Plastic is overal. Het is nuttig en handig, maar tegelijkertijd een van de grootste milieuproblemen waar de wereld mee kampt. Plastic vervuilt alle ecosystemen, zelfs de meest afgelegen plekken op aarde.

De term plastic soep verwijst naar alle plastic vervuiling in de oceaan; zowel de plastic zakken die ronddrijven aan het oceaanoppervlak, als de micro en nano-plastics in het zeewater. Het is niet zo dat al dit plastic eilanden vormt in de oceaan. Integendeel zelfs, minder dan 1% van al het plastic in de oceaan drijft aan het oceaanoppervlak.

Veel meer plastic zit dieper in de oceaan of zinkt naar de oceaanbodem. Er wordt geschat dat de totale hoeveelheid plastic in de oceaan, tussen de 86 miljard en 239 miljard kilo ligt. Precies weten hoeveel het is, is onmogelijk.

Laten we even rekenen hoeveel 86 miljard kilo plastic eigenlijk is: een plastic boodschappentasje van de AH of Jumbo weegt ongeveer 3 gram. Dat betekent dat je van 86 miljard kilo plastic wel 28.667.000.000.000 boodschappentasjes kan maken. De oppervlakte van al die tasjes samen is 6.450.000 vierkante kilometer. Zo veel plastic zien we echter helemaal niet drijven aan het oceaanoppervlak. Waar is het gebleven?

De Ontdekking van de Plastic Soep

Toen Charles Moore in 1997 van Hawaiï naar Zuid Californië zeilde, voer hij door de gyre in de Noordelijke Stille Oceaan. Elke dag zag hij daar stukjes plastic drijven. Het leek wel alsof er daar veel meer plastic dreef dan op andere plekken in de oceaan.

De Route van Plastic naar de Oceanen

Elk jaar komt er tussen de 5 en 13 miljoen ton plastic afval in de oceanen terecht. Ook het afval in de sloot in jouw buurt stroomt via beek en rivier door naar zee. Dat plastic vergaat niet. Het wordt een plastic soep, die miljoenen dieren het leven kost. Zij eten hiervan of raken hierin verstrikt.

Lang niet al het plastic komt terecht in de bekende 'plastic soep'. Van een groot deel van al het plastic dat in de natuur terechtkomt weten we niet goed waar het is gebleven.

Door zeestromingen wordt plastic over de hele wereld verspreid. Terwijl we wereldwijd steeds meer plastic gebruiken, groeit de zichtbare plastic soep in de oceanen niet. Onderzoekers vermoeden dat een deel van al het plastic in het water naar de zeebodem zinkt, doordat schimmels, bacteriën en algen zich erop hebben genesteld. Maar of die organismen het plastic ook afbreken, weten we nog niet.

Van een groot deel van al het plastic dat geproduceerd wordt, weten we niet waar het blijft. Op het plastic in zee leven allerlei organismen.

Microplastics: Een Onzichtbare Bedreiging

Een aparte categorie kunststofafval zijn de microplastics. Dit zijn hele kleine stukjes kunststof met een doorsnee van minder dan 5 millimeter.

Microplastics ontstaan door de afbraak van grotere stukken plastic afval, maar ook door slijtage van bijvoorbeeld autobanden, visnetten of kleding. Ook worden stukjes microplastics toegevoegd aan producten zoals tandpasta en scrubs.

Ook bijvoorbeeld synthetische kleding en cosmetica, zoals tandpasta en douchegel, zijn trouwens een bron van microplastics. Toiletartikelen bevatten vaak kleine plastic bolletjes om je tanden te bleken of je gezicht te scrubben. Ook deze microplastics komen via het rioolwater in zee terecht; ze zijn namelijk zo klein dat we ze niet uit het water kunnen halen.

Microplastics kunnen niet makkelijk uit het Nederlandse rioolwater gehaald worden.

De kennis over de gevolgen van microplastic op het milieu en in de voedselketen is nog volop in ontwikkeling. Wel is duidelijk dat dieren microplastic opnemen, bijvoorbeeld via hun eten. De kennis over microplastics is nog volop in ontwikkeling. Het is duidelijk dat microplastics in het milieu en in het menselijk lichaam terechtkomen. Daar horen ze niet thuis.

De overheid vindt het belangrijk dat er methodes komen om de hoeveelheid microplastics in het milieu te kunnen meten en om te kunnen vaststellen waar de microplastics vandaan komen. Dit geldt ook voor de monitoring van microplastics in het milieu en daaraan verbonden toezicht en handhaving.

Zwerfafval is een belangrijke bron van microplastic. Maatregelen om zwerfafval terug te dringen zijn er dus ook om microplastic in het milieu te verminderen en te voorkomen.

Naast zwerfafval zijn ook autobanden een grote bron van microplasticvervuiling in het milieu. Daarom informeert de overheid autobezitters over het belang van de juiste bandenspanning en het kiezen van de beste band.

De overheid zet zich in voor een Europees verbod op toevoeging van microplastics in cosmetica en schoonmaakmiddelen en een ambitieuze Europese aanpak om te voorkomen dat microplastics via een andere weg in het milieu terechtkomen.

De Impact op Dieren en Mensen

Plastic in zee breekt niet of heel langzaam af. Het valt uit elkaar in kleine stukjes, die steeds giftiger worden. Zeeschildpadden eten plastic zakken omdat ze die voor kwallen aanzien. Dieren raken erin verstrikt.

Dieren raken in het plastic verstrikt en sterven een langzame, pijnlijke dood. Aan de maaginhoud van dode vogels is vaak te zien dat ze plastic hebben gegeten.

Veel zeedieren zien ronddrijvende plastic tasjes, boterhamzakjes en flessendopjes voor voedsel aan. Daardoor komt er veel plastic in de magen van dieren terecht. Voor kleine dieren, zoals garnalen, lijken ook microplastics een lekker hapje. Plastic komt via zeedieren in de voedselketen terecht.

Ook wij mensen krijgen micro- en nanoplastics binnen, weten we uit onderzoek. In zowel onze longen als ons maagdarmkanaal - en misschien op nog wel meer plekken - kan plastic zitten. Onlangs vonden onderzoekers maar liefst negen soorten plastic in de ontlasting van menselijke proefpersonen. Het zou best eens kunnen dat dat te maken heeft met het eten van zeedieren die zelf microplastics hebben binnengekregen.

Maar de onderzoekers vermoeden dat er ook plasticdeeltjes in ons lichaam terechtkomen via het plastic waarin ons voedsel verpakt is. Bovendien zitten er microplastics in de lucht, en kunnen we ze dus ook inademen.

Wat heeft al dat plastic in ons lichaam voor gevolgen? Daarover is nog maar weinig bekend. Waarschijnlijk hoesten we een groot deel van de microplastics in onze longen gewoon weer op, maar het lijkt erop dat de deeltjes ook tot ontstekingen kunnen leiden. En ook de invloed van plasticdeeltjes in ons maagdarmkanaal is nog onduidelijk. Uit onderzoek bij dieren weten we wel dat microplastics uiteindelijk in de lever en de bloedbaan terecht kunnen komen, waarbij ze onder andere leverproblemen kunnen veroorzaken.

Wat Kunnen We Eraan Doen?

Plastic Soup Foundation is een organisatie die zich op allerlei manieren inzet om de plastic soep te voorkomen. Op plasticsoupfoundation.nl vind je meer informatie over het plasticprobleem. Je leest wat deze organisatie allemaal doet in de strijd tegen het plastic afval. Je krijgt tips om zelf in actie te komen en leest welke oplossingen er zijn.

Initiatieven zoals The Ocean Cleanup, die natuurlijk zeer te prijzen zijn, doen niets aan de enorme productie van plastic. Zolang bedrijven meer en meer plastic produceren, is het dweilen met de kraan open. Het is tijd voor grote bedrijven als Unilever, Coca-Cola en Nestlé om het roer om te gooien. Zij moeten investeren in hervulbare of herbruikbare verpakkingen, of zelfs verpakkingsvrije ontwerpen opleveren. Daar voeren wij - samen met onze supporters - al jarenlang campagne voor. Zo hebben we Unilever en Nestlé geconfronteerd met het Plastic Monster dat ze zelf geschapen hebben in 2019. En regelmatig organiseren we de BreakFreeFromPlastic-movement Wereldwijde opruimacties georganiseerd door Greenpeace. Natuur opschonen en levensmiddelenfabrikanten verantwoordelijk stellen. The Ocean Cleanup Initiatief om plastic uit de oceanen te verwijderen met behulp van grote u-vormige schermen. Plastic soep opruimen en voorkomen dat plastic afbreekt tot microplastics. Plastic Pact NL Samenwerking tussen overheid en bedrijven om plasticgebruik te verminderen en recycling te bevorderen. Vermindering van plastic afval.

labels: #Soep

Zie ook: