Of je nu elke dag een nieuw recept uitprobeert of gewoon weer die snelle pasta op tafel zet, grote kans dat je er een kooktoestel voor gebruikt. Maar wat kost koken nu eigenlijk en welke kookplaat is het meest efficiënt? In dit artikel vergelijken we de kosten van gas, inductie en keramische kookplaten.

Kosten van Koken: Een Overzicht

Wat koken gemiddeld kost hangt sterk af van het type kookplaat waar jij je maaltje op klaarmaakt. In Nederland koken de meeste mensen op aardgas met een gasfornuis, of op elektriciteit met een keramische of inductie kookplaat. We zetten ze hieronder op een rijtje.

Koken op Gas

Veel Nederlanders koken nog op aardgas met een gasfornuis. Gas is een veelgebruikte brandstof voor kookplaten vanwege de snelle opwarmtijd. Volgens Milieu Centraal verbruikt een gemiddeld Nederlands huishouden ongeveer 37 m³ gas per jaar voor het koken. Met de huidige gasprijzen van 1,39 per m³ zou dat neerkomen op een jaarlijks bedrag van zo’n 51 euro. Dit bedrag kan natuurlijk nog variëren afhankelijk van je gebruik en of je een hogere of juist lagere prijs betaalt dan in dit rekenvoorbeeld.

Heb je alleen een gasaansluiting om te koken en dus niet voor het verwarmen van verwarmingswater en de douche? Dan betaal je je gasaansluiting ook alleen voor de kookplaat. De vaste kosten van je aansluiting zijn ongeveer €250 per jaar. Als je dus bijvoorbeeld een warmtenetaansluiting of warmtepomp hebt, kost koken op gas €250 extra en die kun je besparen door elektrisch te gaan koken.

Aardgas is een fossiele brandstof, een energiebron waarbij veel CO2vrijkomt bij de verbranding ervan. Dit is niet goed voor het klimaatprobleem en daarom gaat Nederland steeds minder aardgas gebruiken. Het is de bedoeling dat we in 2050 zoveel mogelijk aardgasvrij wonen. Dat betekent dat we ook langzaam onze gasfornuizen zullen gaan moeten vervangen. We gebruiken al tientallen jaren aardgas. Dat heeft ons veel gebracht: het is betaalbaar en het werkt prima.

Koken op Inductie

Koken op elektriciteit in plaats van gas is de afgelopen jaren steeds populairder geworden. In 2021 was zo’n 85% van de verkochte kookplaten elektrisch, en dat is niet zonder reden. Een inductiekookplaat werkt door elektromagnetische velden te genereren die een pan opwarmt en dus niet de kookplaat zelf. Een gemiddeld Nederlands huishouden gebruikt ongeveer 175 kWh elektriciteit per jaar voor het koken op inductie. Met een gemiddelde stroomprijs van 0,32 euro per kWh komt dit neer op zo’n 56 euro per jaar. Ook dit bedrag varieert afhankelijk van je gebruik en de stroomprijs op je energierekening.

Bij inductie werkt het anders. Er wordt direct warmte opgewekt in de pan via een magnetisch veld. Zo wordt 80 tot 90 procent van de energie benut. Haal je de pan van de plaat, dan stopt het proces direct. Sommige kookplaten passen zich zelfs aan het formaat van je pan aan. Ook op het gebied van veiligheid scoort inductie beter. Er is geen open vlam en de kookplaat zelf wordt niet heet, alleen onder de pan. Dat is veiliger, zeker met kinderen in huis. En doordat voedselresten niet inbranden, is schoonmaken een fluitje van een cent.

Gas lijkt op het eerste gezicht goedkoper. Een gaskookplaat kost meestal een paar honderd euro, en de jaarlijkse verbruikskosten liggen tussen de 24 en 45 euro. Daar staat tegenover dat je met inductie geen gas meer nodig hebt. Heb je zonnepanelen? Dan wordt het extra interessant. Je kookt dan (deels) op je eigen zonnestroom. Niet alle pannen zijn geschikt voor inductie. De bodem moet magnetiseerbaar zijn. Twijfel je? Kijk dan onderop je pan. Zie je het woord induction of een spoelsymbool? Dan zit je goed. Geen symbool?

Inductie is een investering, maar je krijgt er veel voor terug: comfort, veiligheid en controle. Voor thuiskoks is het goed om te weten dat je met inductie zelfs nóg preciezer kunt koken.

Keramische Kookplaat of Gietijzeren Kookplaat

Een keramische en ouderwetse gietijzeren kookplaten werken net als inductie ook op elektriciteit, maar hierbij worden de kookplaten zelf verwarmd in plaats van alleen de pan. Dit werkt minder efficiënt waardoor deze kookplaten ook meer stroom nodig hebben dan inductie om dezelfde hoeveelheid te verwarmen. Het energiegebruik van een keramische kookplaat varieert afhankelijk van het vermogen van de kookzones en hoe vaak je kookt. Gemiddeld verbruikt een Nederlands huishouden ongeveer 225 kWh aan stroom voor deze kookplaat. Met dezelfde stroomprijs van 0,32 euro per kWh komt dit neer op ongeveer 72 euro per jaar.

Met de ouderwetse gietijzeren kookplaat ben je nog wat meer stroom kwijt met koken, gemiddeld zo’n 260 kWh per jaar. Niet alle groene stroom is écht groen.

Keramisch koken is een alternatief, vooral als je gevoelig bent voor elektromagnetische velden of een pacemaker hebt. Maar er kleven nadelen aan. Daardoor heb je minder controle over de temperatuur. Ook verbruik je meer stroom.

Om je te helpen een keuze te maken, vergelijken we koken op gas met koken op elektra.

Verschil tussen Inductie en Keramisch Koken

Als je voorkeur uitgaat naar elektrisch koken, kun je kiezen tussen keramisch of inductie. Maar wat is het verschil tussen inductie en keramisch? Om te beginnen heb je om te koken op inductie (soms) inductiepannen nodig. Deze pannen hebben een platte, dikke en magnetiseerbare bodem die de opgewekte warmte goed kan verdelen. Bij het koken op een keramische kookplaat kun je sowieso ook niet-metalen pannen gebruiken.

Een tweede verschil heeft te maken met stroomverbruik. Inductie behaalt het hoogste energierendement, namelijk zo’n 80 tot 90 procent. Met een inductiekookplaat verbruik je gemiddeld 175 kWh per jaar. Het verbruik van een keramische plaat ligt met 225 kWh hoger. Het rendement van koken ligt bij deze kookplaten rond de 60 procent.

Samenvatting van de voor- en nadelen:

  • Gas: Goede warmteregeling en goedkoop in aanschaf, maar inefficiënt en niet toekomstbestendig door stijgende gasprijzen.
  • Inductie: Veilig (snel afkoelende platen) en zuiniger dan keramisch, maar soms nieuwe pannen nodig.
  • Keramisch: Eenvoudig en vaak geen nieuwe pannen nodig, maar minder nauwkeurige temperatuurregeling en hoger stroomverbruik.

Overstappen van Kookplaat

Als het gaat om de kosten van koken is het dus belangrijk om te kijken naar hoe vaak en hoe lang je kookt, maar ook naar de prijs die je betaalt voor stroom en gas en de investering die je moet doen in een nieuwe kookplaat. Naast de prijs van een kookplaat is het ook belangrijk om rekening te houden met andere aspecten van een kookplaat, je kan dan bijvoorbeeld denken aan veiligheid, duurzaamheid en gemak.

Zo is inductie met het gebruik van groene stroom een stuk duurzamer dan gas. Het installeren van een inductiekookplaat kost soms echter wat meer werk dan een simpele vervanging, omdat er soms een nieuwe kookgroep in de meterkast aangelegd moet worden. Daarom kan het een overweging zijn om bijvoorbeeld te wachten met het overstappen naar inductie als je jouw keuken gaat verbouwen.

Het beste moment om over te stappen is als je jouw huidige kookplaat of gasfornuis vervangt. Bijvoorbeeld als je de keuken gaat verbouwen of een nieuwe keuken aanschaft. 85 procent van de nieuwe kookplaten die op dit moment verkocht worden zijn elektrisch.”

Mocht je nog niet direct overgaan dan kan je ook al één en ander voorbereiden door alvast de benodigde elektra aan te laten leggen, geeft De Jongh mee als tip. Het kan zijn dat er een extra groep in de meterkast moet komen of een stroomkabel naar de keuken.

Om specifiek te zijn, worden elektrische stromen in draden opgewekt door veranderingen van het aanwezige magnetische veld. Er wordt daarom ook vaak gesproken over magnetische inductie.

Inductie biedt praktische voordelen Koken op inductie heeft volgens expert De Jongh nog een aantal praktische voordelen. “Het is veiliger dan gas, doordat de kookplaat alleen heet wordt als er een pan op staat en daarna snel afkoelt.”

“Daarnaast is er geen vlam als je op inductie kookt. Dat is niet alleen veiliger, maar zorgt ook voor minder verbrandingsgassen in de keuken en gezondere lucht.” Verder is er nog een ander voordeeltje van huishoudelijke aard: “De inductiekookplaat is heel makkelijk schoon te maken. Mensen die inductie nemen, willen vaak nooit meer terug naar gas.

Het zal niemand ontgaan. In Nederland gaan “we” stap voor stap van het aardgas af. Hoe ziet de toekomst eruit volgens energiedeskundige Joanneke de Jongh? “In een aantal wijken komt er misschien een gasnet met groen gas, maar de meeste huizen zullen gasloos worden. Ook wat betreft het koken.”

Kosten en Verbruik

Om de vraag te kunnen beantwoorden of gas of inductie goedkoper is met de hoge gasprijzen in 2022, kijken we naar de huidige kostprijs van een variabel contract. Het is afhankelijk van welk contract je precies hebt, maar volgens overstappen.nl is in oktober 2022 de gemiddelde gasprijs 3,83 euro per m3 gas. Omgerekend betaal je tegen die prijs dus zo'n 141,71 euro voor al het jaarlijkse koken op gas.

Mocht je voor elektrisch koken gaan, dan ligt die op een gemiddeld van 0,896 euro per kWh, aldus overstappen.nl. Ook hier heeft het weer te maken met de precieze tarieven in je contract, want die kunnen uiteenlopen van 0,57 euro tot wel 1,36 euro per kWh. Maar rekenend met de gemiddelde kostprijs komt je bij inductiekoken uit op 156,80 euro. In augustus was dit nog 117,25 euro, een fikse prijsstijging door sterk gestegen stroomkosten. Voor een keramische kookplaat kom je uit op 201,60 euro en op een gietijzeren plaat kost het nu zelfs 232,96 euro per jaar.

Door de sterk gestegen stroomprijzen is het in oktober dus het voordeligst om op gas te koken. Voor een gemiddeld gezin kan dit een paar tientjes per jaar schelen op jaarbasis.

Het verbruik van een inductiekookplaat per uur ligt dan tussen de 1,4 en 2,2 kWh (kilowattuur). Stel, de inductieplaat verbruikt 1,4 kWh per uur. De gemiddelde stroomprijs van de afgelopen maanden is € 0,25 per kWh. Bij inductiekoken verbruik je in dit geval:1,4 kWh / 2 = 0,7 kWh per 30 minuten0,7 x € 0,25 per kWh = € 0,175 per 30 minuten€ 0,196 x 6 = € 1,05 per week€ 1,176 x 52 = € 54,6 per jaar (afgerond)

Gemiddeld energieverbruik per jaar:

Type Kookplaat Gemiddeld Verbruik Gemiddelde Kosten per Jaar
Gasfornuis 37 m³ gas € 51
Inductiekookplaat 175 kWh elektriciteit € 56
Keramische Kookplaat 225 kWh elektriciteit € 72
Gietijzeren Kookplaat 260 kWh elektriciteit € 83,2

Tips om Energie te Besparen tijdens het koken

Tot besluit delen we nog een negental (bespaar)tips van Joanneke de Jongh, waarmee je net wat energiezuiniger kookt.

  1. Doe de deksel op de pan, dan gaat er driekwart minder warmte verloren.
  2. Kookt het water? Zet de pit dan lager maar niet helemaal uit.
  3. Neem liever een iets te grote pan dan een te kleine pan en zorg ervoor dat de warmte niet langs de pan heengaat. Voor koken op gas betekent dit dat de pan midden op de vlam moet staan.
  4. Met een snelkookpan bespaar je energie door de hoge druk in de pan.
  5. In oudere afzuigkappen zitten lampjes die veel energie gebruiken. Vervang deze door een ledlampje.
  6. Trek de stekker uit je oude magnetron als je die niet gebruikt. Dit apparaat gebruikt veel energie in de stand-by-stand.
  7. Let bij de aanschaf van een elektrische oven of afzuigkap op het energielabel: een apparaat met een groen energielabel heeft een lager elektriciteitsverbruik. Let ook op het kWh-verbruik per cyclus of per jaar op het energielabel. Magnetrons en kleine, vrijstaande oventjes hebben geen energielabel.
  8. Huiseigenaren die op een warmtenet zoals stadsverwarming zijn aangesloten, kunnen subsidie van 400 euro krijgen voor de aanschaf van een nieuwe elektrische kookplaat, bijvoorbeeld keramisch of inductie. Een voorwaarde is dat de gasmeter wordt weggehaald.

*Voor de bedragen in dit artikel is gerekend met een gasprijs van 1,39 euro per m³ en een stroomprijs van 0,32 euro per kWh.

labels: #Koken

Zie ook: