Als er één insect is dat iedereen graag ziet, is het een liefheersbeestje. We zijn terecht fier over de informatie van lieveheersbeestjes die we je aanbieden. Het diertje staat symbool voor geluk, liefde en onschuld. In het Nederlands hebben we dan ook verschillende liefkozende namen voor dit beestje, zoals kapoentje, pimpampoentje of boerinnetje.

Net als een aantal andere insecten, helpen lieveheersbeestjes om ongedierte tegen te gaan in de tuin. In het geval van de kevertjes gaat het om luizen. Heeft u te maken met overlast door de blad zuigende plaagdiertjes, dan zijn lieveheersbeestjes van grote waarde. Ze komen er zelf op af, maar u kunt de omstandigheden daarnaast zo gunstig mogelijk maken voor ze. Als je voldoende lieveheersbeestjes hebt, zal je niet eens merken dat je ook af en toe bladluizen hebt. Ze zorgen voor een natuurlijk evenwicht en dat is ideaal!

Wat staat er op het menu van een lieveheersbeestje?

Maar bladluizen is niet het enige wat op het menu staat. Daarnaast voeden zij zich ook met andere diertjes, zoals larven van andere insecten, bladhaantjes, tripslarven en spintmijten. Ook rupsen kunnen op het menu staan. Hij eet tot wel 80 luizen per dag.

Als ze net uit hun winterslaap komen kunnen lieveheersbeestjes tijdelijk op nectar en jonge blaadjes overschakelen, om vocht binnen te krijgen. Zo gauw er voldoende insecten zijn, is dat echter weer voorbij. In het najaar, als bladluizen schaars worden, eten ze ook wel stuifmeel of schimmelsporen.

Het voedsel van lieveheersbeestjes is meer divers dan we denken. De meesten onder ons weten dat lieveheersbeestjes bladluizen eten, maar ze eten nog veel meer en ze doen het ook niet allemaal. Het zestienstippelig lieveheersbeestje, het tweeëntwintig stippelig, het citroen lieveheersbeestje en het meeldauw lieveheersbeestje voeden zich met meeldauw. Dit is een witte schimmel die vaak in het najaar spontaan op tal van planten verschijnt zoals courgetten of komkommers in de groententeelt maar die ook zeer frequent op sierplanten of fruit voorkomt.

Andere lieveheersbeestjes voeden zich dus met insecten. Dit is voornamelijk bladluis en schildluis maar andere kleine diertjes zoals kleine larven van andere insecten, bladhaantjes, trips en spintmijten worden eveneens gegeten. Ook eieren van vlinders en jonge rupsen kunnen op het menu staan. Carnivore lieveheersbeestjes eten in momenten van voedselschaarste ook elkaar op. Op het einde van de zomer als de bladluizen schaars worden, voeden lieveheersbeestjes zich ook met stuifmeel en schimmelsporen.

De Larven: Nog Grotere Luizenverslinders

Niet alleen volwassen lieveheersbeestjes zijn nuttig in de tuin, hun larven ook. Maak dus niet de fout de larven als ongedierte aan te zien en die te bestrijden. Laat ze rustig zitten en ze groeien vanzelf uit tot luizenverslinders. In de larven is hun uiteindelijke uiterlijk overigens totaal nog niet terug te zien.

Zijn er niet genoeg lieveheersbeestjes of larven in uw tuin aanwezig, dus kunt u ook larven bestellen. Ze zijn via internet te koop en na het uitzetten in de tuin vinden zij vanzelf hun weg. Net als volwassen exemplaren eten zij luizen, maar nog veel meer zelfs. Tot wel 150 per dag. Dus de natuurlijke bestrijding begint al op het moment dat er zich larven in uw tuin bevinden.

Larven Kopen en Uitzetten: Hoe Doe Je Dat?

Het is de bedoeling dat de larven zo snel mogelijk na ontvangst worden uitgezet. Indien dit niet mogelijk is, kan je ze nog 1 tot 2 dagen bewaren op 8 tot 10°C, liefst op een vochtige plaats. Je kan dit doen door met je vingers de papieren snippers (die zich in het doosje bevinden samen met de larven) op te nemen en zo op de bladeren te verspreiden. De beste keuze is om de larven rechtstreeks op de bladeren uit te zetten.

