Het dieet van vliegen is divers en varieert sterk per soort. In Nederland komen veel verschillende soorten vliegen voor, elk met hun eigen voedselbronnen. Wil jij alles over vliegen weten, bijvoorbeeld omdat je een spreekbeurt wil houden of omdat je onderzoek naar vliegen doet? Dan zit je hier goed, want wij hebben al heel wat voorwerk voor je gedaan! Hier lees je dan ook alles over vliegen.

Een vlieg is een insect dat behoort tot de orde van de tweevleugeligen. De vlieg onderscheidt zich van andere tweevleugeligen door de korte antennes (voelsprieten). De meest bekende vlieg is de huisvlieg of kamervlieg en die behoort weer tot de onderorde ‘echte vliegen’. Deze onderorde kent ook weer veel verschillende soorten. Er zijn soorten die van nectar leven, maar er zijn er ook die mensen en andere dieren steken en bloed zuigen of die van vloeistoffen als wondvocht eten. In het dierenrijk behoren vliegen tot de stam geleedpotigen, de klasse van insecten en de orde van tweevleugeligen (Diptera). Onder die orde van tweevleugeligen behoren, behalve vliegen, ook allerlei soorten muggen.

In het Nederlands Soortenregister staan ruim 5.100 vliegen- en muggensoorten geregistreerd.

Verschillende Soorten Vliegen en Hun Voedsel

Laten we eens kijken naar de verschillende soorten vliegen en hun specifieke voedselvoorkeuren:

  • Huisvlieg (Musca domestica): De Musca domestica leeft bijvoorbeeld van zowel plantaardig als dierlijk voedsel. Alle voedingsstoffen die wij als mens nuttigen kan als voedsel dienen voor de huisvlieg. Dit is de reden dat de huisvlieg vaak in ons huis te vinden is. De huisvlieg wordt ook wel kamervlieg genoemd, maar mag niet verward worden met de kleine kamervlieg. Deze huisvlieg komt evenwel over de hele wereld voor en is zeer gewoon in Nederland.
  • Fruitvlieg: De fruitvlieg is dol op zoet voedsel. Vooral voeding waar veel suiker inzit zijn ze dol op. Dit heeft te maken met het feit dat suiker ze extra energie geeft om te vliegen. Vanwege hun voorkeur voor zoet voedsel komen ze vaak op fruit en overrijp fruit af. De fruitvlieg heeft een geel, bruin, roodbruin of zwart lichaam met een gevlekt of gestreept borststuk en achterlijf. Hun lichaamslengte varieert van 1 tot 6 mm. Volwassen exemplaren eten met name gistende vloeistoffen en rottend fruit, waar de larven zich voeden met bacteriën en schimmels.
  • Bloedzuigende Vliegen: Net als de mug zijn er ook bloedzuigende vliegen. Ze leven vaak van bloed van dieren. Eén van de bekendste bloedzuigende vliegen zijn dazen. Er zijn vliegen die zelf wondjes maken en het bloed drinken, maar er zijn ook vliegen die afkomen op bloed. Ze zijn zelf niet sterk genoeg om te bijten, maar wachten hun kans af tot er ergens een wondje ontstaat. De daas - ook wel paardenvlieg genoemd - kan wél flink bijten en doet dat ook bij mensen. Het zijn evenwel alleen de vrouwtjes die dat doen, want die leven van bloed van mens en dier. De mannetjes niet, die leven van nectar. Dazen ontwikkelen zich in ondiep water, in moerasachtig of in elk geval vochtig gebied en in bossen. De daas heeft geen angel, maar bijt met zijn snuit, die bestaat uit een set mini-mesjes, waardoor de huid min of meer wordt opengesneden.
  • Strontvlieg: Over de strontvlieg geldt een wijdverbreid misverstand, want de bromvlieg wordt vaak aangeduid als een strontvlieg. Onterecht, want de strontvlieg leeft voornamelijk rond boerderijen, want heeft runderen - en dan vooral de mest nodig - om van te leven. De strontvlieg is geel tot oranje van kleur, de vrouwtjes zijn vaak meer grijs of groen. Aan de poten heeft de strontvlieg lange, zwarte beharing.
  • Bromvlieg: De bromvlieg heeft een harig, maar toch glanzend uiterlijk met metallic-achtige kleuren: blauw, groen, grijs of zwart. De bromvlieg eet vooral rottend vlees, ander afval en uitwerpselen van mens of dier.
  • Stalvlieg: De stalvlieg lijkt veel op de kamervlieg, maar leeft vooral in stallen. Met een palpen - een uitsteeksel onder de mond - steekt deze stalvlieg en zuigt vervolgens bloed. Vee heeft vaak behoorlijk veel last van de stalvliegen.
  • Horzel: Ook over de horzel bestaan veel misverstanden. Ze worden vaak verward met hoornaars en dazen. De horzel kan echter niet steken. Ze leggen hun eitjes in de huid van andere zoogdieren, vaak vee. Het weefsel rond de plek waar de larve zich heeft ingegraven zal licht ontsteken. Uitgegroeide larven laten zich uit de huid vallen om op de grond te verpoppen.
  • Rioolvlieg: De rioolvlieg is eigenlijk geen vlieg, maar een mug. Een andere naam is motmug. Rioolvliegjes leggen hun eieren in vervuild, troebel water of in vochtig organisch materiaal. De larven voeden zich daar met de rottende bestanddelen en bacteriën. Motmuggen kunnen in aanraking komen met voor de mens gevaarlijke bacteriën, maar aangezien de beestjes niet kunnen bijten of steken en brengen ze alleen indirect ziektes over.
  • Clustervlieg: De clustervlieg moeten we eigenlijk in het meervoud beschrijven, want ze leven in grote clusters (groepen) samen. Clustervliegen overwinteren samen en doen dat met z’n allen bij elkaar, in een holle boom of in spouwmuren van huizen, woonflats en kantoorpanden. Als het in het voorjaar warmer wordt, ontwaken de clustervliegen. Ze verspreiden zich door het gebouw en direct buiten de gebouwen waar ze overwinterden.

Uiterlijke Kenmerken en Levenscyclus

Dat is afhankelijk van de vliegensoort, maar vrijwel alle vliegen zijn voorzien van een kop, een borststuk en een achterlijf. Ze hebben ook allemaal drie paar poten en een paar vleugels. Uiterlijke kenmerken die wel per soort kunnen verschillen, zijn de lengte en de kleur van de vliegen. Zo kunnen vliegen zes tot acht millimeter lang worden. Dat hangt af van de vliegensoort en het seizoen. Want vliegen worden vooral actief bij warm weer. En hoe meer vliegen, hoe meer kans dat je hinder door ze ervaart, maar dat is een weer ander verhaal.

De vlieg wordt geboren uit een eitje. Het wijfje legt bij voorkeur haar eitjes in mest, dode dieren, rottende voedingsmiddelen of compost. Als het maar lekker glibbert! De eitjes komen binnen een week uit en als het materiaal warm en vochtig genoeg is, zelfs binnen een dag. Uit de eitjes komen maden. Die vervellen drie keer en verpakken zichzelf dan in een zogeheten pop. Verpopt de pop, dan komt er een volwassen vlieg uit. Een vlieg kan in haar leven 500 tot 1000 eitjes leggen, afhankelijk van haar leefomstandigheden. Vliegeneitjes zijn ongeveer anderhalve millimeter lang en wit tot gelig van kleur. Ze zijn langwerpig gevormd. Je treft de eitjes vaak in ‘clusters’ ofwel in ‘groepjes’ aan. Durf jij in de zomer nog in je biobak of naar je composthoop te kijken? Om de ontwikkeling van vliegeneitjes tegen te gaan kun je het beste je afvalbakken zo snel mogelijk laten ledigen en reinigen.

Een vlieg is binnen twee weken volwassen. Hierna leeft het insect nog ongeveer drie of vier weken afhankelijk van de leefomstandigheden, inclusief de gevaren die mensen en andere insecten kunnen vormen.

Wanneer en Waar Kom Je Vliegen Tegen?

Wanneer je vliegen kunt tegenkomen en in welke omstandigheden? Vliegen houden een winterslaap en ontwaken dan in de lente. In dit seizoen is er (meer) licht en het is warmer dan in de winter. Niet geheel onlogisch dus dat vliegen dan actief worden. Is er sprake van een vliegenplaag in jouw woning of bedrijf in dit seizoen? Kom je vliegen in de zomer tegen, dan zijn het vooral huisvliegen en vleesvliegen. Die leggen namelijk eitjes in (rottend) afval en in de zomer staan er natuurlijk veel vuilnisbakken te ‘broeien’. Hoe warmer het is, hoe sneller de eitjes zich zullen ontwikkelen tot vliegen.

Vele vliegen houden dan een winterslaap. Bepaalde soorten zoeken hier zelfs (hoge) gebouwen voor op. Vliegen op zolder tegenkomen is dan niet zo vreemd. Wordt de hele ‘vliegengemeenschap’ in de lente wakker, dan kunnen de vliegen zich door het hele gebouw verspreiden. Veel vliegen ‘plakken’ dan tegen de ruiten aan, omdat ze snakken naar licht en warmte. Versufte vliegen in je woning of bedrijf zijn mogelijk clustervliegen. Deze overwinteren elk jaar in gebouwen. In de regel slapen de vliegen, maar als je je woning of bedrijfspand verwarmd wordt, worden ze iets actiever Je ziet dan verschillende trage of versufte vliegen rondlopen. Die zijn overigens vrij makkelijk te doden, maar als je zo alle vliegen najaagt, ben je er misschien nog wel enkele dagen of een week zoet mee.

Vliegen worden aangetrokken door voedsel en voedselresten (afval dus), want daar kunnen ze van eten en ze kunnen er eitjes in leggen. Andere soorten worden vooral aangetrokken door hoge gebouwen, met als doel om daarin te overwinteren.

Hoe Eten Vliegen?

De vlieg is een alleseter, maar heeft wel een voorkeur voor rottende dieren of planten. Vliegen hebben namelijk geen tanden waarmee ze in voedsel kunnen bijten of voedsel kunnen vermalen. Hoe de vlieg dan eet? Het spuit wat speeksel op het voedsel om het te verzachten.

Het Nut van Vliegen

Het nut van vliegen: het zijn natuurlijke ‘opruimers’. Vliegen eten van rottende organische materialen zoals dode dieren en planten. Ook de larven werken daar hard aan mee, zeker als die in datzelfde rottende materiaal zijn geboren. Vliegen en hun maden kunnen zo binnen een paar dagen een dood varken volledig oppeuzelen, zodat er alleen nog botten overblijven.

Vliegen hebben zogenaamde facetogen. Het is eigenlijk een zeshoekig vlak met duizenden samengestelde ogen. Al die oogjes hebben lensjes. Vliegen kunnen met die ogen goed zien, maar ze kunnen niet focussen, dus ze zien niet heel scherp. Ze zien wel beweging, dus je hand of een krant zien ze aankomen en kunnen ze gemakkelijk ontwijken. Vliegen hebben met hun facetogen een totaaloverzicht. Ze kunnen 360 graden in het rond kijken, mede waardoor ze een beweging altijd op zich af zien komen, óók van achteren dus. Verder werken de hersenen van een vlieg sneller dan die van de mens: waar mensenogen zo’n 30 beelden per seconde kunnen verwerken, kan de vlieg er gemakkelijk 300 aan.

Gezondheidsrisico's en Overlast

Vliegen kunnen je gezondheid zeker gevaar toebrengen, want ze eten graag van poep, vuilnis of kadavers. Ze lopen ook op dit soort materialen en dat kan haast niet anders, want ze moeten niet alleen eten, maar ook eitjes leggen. Landen de vliegen daarna op je gebakje of hamburger? Bedenk dat een vlieg maar liefst 351 soorten bacteriën bij zich kan dragen, met mogelijk cholera, e-coli of salmonella als gevolg. De meeste vliegensoorten kunnen niet steken, eenvoudigweg omdat ze geen angel hebben. Bijten kunnen ze ook niet.

De vliegensoorten die wél kunnen bijten zijn bijvoorbeeld de stalvlieg en de daas. Die bijten omdat ze bloed willen hebben. Ze landen op je lichaam en bijten meestal direct, hetgeen je goed voelt. Dazen vliegen daarna niet meteen weg, dus je kunt ze dan nog wel van je af slaan. Na een beet heb je kans op een bacteriële ontsteking, maar die kun je met behulp van antibiotica behandelen.

Maden in jouw container zijn inderdaad larven van vliegen, vaak van de huisvlieg of de bromvlieg. De vlieg legt eitjes in de groenbak, liefst op rottend voedsel. De larven die uitkomen hebben dan direct genoeg te eten. De larven vreten zich vol tot ze groot genoeg zijn en dan verpoppen ze zich tot vlieg. Maden kunnen niet tegen lavendel en klimop (hedera). Gooi flink wat twijgjes in de container en de larven gaan dood. Ook zand, zout en azijn zijn dodelijk voor de larven. Je kunt de container ook open laten, dan zullen vogels de maden dankbaar komen eten, dan wel naar hun nestje brengen.

Bestrijding en Preventie

Een vlieg raken met de vlakke hand is vrijwel onmogelijk. Met een vliegenmepper kunt u wél wat succes hebben. U kunt vliegen ook te lijf gaan met een spuitbus, maar als er echt heel veel vliegen in uw woning of bedrijf leven, dan kunt u beter de hulp inroepen van een professional in vliegen bestrijden. Want ja, hoe nuttig vliegen ook kunnen zijn, soms moet u ze gewoon tegenhouden voor uw voedsel besmet raakt met bacteriën.

Madenaantasting kan worden voorkomen of beperkt door afvalbakken zo snel mogelijk te laten ledigen en reinigen. De groencontainer is een perfecte ontwikkelingsbron voor (de larven van) vliegen. In verreweg de meeste gemeenten in Nederland wordt de groencontainer eenmaal per 14 dagen geleegd. Bij zeer gunstige weersomstandigheden, kan het ‘s zomers gebeuren dat na een week de container vol met vliegenlarven zit. Mochten er, na het legen van de groencontainer, nog larven aanwezig zijn, gebruik dan heet water en een huishoudschoonmaakmiddel om de container te schrobben.

Op de eerste plaats kan men bij bestrijding denken aan de toepassing van vliegenkleefstroken of vangzakken en het gebruik van vliegenmeppers. Dit zijn prima middelen wanneer de hinder zich beperkt tot enkele vliegen. Gaat het om grotere aantallen, dan kan men gebruik maken van biociden (= bestrijdingsmiddelen) toegelaten ter bestrijding van vliegende insecten. N.B.: Werk alleen met chemische middelen nadat er voldoende wering- en preventiemaatregelen getroffen zijn. In bijv. grootkeukens en restaurants kan men ook elektrische vliegenlampen ophangen. Resten van biociden en lege ongereinigde verpakkingen moeten worden beschouwd als gevaarlijk afval.

Om overlast van kamervliegen te voorkomen, is het aan te raden om na te gaan waar zich mogelijke broedplaatsen (mest, afval) bevinden en of maatregelen mogelijk zijn die de ontwikkeling van deze vliegen voorkomen of in elk geval beperken. Andere weringsmaatregelen zijn het plaatsen van horren in geopende ramen en deuren en/of het gebruik van lintgordijnen.

Tips om vliegen te weren:

  • Zorg ervoor dat je voedsel afgedekt is als je het buiten bereidt, kookt en opdient.
  • Laat geen restjes buiten staan voor de vliegen.
  • Met name in de zomer is voedselveiligheid essentieel.
  • Het is belangrijk ramen en deuren van een hor of vliegengordijn te voorzien, om zo te voorkomen dat vliegen het huis binnendringen.
  • Zorg ervoor dat vuilnisbakken regelmatig schoongemaakt worden, vuilnis afgedekt is, en dat dierlijk afval uit het huis verwijderd wordt.

Misvattingen over Vliegen en Voedsel

Er bestaan veel misverstanden over het dieet en gedrag van vliegen. Hier zijn enkele veelvoorkomende misvattingen:

  1. Vliegen eten alleen rotte dingen - In werkelijkheid voeden vliegen zich met een breed scala aan voedselbronnen, waaronder ook verse voedingsmiddelen.
  2. Alle vliegen zijn dol op suiker - Hoewel sommige soorten inderdaad worden aangetrokken tot zoetigheid, hebben vliegen diverse dieetvoorkeuren en kunnen ze ook andere soorten voedsel consumeren.
  3. Vliegen kunnen niet bijten of steken - Veel mensen denken dat vliegen niet bijten of steken, maar sommige vliegensoorten kunnen wel degelijk bijten.
  4. Vliegen consumeren uitsluitend vloeibaar voedsel - Hoewel vliegen bekend staan om hun vermogen om vloeibaar voedsel op te nemen door het eerst te ‘bespuuwen’, kunnen ze ook vast voedsel consumeren.
  5. Vliegende insecten leven van bloed - Niet alle vliegende insecten leven van bloed. Terwijl sommige soorten, zoals muggen, zich voeden met bloed, geldt dit niet voor de meeste vliegen.
  6. De aanname dat vliegen geen vlees eten - Veel mensen denken dat vliegen alleen van zoetigheid houden, maar dit is een misvatting. Vliegen zijn eigenlijk omnivoren, wat betekent dat ze zowel plantaardig als dierlijk materiaal eten, inclusief vlees.
  7. Huisvliegen brengen altijd ziekten over via voedsel - Hoewel huisvliegen inderdaad ziektekiemen kunnen verspreiden, doen ze dit niet alleen via voedsel.
  8. Alle vliegensoorten hebben dezelfde dieetvoorkeuren - Er zijn duizenden verschillende soorten vliegen en ze hebben allemaal verschillende dieetvoorkeuren.
  9. Vliegen zijn niet kieskeurig over hun voedingsbronnen - Hoewel het lijkt alsof vliegen zich tegoed doen aan alles wat voor hun voelsprieten komt, hebben ze wel degelijk voorkeuren.
  10. Vliegenlarven eten hetzelfde als volwassen vliegen - Vliegenlarven en volwassen vliegen hebben vaak verschillende dieetbehoeften.
  11. Vliegen hebben geen voorkeur voor specifieke geuren - Veel mensen denken dat vliegen geen specifieke geuren prefereren, maar het tegendeel is waar.
  12. Vliegen eten altijd onmiddellijk na het landen op voedsel - Het is een wijdverbreid misverstand dat vliegen altijd meteen beginnen te eten zodra ze landen op voedsel.
  13. Vliegen zijn overdag actiever in voedselverzameling dan ’s nachts - Hoewel vliegen vaak overdag rondzoemen, zijn er ook nachtactieve vliegsoorten die ’s nachts actief op zoek gaan naar voedsel.
  14. Vliegen voeden zich uitsluitend in groepen - Er bestaat het misverstand dat vliegen zich alleen in groepen voeden, maar vliegen kunnen ook individueel op voedsel afkomen.
  15. Fruitvliegjes leven alleen van fruit - Ondanks de naam “fruitvliegjes” leven deze kleine vliegjes niet alleen van fruit.
  16. Alle vliegen leggen eitjes in rottend voedsel - Het is een veelvoorkomend misverstand dat alle vliegen hun eitjes leggen in rottend voedsel.
  17. Vliegen hebben een kortdurend dieet vanwege hun levensduur - Veel mensen denken dat vliegen vanwege hun korte levensduur slechts kortdurend voedsel consumeren.
  18. Vliegen zijn onbelangrijk voor ecosystemen en voedselketens - Er wordt vaak gedacht dat vliegen geen essentiële rol spelen in ecosystemen en voedselketens.

Vlieg vs. Kakkerlak

Je denk misschien dat kakkerlakken vies zijn. Maar vliegen zijn nog veel viezer. Houd je vast; ze dragen twee keer zoveel bacteriën met zich mee als kakkerlakken. En die bacteriën veroorzaken ziektes.

Moet je Eten Weggooien als er een Vlieg op Zit?

Een vlieg die op je stuk pizza zit lijkt misschien onschuldig, maar dat is het dus niet. Die vlieg heeft op wel heel onsmakelijke plekken gezeten waarvan jij liever niet wilt weten waar. En zo'n bevlogen stuk pizza kan je nog ziek maken ook.

Vliegen eten niets liever dan vuilnis, poep en rottende kadavers, om maar een maar dingen van hun favorieten te noemen. Een vlieg kan niet kauwen, - vandaar dat slurfje aan hun mond - dus als hij ergens zijn ‘tanden’ in wilt zetten, spuugt hij daar eerst op. Dat zorgt ervoor dat het voedsel oplost, zodat de vlieg het naar binnen kan zuigen. Met andere woorden: als een vlieg iets wil eten - of eigenlijk wil opslurpen - kotst hij eerst op jouw bord. Niet erg smakelijk.

In z’n eentje kan een vlieg niet veel uitrichten. Maar als hij met een hele horde op jouw smeuïge brownie gaat zitten, komen daar genoeg bacteriën op om jou ziek te maken. Weg ermee dus, dat bevlogen eten.

Volgens Henrik Siegumfeldt is het echter belangrijk om onderscheid te maken tussen twee dingen, als we ons afvragen of we eten waar net een vlieg op heeft gezeten nog kunnen eten. ‘Het lijkt misschien onsmakelijk en een esthetisch probleem, maar dat betekent niet dat er per se een voedselrisico is als je het eten toch consumeert - het is waarschijnlijk vooral onsmakelijk, en niet gevaarlijk,’ legt hij uit aan Wetenschap in Beeld.

Henrik Siegumfeldt erkent dat vliegen niet bepaald steriele dieren zijn en dat ze voor hetzelfde geld net in een koeienvlaai kunnen hebben gezeten voordat ze zich op ons broodje kaas storten. Die realiteit werd ook benadrukt in een studie uit 2017, waarin een groep onderzoekers uit Singapore bacteriën verzamelde van 116 vliegen. Ze vonden meer dan 600 verschillende bacteriën op de insecten - vooral rond de vleugels en pootjes.

Toch kunnen we volgens Henrik Siegumfeldt in verreweg de meeste gevallen voedsel waar een vlieg op is gaan zitten nog prima opeten - zonder dat we ons zorgen hoeven te maken dat we ziek worden. ‘Vliegen kunnen bacteriën achterlaten op voedsel. Maar zolang je het voedsel meteen opeet en niet een dag wacht (zodat de bacteriën zich kunnen ontwikkelen) is het meestal geen probleem,’ legt hij uit.

Wat Dr. Webb betreft hoef je geen voedsel weg te gooien als je er een kort een vlieg op heeft gezeten. Vliegen die ongemerkt tijdens de bereiding langer de tijd hebben gekregen om contact met het voedsel te hebben, zijn veel gevaarlijker. Met name in professionele keukens en de horeca nemen de gezondheidsrisico’s toe. In de stad zijn de risico’s over het algemeen te overzien, maar op het platteland is het een ander verhaal.

Een vlieg die op je boterham landt, is waarschijnlijk al op andere dingen geland. Vliegen komen veelvuldig in contact met vele micro-organismen zoals bacteriën. Als de vlieg lang genoeg de tijd krijgt om op je eten te zitten, kunnen de ziektekiemen op je eten terechtkomen. Sommige micro-organismen in hun uitwerpselen kunnen ziektes veroorzaken. Als de vlieg er maar een paar seconden zit, is je eten waarschijnlijk veilig.

labels:

Zie ook: