Wat is het Gezondste Brood? Een Vergelijking van Soorten

De inhoud van onze gewone broodtrommel ligt steeds meer onder vuur. Brood zou een dikmaker zijn, je darmwand beschadigen, voor een opgeblazen gevoel zorgen en nog veel meer problemen geven. Tegelijk zeggen bronnen als het Voedingscentrum dat brood juist een prima keuze is, mits je de juiste soort kiest. Een veelgehoorde klacht is dat je er dik van zou worden. Maar is het echt een dikmaker, of is dit allemaal een beetje uit context getrokken?

Het kan lastig zijn (voor je cliënt) om door alle (online) bomen het bos nog te zien; wat is de waarheid en wat een broodje aap? Veel cliënten vragen mij hoe het zit met brood. Welk brood is gezond en welk brood niet? En hoe zit het met speltbrood? Is volkorenbrood gezonder? We beginnen met het verschil tussen volkorenbrood en volkorenspeltbrood. Om het verschil te duiden moet je eerst iets weten over de ingrediënten.

Wat zit er in brood? Ingrediënten en Voedingswaarde

Van oorsprong bestaat brood uit een paar eenvoudige ingrediënten: meel, water, gist en zout. Meel vormt de basis en komt meestal van granen zoals tarwe, rogge of spelt. Water zorgt voor de juiste consistentie voor het kneden. Gist doet het brood rijzen en zout verbetert de smaak en helpt bij de structuur.

Brood heeft een lange geschiedenis die teruggaat tot het oude Egypte. Mensen ontdekten hoe ze granen konden verbouwen en verwerken tot voedsel, beginnend met platte, harde, ongerezen koeken. Nu kennen we vele soorten brood met unieke ingrediënten en bereidingswijzen. Er worden extra dingen toegevoegd zoals noten, zaden, vruchten of kruiden, wat de voedingswaarde kan verrijken. Maar ook suikers, vetten en conserveringsmiddelen voor smaak, textuur en houdbaarheid.

Verschillende Soorten Brood en Hun Gezondheidseffecten

Brood is een veelzijdig voedingsmiddel met unieke tradities in elke cultuur, van Franse baguettes tot Indiase naan. Ook Nederland kent een rijke broodcultuur. Welke soorten komen het meeste voor en wat onderscheidt ze?

• Witbrood: gemaakt van geraffineerd tarwemeel zonder zemelen en kiemen, wat resulteert in een lichtere textuur en smaak.
• Volkorenbrood: gebruikt de hele graankorrel inclusief zemelen, kiemen en endosperm, waardoor het rijker is aan vezels en voedingsstoffen.
• Bruinbrood: bestaat uit een mix van volkoren- en geraffineerd meel, resulterend in een brood met meer vezels dan witbrood, maar minder dan volkorenbrood.
• Meergranenbrood: bevat verschillende soorten granen, vaak met zaden en pitten, voor een gevarieerde voedingswaarde en smaak.
• Roggebrood: gemaakt van roggemeel, vaak donker en dicht van structuur, met een uitgesproken smaak en rijk aan vezels. Rogge bevat meer vitamine B6 en kalium dan tarwe, dus daar haal je extra veel van uit deze donkere sneden brood.
• Speltbrood: bereid met speltmeel, een oude graansoort sterk verwant aan tarwe. Sommige mensen zijn gevoelig voor tarwe, maar kunnen spelt beter verdragen. Wel bevat spelt gluten, waardoor het niet geschikt is voor mensen met een gluten intolerantie.
• Zuurdesembrood: gebruikt een natuurlijk fermentatieproces met zuurdesemstarter in plaats van toegevoegd gist, wat een karakteristieke, lichtzure smaak en stevige structuur geeft. Zuurdesembrood is gefermenteerd voor ze verder verwerkt zijn.
• Glutenvrij brood: speciaal ontwikkeld voor mensen met coeliakie of glutenintolerantie, vaak gemaakt met rijst- of maïsmeel in plaats van glutenbevattende granen.
• Koolhydraatarm brood: bevat minder koolhydraten door gebruik van alternatieve ingrediënten zoals amandelmeel, lijnzaad en eiwitten, en is populair bij mensen die een koolhydraatarm dieet volgen.
• Brioche: een zoet brood verrijkt met boter en eieren voor een zachtere, cake-achtige structuur, vaak gebruikt in luxe sandwiches en desserts.

Voedingswaarde van Brood

Om te bepalen of brood gezond is, kijken we eerst naar wat er precies in zit:

• Koolhydraten: brood is een belangrijke bron van koolhydraten. Volkorenbrood en meergranenbrood bevatten meer complexe koolhydraten en vezels dan witbrood.
• Eiwitten: brood bevatten ook eiwitten, al verschilt de hoeveelheid. Volkorenbrood en meergranenbrood bevatten vaak meer eiwitten dan witbrood.
• Vezels: vezels zijn vooral aanwezig in volkoren- en meergranenbrood en minder in witbrood door het verwijderen van zemelen tijdens het maalproces.
• Vitamines en mineralen: brood levert vooral B-vitamines (zoals thiamine, niacine en foliumzuur), ijzer, zink en magnesium. Ook hiervoor geldt: volkorenbrood bevat er meer van dan witbrood. Aan brood wordt ook vaak bakkerszout toegevoegd, wat jodium bevat.
• Vetgehalte: de meeste broodsoorten bevatten weinig vet. Alleen speciale broodjes zoals brioche bevatten meer vet door de toegevoegde boter en eieren.
• Toegevoegde suikers en zout: sommige broden bevatten extra suiker en zout voor de smaak en houdbaarheid.

Om je even een overzicht te geven, noemen we hieronder de calorische waarden van een paar verschillende soorten. De calorieën in brood zijn vanzelfsprekend afhankelijk van de soort die je kiest. Een ‘normaal’ sneetje bruin- of volkorenbrood bevat rond de 80 kcal. Maar kies je een brood met extra zaden of noten, dan kan dat getal snel oplopen. Brood is dus niet heel mager, maar ook zeker niet belachelijk calorierijk.

Om een beter idee te krijgen van de verschillende voedingswaarden in brood, is hier een vergelijking van de populairste soorten:

Deze waarden zijn gemiddeld en kunnen daarom variëren per merk en recept.

Is Brood Gezond? De Verschillende Gezondheidsvoordelen

Op basis van de ingrediënten is duidelijk dat brood op verschillende manieren kan bijdragen aan je gezondheid. Wat zijn de belangrijkste eigenschappen die brood gezond kunnen maken?

Voedingsstoffen

Volkoren brood bevat verschillende micronutriënten. In Nederland is volkoren brood dan ook vaak een belangrijke bron van voedingsstoffen. Zo bevat een snee volkoren brood 0,7 mg ijzer en 0,5 mg zink. Ook levert brood met bakkerszout een belangrijk deel van onze jodiuminname. Wanneer je geen of minder brood eet is het dan ook belangrijk om ervoor te zorgen dat je deze voedingsstoffen vanuit andere bronnen binnenkrijgt.

Ondersteuning van de Darmgezondheid

Volkorenbrood, meergranenbrood en roggebrood zijn rijk aan vezels die de darmwerking bevorderen. Ze zorgen voor een soepele stoelgang en voeden goede darmbacteriën, wat belangrijk is voor de algehele gezondheid.

Stabiele Energievoorziening

Complexe koolhydraten, zoals vezels in volkorenbrood, worden langzaam opgenomen. Dit zorgt voor geleidelijke energieafgifte en een stabielere bloedsuikerspiegel, waardoor je constantere energieniveaus ervaart.

Hart- en Vaatgezondheid

Studies tonen aan dat regelmatige consumptie van volkorenproducten, waaronder brood, samenhangt met betere hart- en vaatgezondheid. Dit komt waarschijnlijk door de combinatie van voedingsvezels, vitamines, mineralen en bioactieve stoffen in volkorenproducten.

Gewichtsbeheersing

Hoewel brood eten soms geassocieerd wordt met gewichtstoename, laat onderzoek juist zien dat volkorenbrood kan helpen bij het behouden van een gezond gewicht. Dit komt waarschijnlijk door het hoge vezelgehalte dat een langdurig gevoel van verzadiging geeft.

Mogelijke Nadelen van Brood Eten

Ondanks de vele gezondheidsvoordelen, is brood niet per definitie gezond. Er zijn ook enkele nadelen waar je op moet letten:

Zoutgehalte

Hoewel het zoutgehalte in Nederlands brood onder de wettelijke norm ligt, krijgen Nederlanders te veel zout binnen, voornamelijk uit brood en graanproducten. Dit kan op lange termijn de bloeddruk en gezondheid beïnvloeden.

Onnodige Toevoegingen

Sommige broodsoorten, kunnen onnodige toevoegingen bevatten zoals extra suikers, vetten, conserveringsmiddelen en kleurstoffen. Deze kunnen de voedingswaarde verminderen en mogelijk negatieve gezondheidsgevolgen hebben.

Allergieën en Intoleranties

Mensen met coeliakie of glutenintolerantie moeten brood met glutenhoudende granen vermijden om ernstige darmklachten te voorkomen.

5 x Hoe Past Brood in een Gezond Dieet?

Ondanks de mogelijke nadelen, kan brood zeker een waardevol onderdeel zijn van je voedingspatroon. Hier zijn vijf tips om brood op een gezonde manier in je dieet op te nemen:

1. Kies vezelrijk brood: ga voor volkoren-, rogge-, spelt- of meergranenbrood. Deze leveren meer vezels en voedingsstoffen dan witbrood en houden je langer verzadigd.
2. Let op porties: stem je broodinname af op je caloriebehoefte. Te veel van zelfs het gezondste brood kan zorgen voor een calorie-overschot.
3. Varieer in broodsoorten: wissel af tussen verschillende soorten vezelrijk brood. Elke type heeft zijn eigen voedingswaarden en unieke voordelen.
4. Wees bewust van je beleg: hoe gezond je brood is, hangt ook af van wat je erop doet. Kies vaker voor voedzaam beleg zoals zelfgemaakte hummus, aardbeien, avocado, ei, 30+ kaas of kipfilet.
5. Combineer met andere voedingsgroepen: maak je maaltijd compleet door brood te combineren met groenten, eiwitten en gezonde vetten.

Wat is het Gezondste Brood?

Brood kan gezond zijn, maar niet alle soorten zijn even voedzaam. Volkoren-, rogge-, spelt- en meergranenbroden zijn vaak de betere keuze. Ze zijn rijk aan vezels, vitamines en mineralen, en helpen je bloedsuikerspiegel stabiel te houden. Er is niet één ‘gezondste’ brood voor iedereen, maar sommige keuzes zijn gunstiger voor je gezondheid.

In de supermarkt zijn tegenwoordig veel verschillende soorten afbakbroodjes te vinden. Van kampioentjes tot aan Italiaanse bollen en van klassieke kaiserbroodjes tot aan robuuste volkorenbroodjes. Maar welke afbakbroodjes zijn nou eigenlijk gezond? Is meergranen hetzelfde als volkoren? Hoeveel vezels moeten er minimaal per 100 gram inzitten en waar let je nog meer op bij het kiezen van de juiste afbakbroodjes? Dat witbrood niet zo heel veel vezels bevat, dat wist je waarschijnlijk al wel.

Volkorenbrood, maar ook bruin brood bevatten goede voedingsstoffen. Volkorenbrood bevat veel vezels, maar ook vitamines en mineralen en blijft dus de voorkeur houden. Bevat het per 100 gram meer dan 6 gram vezels? Dan is het brood vezelrijk. In volkorenbrood zitten altijd genoeg vezels. Is het gemaakt van volkorenmeel? Dan is het een gezonde keuze. Is er ook bloem aan toegevoegd, maar bevat het meer dan 6,5 gram vezels per 100 gram?

Wist je dat.. 1 snee volkorenbrood rond de 80 calorieën bevat en een afbakbroodje rond de 180 calorieën of meer.

De Gezondste Afbakbroodjes volgens Onderzoek:

• AH Liefde & Passie Volkoren broodjes: deze is hoog in vezels en gemaakt van volkorenmeel. Ook is deze laag in verzadigd vet, suikers en zout,.
• AH Biologisch Robuust volkoren broodjes: Ook deze is hoog in vezels en gemaakt van volkorenmeel. Daarnaast is deze ook laag in verzadigd vet, suikers en zout.
• AH Kampioentjes: Deze bevat voldoende vezels, maar is alleen niet gemaakt van volkorenmeel. Ze bestaan voornamelijk uit tarwebloem. Wel vind ik het een goed alternatief voor een wit afbakbroodje.

De AH Kaiserbroodjes, AH Italiaanse bollen en AH Liefde & Passie Petit pains komen het minst goed uit de test.

Fabels over Brood

Koolhydraten zijn dikmakers, brood is slecht, en gluten moet je mijden. Veelgehoorde misvattingen die geboost worden door foodbloggers en dieetgoeroes.

• FABEL: De wetenschap laat geen aantoonbaar verschil zien. Hoe gezond het brood is, wordt niet zozeer bepaald door het gebruik van gist of desem. Voor elk brood kan volkorenmeel, meel of bloem gebruikt zijn van verschillende graansoorten, en dát bepaalt echt hoe voedzaam het brood is. Wat bepalend blijft, is de keuze voor wit, bruin of volkorenbrood.
• FABEL: De kleur van brood zegt niets over de voedingswaarde, de ingrediënten doen dat wel. Soms worden smaakmakers als moutmeel gebruikt, die een kleur geven maar geen extra voedingsstoffen. De bruine kleur van brood is géén indicatie voor de hoeveelheid volkorengranen en dus de hoeveelheid vezels en andere voedingsstoffen. Bekijk daarom goed de naam van het brood, de ingrediëntenlijst of vraag het na bij de bakker. Op elk brood moet worden aangegeven of het wit, bruin of volkorenbrood is naar gelang het gebruik van bloem, meel of volkorenmeel. De bruine kleur zegt niet altijd iets over de gezondheid van het brood. Vezelrijke broodsoorten zoals volkorenbrood, roggebrood en bruinbrood zijn donkerder van kleur dan minder vezelrijke broodsoorten zoals witbrood. Maar soms wordt brood donkerder gemaakt met geroosterd moutmeel of gekarameliseerde suiker. Hierdoor kan brood dat is gebakken met witte bloem er donker uitzien, ook al ontbreken daarin de vezels en voedingstoffen die wel in volkorenbrood zitten. Dat brood donkerder is, betekent dus niet per se dat het ook gezonder is.
• FABEL: Hoewel dit brood minder koolhydraten bevat, bevat het nagenoeg net zoveel en soms zelfs meer calorieën dan gewoon brood. Dat komt omdat de koolhydraten vervangen zijn door eiwitten of vetten, door het gebruik van peulvruchtenmeel en/of extra pitten en zaden.
• FABEL: Spelt is qua voedingswaarde gelijk aan tarwe en bevat ook gluten. Wel heeft spelt een andere smaak dan tarwe. Speltbrood gemaakt van volkorenspeltmeel is een gezonde keuze.
• FABEL: Meergranenbrood kan van volkorenmeel gemaakt zijn: volkoren meergranenbrood. Dan is de voedingswaarde ongeveer gelijk aan dat van gewoon volkorenbrood. Soms zelfs iets hoger doordat er geplette graankorrels of zaden toegevoegd zijn.
• FABEL: Brood an sich is geen dikmaker. Brood, en voornamelijk volkorenbrood, bevat juist veel belangrijke voedingsstoffen zoals vezels en plantaardig eiwit, en weinig calorieën. Maar zoals voor alles geldt: wanneer je te veel van iets eet en dus meer calorieën inneemt dan je dagelijks gebruikt, kan je aankomen. Meestal wordt er dan ook niet gezegd dat brood een dikmaker is vanwege de calorieën. Het idee is dat koolhydraten er op allerlei manieren voor zorgen dat je dikker wordt. Zo laten ze je bloedsuiker snel stijgen en dalen, waardoor er een diep dal in je suikerlevel ontstaat. Het gevolg is dat je trek krijgt en meer gaat eten. En dat klopt allemaal… voor een specifiek soort koolhydraten. Snelle koolhydraten zijn om bovenstaande redenen inderdaad geen heel gezonde keus. In welke categorie valt brood? Dat hangt er maar net vanaf welk type je kiest. Witbrood is een snelle koolhydratenbron. Volkoren versies leveren daarentegen langzame koolhydraten, omdat het veel meer vezels bevat.
• FABEL: Er is geen brood zonder bewerking. Zonder bewerking is graan niet (goed) eetbaar. Alleen uit de mate van bewerking kan je niet opmaken of een product gezond of ongezond is. De gezondheidswaarde wordt immers bepaald door de voedingswaarde van het product. Volkorenbrood heeft bewezen positieve invloed op de gezondheid van mensen, op de korte en lange termijn.
• FABEL: Mensen met coeliakie (glutenintolerantie) kunnen gluten niet verdragen. Voor hen is glutenvrij brood een goede optie. Maar dat geldt niet per se voor iedereen. Granen zijn een belangrijk onderdeel van onze voeding. Een ander veelgehoord argument dat doet twijfelen of brood gezond is heeft met gluten te maken. Het idee is, in het kort, dat gluten niet alleen schadelijk zijn voor mensen met coeliakie. Ook als je er oppervlakkig geen last van hebt, zouden gluten je darmen kunnen beschadigen. Het probleem met dit argument? Er is geen enkel goed bewijs dat je last hebt van gluten als je er niet gevoelig voor bent - zoals de meeste mensen. Wél is het inderdaad het geval dat sommige mensen slecht tegen gluten kunnen, maar dat niet weten. Dat valt gelukkig gewoon te checken. Ben jij vaak winderig, of heb je last van buikpijn, zonder dat je daar een reden voor kunt bedenken? Probeer eens twee of drie weken volledig glutenvrij te eten. Is het weg, dan kun je inderdaad beter minderen met brood. Is het niet weg?
• FABEL: Lange tijd brood weglaten uit het voedingspatroon wordt afgeraden. Onder andere omdat brood een belangrijke bron van jodium is. En als je brood weglaat, moet je veel andere producten eten om toch die goede voedingsstoffen binnen te krijgen. De hoeveelheid vezels uit 5 sneetjes volkorenbrood (10 gram) zit ook in 5 borden havermoutpap of 8 opscheplepels zilvervliesrijst of 420 gram gekookte groente.

Hoe de Voedselindustrie Volkoren Verwarring Veroorzaakt

Tot zover een helder verhaal. Maar, die sneaky basterds van de voedselindustrie zijn slim. Zij hebben de term ‘volkorenbloem’ in het leven geroepen. De term volkorenbloem zie je misschien niet zo snel bij brood terugkomen, maar wel bij producten als wraps of pitabrood.

Ingrediënten in dit pitabrood zijn: volkoren (tarwe)bloem (gluten), water, gist, zout, dextrose. Volkorenbloem bestaat niet. Het is een verzonnen woord, waarbij 2 woorden worden gecombineerd die elkaar in hun letterlijke betekenis tegenspreken. Een woord met een knipoog dus. En als pesterijtje bedoeld. Met volkorenbloem doelen ze op meel dat als volkorenmeel wordt verkocht, maar wat meer lijkt op bloem waaraan vezels toegevoegd zijn om het een volkoren karakter te geven. Laat je dus niet misleiden.

Moraal van het verhaal. Blijf altijd opletten en lees de verpakkingen. Kijk naar de ingrediënten en kijk naar de energiewaarden en vergelijk producten. Heb je hulp nodig bij het maken van de juiste keuzes? Leer in onze 5 daagse hoe je weg blijft van schuldgevoel en zonder verboden producten kunt afvallen

Tips voor het Kiezen van Gezond Brood

Het belangrijkste om te onthouden: laat je niet misleiden. Geloof niet alles wat je hoort of ziet. Wel kan het soms een beetje lastig zijn om te bepalen of een brood gezond is omdat het niet altijd duidelijk is of het echt volkoren is of niet.

• Zoals we hierboven beschreven hebben, is het verstandig om altijd voor volkoren te kiezen. Makkelijk, zou je denken… maar helaas zit daar een addertje onder het gras. Veel broden lijken namelijk gezonder dan ze zijn. Neem bijvoorbeeld bruinbrood. Soms is dat helemaal niet bruin omdat er volkoren graan in zit, maar omdat de graankorrels gemout zijn.
• Daar komt bij dat veel andere ‘gezonde’ broden, zoals speltbrood, ook helemaal niet volkoren zijn. Spelt kan namelijk ook gewoon wit zijn! Hetzelfde geldt voor veel meergranen-, meerzaden- en oerbroden.
• Het goede nieuws is dat de naam ‘volkoren’ enkel mag gebruikt worden als het écht 100% volkorenmeel bevat.
• Naast bovenstaande gezonde stoffen kunnen er ook nog wel een aantal minder prettige ingrediënten in zitten. Met name suiker en zout worden soms in grote hoeveelheden toegevoegd. Zout vind je op het etiket altijd bij de overige voedingswaarden. Je kunt daar dus goed de verschillende broden vergelijken en er eentje kiezen die relatief weinig zout bevat. Suiker staat tussen de ingrediënten. Soms heeft het daar een andere naam, zoals glucose. Het liefst heb je helemaal geen toegevoegde suiker.

Hoe Herken je Volkorenbrood?

Om het verschil tussen broodsoorten uit te leggen moeten je eerst weten hoe brood wordt gemaakt. Brood wordt gemaakt van meel of bloem. Meel en bloem worden gemaakt van granen. Door de graankorrels te malen krijg je meel of bloem.

Wat is dan het verschil tussen meel en bloem?

• Meel wordt gemaakt van gemalen graankorrels. Tijdens het malen kunnen verschillende delen van de graankorrel worden gebruikt. Het beste is om de hele graankorrel te gebruiken. Want de hele graankorrel bevat: voedingsvezels, vitamines en mineralen. Als het meel gemaakt wordt met hele graankorrels noemen ze dat volkoren. Volkorenmeel is dus gezonder en daarmee dus ook volkorenbrood.
• Bloem is een ander verhaal. Bij bloem worden de gemaalde graankorrels ook nog gezeefd. Hierdoor gaan de voedingsvezels, vitamines en mineralen verloren. Dat maakt bloem minder gezond. Bloem is dan ook wit en wordt dus ook gebruikt om witbrood te maken.

De naam volkoren zegt dus het al. VOLkoren brood. Oftewel VOLgranen brood. De term ‘volkoren brood’ betekent dus dat de hele graan is gebruikt om het brood te maken en dus ook meer voedingsstoffen bevat.

In Nederland is de term ‘volkoren’ bij volkorenbrood en volkorenmeel beschermt. De fabrikant mag alleen ‘VOLKOREN’ op de verpakking zetten als het brood van 100% VOLKORENmeel gemaakt is. Dit geldt niet voor andere producten, zoals crackers, wraps en ontbijtgranen. Als daar gedeeltelijk volkorenmeel in zit, mag de fabrikant ‘volkoren’ al op de verpakking zetten. Kijk op de ingrediëntenlijst hoeveel % volkorenMEEL in het product zit. Hoe meer, hoe beter.

Wil jij een gezond brood kopen? Kijk of er ‘VOLKOREN’ op de verpakking staat. Of kijk naar de ingrediëntenlijst. Als er VOLKOREN…meel vooraan staat, is het een gezond brood. Zo makkelijk kan het zijn. Welk meel maakt dan niet uit.

labels: #Brood

Zie ook:

• De Gezondste Taart: Opties & Tips!
• Gezondste Olie om in te Bakken? Top Keuzes & Tips voor Gezond Koken
• De gezondste frituursnack: Verantwoord genieten!
• Recept Groene Tomaten Soep: Uniek & Verfrissend!
• Hertenbiefstuk Bakken: Perfecte Gaartijden & Tips