Rechtstreeks op het blad uitzetten, kan enkel als de bladeren van de aangetaste planten voldoende groot zijn en het windstil is. In de papieren zakjes doe je dan telkens een klein aantal larven met substraat. De papieren zakjes verklein je voor de helft en hang je met een wasspeld of paperclip aan een takje in de buurt van bladluizen of je klemt ze tussen de takken (bv bij een haag).

Je kan ook gebruik maken van een dun penseeltje. Als je met een penseeltje over een larve strijkt, hangt ze aan het borsteltje vast en kan je ze zo heel gericht in de buurt van bladluizen uitzetten. Dit is vooral interessant voor de larven die uit de papieren snippers zijn gekropen en zich op de zijkant van het doosje bevinden. Indien je geen penseeltje in huis hebt, kan je ook een sterk groen blad gebruiken.

Specifiek voor hoge fruitbomen, laanbomen en grote oppervlakten, is het mogelijk om larven te bestellen die in linnen zakjes geleverd worden. Heb je laagstam of leibomen, kan je de bijgeleverde zakjes verkleinen en verspreid ophangen tussen het bladerdek. Je kan hiervoor ook bruine koffiefilterzakjes gebruiken die je voor de helft verkleind of bioboxen kopen. Je moet dan enkel het zakje losknopen (de larven zitten er al in) en het zakje met duimspijkers of kleine nageltjes aan de boom bevestigen zodat de larven vanuit het zakje in de boom kunnen kruipen.

Hoe Ziet Een Lieveheersbeestje Eitje eruit?

Lieveheersbeestje eitjes zijn geel-oranje van kleur en enkele millimeters groot. Een vrouwelijk lieveheersbeestje kan 20 tot 50 eitjes per dag afleggen. Ze staan rechtopstaand op bladeren en worden in een cluster aan de onderkant van bladeren afgezet. Ze lijken fel op eitjes van coloradokevers.

Hoe zien de larven van lieveheersbeestjes eruit?

De larf van het lieveheersbeestje ziet er helemaal anders uit dan het volwassen kevertje. Op die tijd groeit de larve uit tot een goed zichtbaar langwerpig insect van een kleine cm. In het beginstadium als de larve net uit het ei is gekropen, is deze één millimeter klein.

Larven variëren in kleur en patroon, net als de volwassen lieveheersbeestjes. Vele larven zijn grijs van kleur maar soms ook geel, bruingeel of bruin. Naarmate de larven groter worden, vallen ook de stippen op hun achterlijf meer op.

De larve eet totdat zijn huid als het ware barst. Een larve begint gelijk te eten: lege eischalen, onbevruchte eitjes en daarna vooral bladluizen. Onder de oude huid is een nieuwe huid die vochtig en zacht is. Daardoor verandert de larve in een pop.

Voor het verpoppen hechten de larven zich met behulp van een schijnvoet vast. Daarom lijkt de pop vastgeplakt aan het blad, ze blijft daar onbeweeglijk liggen gedurende de hele verpoppingstijd. Dit duurt tussen 7 en 10 dagen.

De pop is ongeveer 3,5 mm groot, donkergrijs tot zwart met gele vlekken. Uiteindelijk komt het volwassen insect tevoorschijn door de pophuid te scheuren.

De ontwikkeling van de larve van lieveheersbeestje duurt ongeveer 20 dagen (afhankelijk van de temperatuur) om vervolgens te verpoppen. Ze vervellen 3 keer, er zijn dus 4 larvale stadia.

Op het moment dat het lieveheersbeestje uit de pop komt, heeft het gele dekschilden zonder patronen. Het is pas na enkele uren dat de dekschilden uitharden en dat de gele kleur plaats maakt voor het kleurenpatroon.

De ontwikkeling van ei tot lieveheersbeestje duurt ongeveer 3 weken bij een temperatuur van 20-25°C.

Op die manier blijven de larven gedurende enkele weken als larven op je planten actief. Tijdens deze periode voeden ze zich met bladluizen.

Creëer een Aantrekkelijke Tuin voor Lieveheersbeestjes

Een insectenhotel lokt nuttige insecten naar de tuin. Er zijn verschillende soorten, elk geschikt voor een bepaald soort insecten of voor verschillende soorten tegelijk. Ze zijn kant-en-klaar te koop, maar u kunt ze ook zelf maken. U kunt er verschillende natuurlijke materialen (uit uw tuin) voor gebruiken, zoals holle stengels van bijvoorbeeld distels of bamboe. Ook kunt u in een blok hout of baksteen gaatjes van verschillende diameters boren.

Het is sowieso een goed idee om tuinplanten in de tuin te zetten, die rijk zijn aan nectar. U helpt er bijen en vlinders mee, maar ook lieveheersbeestjes hebben er in het vroege voorjaar baat bij. Om zo lang mogelijk van jouw lieveheersbeestjes te kunnen genieten, moet je een goede omgeving voor ze creëren. Dan helpen ze je zo lang mogelijk om de bladluis te bestrijden.

Er zijn diverse planten waar lieveheersbeestjes blij van worden. Onder andere de paardenbloem en goudsbloem, maar ook de koriander, peterselie en het duizendblad. Er zijn speciale zadenmixen te koop met bloemen en planten, die lieveheersbeestjes aantrekken.

Bescherm Lieveheersbeestjes tegen Mieren

Vogels laten lieveheersbeestjes over het algemeen met rust. Dit komt door de zeer bittere en zelfs giftige substantie die lieveheersbeestjes uitscheiden wanneer ze in gevaar zijn. Van mieren daarentegen hebben ze wel degelijk wat te duchten. Aangezien mieren dol zijn op de zoete substantie die bladluizen uitscheiden, willen ze die luizen tegen lieveheersbeestjes beschermen.

Volwassen kevers hebben daar over het algemeen geen hele grote last van, maar de larven lopen het risico doodgebeten te worden. Ook mieren hebben weer hun nut, dus bestrijd ze zeker niet met gif, maar u kunt wel andere methodes uitproberen om ze af te schrikken en uit de buurt van de lieveheersbeestjes te houden. Als je dus goed observeert, kan je mieren lieveheersbeestjes zien aanvallen. Je zet de larven op de plekken met de meeste luizen.

Mieren zijn de grootste vrienden van bladluizen. Een mier eet namelijk graag de zoete stof die door de bladluis wordt uitgescheiden. Om genoeg van deze vloeistof te kunnen oogsten, zorgen de mieren goed voor de bladluizen. Ze houden ze bij elkaar en ze beschermen ze tegen roofdieren. De mieren zijn eigenlijk een soort boeren en de bladluizen zijn het vee.

Als je lieveheersbeestjes wilt gebruiken voor de bestrijding van bladluizen, dan moet je er eerst zeker van zijn dat je geen mieren hebt die voor de bladluizen zorgen. Anders zullen de mieren de bladluis namelijk beschermen tegen de larven en lieveheersbeestjes. Het is belangrijk om eerst de mieren te bestrijden, voordat je de lieveheersbeestjes in je moestuin uitzet. Er zijn verschillende manier om de mieren biologisch te bestrijden. Dit kan met behulp van aaltjes of met Treefixer boomlijmband.

Lieveheersbeestjes en de Winter

Oudere lieveheersbeestjes sterven meestal voor de winter, maar jongere exemplaren gaan in winterslaap. Door de tuin niet te netjes te maken voor de winter, helpt u eraan mee om het jaar erop meer exemplaren over te houden. Zij overwinteren graag op een beschut plekje in de tuin.

Laat afgestorven plantendelen daarom liggen en zorg voor wat overblijvende kruiden in de tuin. Ook groenblijvende heesters, zoals conifeer, Skimmia en klimop zijn geliefd. Net als dood hout, mos en graspollen.

Het komt ook voor dat ze zich naar binnen verplaatsen. Laat ze daar het liefst met rust. Ze eten niet tijdens de wintermaanden en blijven rustig zitten. In het voorjaar worden ze weer actief en gaan ze vanzelf weer naar buiten. Gaat het om grotere aantallen, zuig ze dan eventueel op met een stofzuiger. Doe dit in een lage stand en laat een stukje van het onderste gedeelte van een panty in de stofzuigerslang zakken en houd dit met een elastiekje op z’n plaats.

Lieveheersbeestje Soorten in België en Nederland

Er komen maar liefst 60 soorten lieveheersbeestjes voor in Nederland. Elk hebben ze hun eigen kleuren en patronen, maar één van de bekendste is de variant met 7 stippen. Deze soort heeft geen specifieke voorkeur voor bepaalde planten waar hij graag op vertoeft. In België en Nederland komen een 60tal soorten voor en wereldwijd wel 5000 soorten lieveheersbeestjes. De meest voorkomende en daardoor ook de meest bekende soort is het zevenstippelig lieveheersbeestje.

Mensen kijken vaak raar op als ze een zwart lieveheersbeestje of een geel lieveheersbeestje zien maar het is heel normaal. Veel soorten hebben verschillende patronen van dekschilden. We geven hieronder een overzicht van de belangrijkste lieveheersbeestjes in België en Nederland.

Tabel van enkele Lieveheersbeestje Soorten

Soort Lieveheersbeestje Kenmerken Voorkeur
Zevenstippelig lieveheersbeestje Rood met zeven zwarte stippen Geen specifieke voorkeur voor planten
Twee-stippelig lieveheersbeestje Rood met twee zwarte stippen of zwart met rode stippen Algemeen verspreid, populair als bladluisbestrijder
Aziatisch lieveheersbeestje (Harmonia Axyridis) Variabele kleuren en patronen Invasieve soort

Het zevenstippelig lieveheersbeestje en het 2-stippelig lieveheersbeestje is een kevertje dat geen specifieke voorkeur heeft voor bepaalde planten. Ze kunnen op alle soorten planten, heesters en bomen uitgezet worden om bladluizen te bestrijden. Het 2-stippelig lieveheersbeestje is tussen 3.5 en 6 mm groot en behoort daardoor tot de kleinere inheemse soorten.

Het is een algemeen verspreide soort in Europa. Ze zijn erg populair als bladluisbestrijder en worden met dat doel ook gekweekt. Gekweekte larven of volwassen lieveheersbeestjes worden uitgezet op planten, heesters of laanbomen waar bladluizen moeten opgeruimd worden. Het 2-stippelig lieveheersbeestje voedt zich met bladluizen maar ook andere insecten zoals eieren van rupsen en spintmijten staan op het menu.

Net als andere bladluisetende lieveheersbeestjes zijn ook deze 2-stippige soort kannibalistisch en durven ze hun eigen soortgenoten opeten. Bij de 2-stippelige lieveheersbeestjes bestaan de nakomelingen voor 90% uit vrouwtjes. Adalia bipunctata kent 3 hoofdvarianten met name eentje met rood dekschild en 2 zwarte stippen en twee varianten met zwart dekschild en 2 of 4 rode stippen. De zwarte variant komt meer voor dan de rode variant.

Het Aziatische Lieveheersbeestje

Sinds 1990 werden Aziatische lieveheersbeestjes in Europa ingevoerd om als biologische bestrijders uit te zetten in kassen en op laanbomen. Het insect Harmonia Axyridis paste zich snel aan in Europa en werd in 1999 voor het eerst in het wild waargenomen in Duitsland. In 2001 werd Harmonia bestempeld als een invasieve soort die de inheemse soorten verdrong en met uitsterven bedreigde.

Ze hadden aanvankelijk geen natuurlijke vijanden hier en bij gebrek aan voedsel aten ze ook larven van inheemse lieveheersbeestjes, larven van gaasvliegen en in het najaar rijpend fruit. Uit onderzoek van die tijd bleek dat 5 inheemse soorten in verspreiding daalde. Vanaf 2011 zag men gelukkig terug een spontane afname van het aantal Aziatische lieveheersbeestjes in de natuur en in 2016 deed men de voorzichtige analyse dat de komst van Harmonia de inheemse soorten sterk in aantal heeft doen afnemen maar dat de inheemse soorten toch stand houden. Er ontstaat een nieuw evenwicht. Op de kleur alleen kan je dus niet oordelen.

Bijvoorbeeld: het inheemse lieveheersbeestje ’Adalia bipunctata’ bestaat evenals een Aziatische variant in een zwart kleedje met 2 rode stippen. Deze twee worden het vaakst verward. Het 2-stippelig lieveheersbeestje is echter kleiner dan Harmonia, heeft een andere halsschild en zwartgekleurde poten. Ook andere inheemse soorten lijken van dekschild en kleurpatroon op de Aziatische soort. Het Aziatische lieveheersbeestje is tussen 5 en 8 mm groot, dus groter dan veel inheemse soorten maar dit zie je pas echt goed als je ze met elkaar kan vergelijken. Het 7-stippelig lieveheersbeestje en het Harlekijnlieveheersbeestje zijn trouwens even groot als het veelkleurig Aziatisch Lieveheersbeestje maar het kleurpatroon op het halsschild is anders.

labels:

Zie ook: