voor de mens zelfs dodelijk zijn.

Soorten egels

  • De Egels worden onderverdeeld in drie groepen: woestijnegels, langooregels en gewone egels. De woestijnegels onderscheiden zich van de andere soorten door hun zeer kleine grootte met een gewicht van niet meer dan 400 gram. De Europese egel behoort tot de gewone egels.

Voedingsadvies van Egelbescherming Nederland

  • Bij Egelbescherming Nederland is het uitgangspunt van het bijvoeren van egels dat het zo dicht mogelijk moet aansluiten bij het natuurlijke voedselaanbod. Egels zijn echte carnivoren, vleeseters dus. De fysiologie van een egel lijkt het meest op de fysiologie van een kat.
  • Daarom worden egels in de egelopvangcentra voornamelijk gevoerd met kattenbrokjes, nat voer voor katten en natuurlijk altijd vers water. Egels zijn in Nederland populair aan het worden en daardoor zijn er heel veel minder geschikte egelhuizen en minder geschikt zogenaamd speciaal egelvoer in omloop gekomen.
  • Ons advies is dan ook om voornamelijk kattenbrokjes en vers water te geven. - Geef geen meelwormen. - Geef nooit melk. Ook geen lactosevrije melk. Volwassen dieren hebben geen melk nodig, het is zelfs slecht voor ze.
  • Hele jonge moederloze egels moeten altijd naar de dichtstbijzijnde egelopvang gebracht worden. Natuurlijk begrijpen we dat kattenvoer juist katten aantrekt. Egelbescherming Nederland test op dit moment een nieuw voederhuis uit waardoor katten geweerd worden en egels makkelijk in en uit kunnen lopen. De resultaten van deze test publiceren we op onze social media en in onze nieuwsbrief.

labels:

Zie ook: