Voor velen maakt het veel uit: hoe een kip de nek om is gedraaid. Iedereen heeft wel eens gehoord over halal vlees en heeft waarschijnlijk wel eens een restaurant of een slagerij langs de kant van de weg gezien die er reclame voor maakt. Misschien heb je je altijd al afgevraagd wat halal vlees is, maar heb je nooit de kans gehad het te leren of halal vlees zoals dat van Fusha Halal te proberen.

Wat is Halal Vlees?

De term halal (letterlijk vertaald: rein/toegestaan) wordt gebruikt voor voedsel dat voldoet aan de Islamitische wetten. Halal is een Arabische term die “wettig” of “geoorloofd” betekent en het beschrijft wat volgens de islamitische wet gebruikt mag worden of waaraan deelgenomen mag worden. Binnen de Islam heeft de uitdrukking een veel ruimere betekenis. De uitdrukking wordt gebruikt om allerlei goederen aan te duiden, hoewel het het vaakst gebruikt wordt om halal-geslacht vlees aan te duiden. Tegenover halal staat haram (onrein/verboden). Dat geldt volgens de leer in ieder geval voor varkensvlees.

Halal verwijst naar islamitisch toegestane activiteiten en gedragingen. Dit omvat duidelijk de soorten vlees en specialiteiten, en ook de bereidings- en dodingstechnieken. Haram, daarentegen, verwijst naar handelingen die volgens het Islamitische kader verboden of misdadig zijn.

Eisen voor Halal Vlees

Vlees dient aan bepaalde eisen te voldoen om halal te kunnen zijn, zoals eisen aan de wijze van slachten. Er moet aan een aantal eisen en normen worden voldaan, kan het vlees als halal beschouwd worden. Gewoon vlees wordt als haram geclassificeerd omdat het niet aan deze eisen voldoet.

Dit houdt onder meer in dat het dier door een belijdende moslim met een scherp mes gesneden moet worden, met halssnede in een vloeiende beweging. De naam van Allah (God) moet voor of tijdens het vermoorden van het dier uitgesproken worden (de zegening heet de Tasmiyah). De kop van het dier moet naar Mekka gekeerd zijn. Met één snelle snee over de hals moeten de halsslagaders en de luchtpijp doorgesneden worden. Het dier moet volledig kunnen leegbloeden.

Gedurende het hele leven van het dier moet het goed verzorgd worden, met voldoende ruimte om te zwerven, schoon water, het moet vegetarisch gevoed worden en frisse lucht hebben. Dit omvat ook het vermijden van het gebruik van onzuivere middelen als antibiotica of hormonen en het niet slachten van een ziek dier. Het mes moet vlijmscherp zijn en vrij van inkepingen (het mag niet geslepen worden in het bijzijn van dieren, noch mogen andere dieren getuige zijn van het slachten). Varkensvlees en alcohol mogen nooit gecombineerd worden met halal-vlees of het besmetten.

Dit wil niet zeggen dat het dier volledig bij bewustzijn is. Meestal wordt er een omkeerbare verdoving gegeven. Indien dieren volledig onbedwelmd worden geslacht, moeten ze worden bedwelmd als ze binnen 40 seconden nog niet buiten bewustzijn zijn. Op veel vlees van dieren die geslacht zijn volgens de Islamitische wetten, staan halal keurmerken.

Halal en Dierenwelzijn

Volgens de Koran is dierenwelzijn zelfs een prioriteit. Veel moslims zijn het erover eens dat een kip na een waardig leven op een eerbiedige en pijnloze wijze geslacht mag worden.

Halal voorschriften zijn gebaseerd op de overtuiging dat Moslims voor hun lichaam moeten zorgen, dus het telt wat ze eten. Zoals eerder gezegd, hoort daar ook bij dat er geen extra groeihormonen, antibiotica, pesticiden of dierlijke bijproducten gebruikt mogen worden, die erop gericht zijn de dieren snel vet te mesten.

Slachtmethoden

Bij de gebruikelijke methode worden kippen met gas verdoofd en komen niet meer bij bewustzijn. In tegenstelling tot de halal slacht met een waterbad: daar is de verdoving omkeerbaar. Het dier kan in theorie weer uit zijn verdoving ontwaken. Tijdens de halalslacht wordt met een vlijmscherp mes de keel van de kip doorgesneden, waarbij het bloed moet wegstromen terwijl het hart nog klopt.

Driekwart van de slachtprocessen gebeurt handmatig en het overige kwart machinaal, waarbij de machines door praktiserende moslims bediend worden onder het uitspreken van gebeden. Het gehele proces staat onder toezicht van een extern halal bureau. Alleen de slachter kan zijn eigen certificeerder kiezen.

Halal Keurmerken

De supermarkt heeft er zelfs een apart schap voor: halal staat erop. Vlees, vroom geplukt voor moslims. Er bestaan veel bureaus die halal keurmerken verstrekken, want halal is geen wettelijk beschermd begrip, zegt vleeswarenproducent Hikmet Gürcüoğlu. Volgens hem beschouwen sommige halalbureaus een product al als halal als het geen varkensvlees bevat.

Kippenslachter Andre Eegdeman, die ook over een halalkeurmerk beschikt, vindt het een lastige kwestie: ‘Er is geen eenduidige wetgeving waar halal aan moet voldoen. Het is een open markt, daardoor kan in theorie iedereen een halal certificeringsbureau starten.

Diverse organisaties houden zich bezig met het keuren van halal vlees en halal vleesproducten. Halal keurmerken staan op vlees van dieren die geslacht zijn volgens de Islamitische wetten of producten die alleen halal ingrediënten bevatten (zoals kaas of snoep).

Het komt er op neer dat vrijwel niemand weet wat halal vlees inhoudt, en dat wat nu voor halal vlees door gaat dat niet is omdat er geen rekening wordt gehouden met de dieren.

Halal in de Praktijk

In de aflevering van Keuringsdienst van waarde opent een Nederlandse kippenboer de deuren van zijn schuur, waar 10.000 kuikens zitten. Deze kuikens wegen in de eerste week van hun leven 200 gram en groeien in zes weken tijd uit tot slachtkuikens van 3 kilo. De kip groeit zo snel, dat ze stil op hun plek blijven zitten vanwege het gewicht. Op een ruimte van gemiddeld slecht één A4'tje.

Sinds dit jaar zijn plofkippen uit de supermarkten verdwenen. Maar wanneer deze plofkippen een halal keurmerk krijgen, doet zich een vreemde situatie voor. Halal vleeswarenproducent Hikmet Gürcüoğlu geeft in de uitzending toe: 'De reguliere kip heeft niks met dierenwelzijn te maken. Maar het is wel de manier hoe het voor 99 procent gaat. Door de afnemende koopkracht wordt er steeds meer reguliere kip gekocht.' Alleen de slachttechniek maakt een plofkip dus halal.

Kippenslachter Andre Eegdeman geeft aan niet te willen tonen hoe halal kippen geslacht worden. Volgens hem is dit omdat het 'niet mooi in beeld te brengen is voor de consument'. Opmerkelijk genoeg liggen halal kippen, vaak dezelfde als de zogenaamde plofkippen, in de supermarkt voor dezelfde prijs als kippen met één ster. Volgens de kippenboer is dit een strategische keuze.

Discussie en Perspectieven

Hoewel halal vlees vaak wordt geassocieerd met onverdoofd slachten, is dat maar een aspect ervan. In de Koran staan meer regels waar een stukje halal biefstuk aan moet voldoen. 'Er zijn moslims die zeggen dat de Koran niet alleen regels geeft hoe je moet slachten, maar ook voorschrijft dat alles wat een moslim eet heilzaam moet zijn', verklaart Berger. 'Het voedsel dat zij eten moet goed zijn voor henzelf, maar ook voor de natuur, want de mens moet van de Koran goed zorgen voor de schepping. Daarom moet een dier ook een goed leven hebben gehad voordat het geslacht wordt.'

Zoals gezegd speelt het goed zorgen voor de aarde een belangrijke rol in het islamitisch gedachtegoed. Om die reden stoppen steeds meer moslims met vlees eten. Want een dier kan wel ritueel geslacht zijn, maar het brengt zijn leven door in een klein hokje. En goed voor de planeet kun je de vleesconsumptie ook niet noemen. Kun je het eten van vlees dan nog wel halal noemen?

‘De religiositeit onder moslims neemt toe en steeds meer moslims willen daarom halal eten, dus als je jouw product een keurmerk kunt geven, dan ben je binnen. Hoeveel zegt zo'n keurmerk dan nog?', vraagt Berger zich af. 'Iedereen kan wel zeggen dat iets halal is, maar zeker weten doe je het niet. Veel moslims ontwikkelen een gezond wantrouwen naar de commercie.'

Conclusie

Er is niet veel smaakverschil tussen halal en gewoon rundvlees. Wat halal vlees onderscheidt van andere vleessoorten, is de reeks wetten die erop van toepassing zijn en die door alle moslims gevolgd moeten worden, want halal komt tenslotte uit de Islamitische keuken.

labels: #Vlees

Zie ook: