Volkoren is gezond, dat hoor je vaker. Maar waarom is volkoren zo gezond en wat is het verschil met tarwe of witbrood? Steeds meer mensen kiezen bewust voor gezonde voeding. Volkorenbrood past prima in een gezond voedingspatroon.

Wat is Volkorenbrood?

Volkorenbrood mag volgens de wet alleen maar volkorenbrood heten als het van 100% volkorengraan en/of -meel is gemaakt. Volkorenmeel bevat de hele tarwekorrel, dus meel en de fijngemalen kiemen en zemelen. Tarwebloem bestaat uit voornamelijk het binnenste deel van het meellichaam en bevat nauwelijks vezels. Tarwemeel is tarwebloem gemengd met volkorenmeel. Dit gebruiken wij voor tarwebrood oftewel lichtbruin brood. Volkorenmeel bestaat uit de hele tarwekorrel (dus incl. zemel en kiem) en hiervan bakken wij volkorenbrood waaronder Duinen Volkoren. Naast volkorenmeel bestaat een volkorenbrood in de basis uit water, een rijsmiddel (gist of desem) en bakkerszout.

Voedingswaarde van Volkorenbrood

Veel voedingswaarden zitten in de kiem en zemel van de graankorrel. Omdat deze delen in volkorenmeel blijven behouden, bevat volkorenmeel de meeste voedingsstoffen. Daarnaast levert volkorenbrood een belangrijke bijdrage bij de inname van voldoende voedingsvezels, ijzer, jodium en B-vitamines.

Maar, hoe komt het nu dat je na het eten van een volkoren boterham minder snel weer honger krijgt dan na het eten van een bruine of witte boterham? Vezels zijn belangrijke stoffen voor een gezonde spijsvertering. Ze geven een verzadigd gevoel na het eten. Het Voedingscentrum adviseert 30 tot 40 gram voedingsvezels per dag te eten.

Verschil tussen Volkorenbrood en Bruin Brood

Wat is het verschil tussen volkorenbrood en bruin brood? En waarom is het eigenlijk zo gezond?

  1. Volkorenmeel bestaat uit de volledige graankorrels die nog alle voedingsstoffen bevatten, zoals vitaminen, mineralen, voedingsvezels, koolhydraten en eiwitten. Voor volkorenbrood worden dus de héle graankorrels gemalen.
  2. Bruinbrood is een mengsel van volkorenmeel en bloem. Maar wat is precies het verschil? Daarvoor kijken we opnieuw naar de graankorrel. Die graankorrel bestaat uit verschillende delen. Het binnenste deel van de graankorrel, de meelkern, bestaat voornamelijk uit koolhydraten en eiwitten. In de buitenste laag van de korrel zitten de zemel en de kiem, die bevat de meeste voedingsvezels, vitaminen en mineralen en zogenaamde bio-actieve stoffen. Maal je de hele graankorrel, dan komen al deze voedingsstoffen in het volkorenmeel terecht. Zeef je alle zemelen en de kiemen eruit, dan blijft er witte bloem over. Daar maakt de bakker dan wit brood van.
  3. Een volkorenboterham bevat 2,3 gram vezels, een bruine boterham 1,8 gram. Volkorenbrood levert een belangrijke bijdrage aan wat je dagelijks nodig hebt aan vezels. Per dag heb je 30 tot 40 gram vezels nodig.

Hoe Weet Je of Brood Echt Volkoren is?

Hoe weet je dat het broodje dat je koopt ook echt volkorenbrood is? Je kunt ervan uitgaan dat brood dat bij de bakker of in de supermarkt als zodanig wordt verkocht, ook echt is gemaakt van die hele graankorrel. Voor 100 procent!

Meergranenbrood en Volkoren

Meergranenbrood is gemaakt van meer dan één graansoort en kan zowel volkorenmeel als bloem als een combinatie daarvan als basis hebben. Voor de meest gezonde variant moet je dus de volkorenvariant kiezen. Liefst met extra zaden en pitten, want die bevatten ook voedingsstoffen. Ook een spelt- of desembroodje is niet per definitie volkoren. Wil je dus volkoren eten, let er dan op dat je meergranen-, spelt- of desembrood van volkorenmeel is gemaakt.

De Kleur van Brood Zegt Niet Alles

De bruine kleur zegt niet altijd iets over de gezondheid van het brood. Vezelrijke broodsoorten zoals volkorenbrood, roggebrood en bruinbrood zijn donkerder van kleur dan minder vezelrijke broodsoorten zoals witbrood. Maar soms wordt brood donkerder gemaakt met geroosterd moutmeel of gekarameliseerde suiker. Hierdoor kan brood dat is gebakken met witte bloem er donker uitzien, ook al ontbreken daarin de vezels en voedingstoffen die wel in volkorenbrood zitten. Dat brood donkerder is, betekent dus niet per se dat het ook gezonder is.

Voordelen van Volkoren Producten

Volkorenproducten eten in plaats van witte producten is gunstig voor je gezondheid. Dat blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Witte producten worden ook wel geraffineerde producten genoemd. Door voldoende volkorenproducten te eten, heb je een lager risico op ziekten. Elke dag zo’n 90 gram volkorenproducten eten, hangt samen met een 25% lager risico op bepaalde hartziekten. Elke dag zo’n 60 gram volkorenproducten eten, hangt samen met een 25% lager risico op diabetes type 2. Verder verlaagt het eten van 30 tot 60 gram haverproducten per dag in plaats van ‘witte’ graanproducten het LDL-cholesterol. Dat blijkt uit interventieonderzoek.

Volkorenproducten leveren goede voedingsstoffen en staan in de Schijf van Vijf. Witte producten staan niet in de Schijf van Vijf. Eet dagelijks volkorenproducten.

Duurzaamheid

Volkorenproducten zijn duurzamer dan witte producten omdat de hele graankorrel wordt gebruikt. Er wordt dus niets van de graankorrel verspild. De restproducten van het malen, zoals de zemelen, gaan vaak naar veevoer. Het malen is een energie-intensief proces, dus hoe hoger de uitmalingsgraad hoe meer energie het kost. Voor volkorenproducten van biologische teelt zijn geen kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt.

De Graankorrel: De Basis van Volkoren

Om bruin brood te maken wordt er meel gebruikt waarbij de zemelen en kiemen gedeeltelijk zijn uitgezeefd. Als je echt alle zemelen en kiemen verwijdert dan hou je enkel nog bloem over. Bloem bevat nog steeds veel koolhydraten en eiwitten, maar veel minder vitamines, mineralen en vezels. Van bloem wordt wit brood gemaakt en het is ook vaak de basis voor gebak. Het voordeel is dat bloem dankzij de eiwitten makkelijk bindt en het brood en gebak erg luchtig maakt. Meergranenbrood bestaat uit een mix van bloem en volkorenmeel.

Omdat voor volkoren producten de hele graankorrel gebruikt wordt, bevatten ze het grootste aantal voedingsstoffen. Een aantal van de gezonde stoffen uit volkoren producten zijn de B-vitamines (met name vitamine B1, vitamine B2, vitamine B3, vitamine B6 en vitamine B11) en mineralen zoals jodium en ijzer. Veel van de gunstige gezondheidseffecten uit brood worden daarnaast vooral geleverd door de vezels. Die zorgen namelijk voor een gezonde darmwerking en darmflora en geven een verzadigend gevoel.

Gezondheidsvoordelen van Volkoren Producten

Het gevolg van deze beide factoren? Volkoren producten hebben een aantal voordelen die je bij witte granen niet vindt. Het eten van 90 gram volkoren producten per dag zou volgens de Gezondheidsraad het risico op hart- en vaatziekten met 25% verminderen. Dankzij de aanwezigheid van de vezels wordt het risico op darmkanker met 10% verlaagd. De vezels zorgen ervoor dat voeding makkelijker door de darmen beweegt en zorgen voor een vlotte stoelgang. Dit komt waarschijnlijk door het balanceren van de bloedsuikerspiegel. Een stabiele bloedsuikerspiegel is niet alleen een belangrijke factor bij voorkomen van diabetes, maar helpt ook voor wie wil afvallen. Wit brood daarentegen zorgt juist voor een piek in je bloedsuikerspiegel.

Waar op te Letten bij het Kopen van Volkorenbrood

Er zit wel een addertje onder het gras. Niet alle volkoren is namelijk ook écht volkoren. Zo bestaat bruin brood soms enkel uit bloem en wordt er gekarameliseerde suiker aan toegevoegd om een mooie bruine kleur te krijgen. De ingrediëntenlijst is namelijk wettelijk vastgelegd en je mag ervan uitgaan dat die voor alle producten in de EU betrouwbaar is. In de ingrediënten van een volkoren brood vind je als eerste ingrediënt “volkoren meel”. Voor brood is het gelukkig relatief makkelijk. In de wet staat dat als brood alleen volkoren mag heten als het meel voor 100% afkomstig is van de hele graankorrel. Hier wordt in Nederland op toegezien door de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA). Voor alle andere producten, zoals crackers, pasta en gebak is er in de wet helaas niets vastgelegd. Hier kan de fabrikant dus “volkoren” op de verpakking zetten terwijl het product vooral bestaan uit bloem. Hier geldt de gouden regel: controleer de ingrediëntenlijst.

Variatie in Broodkeuze

Volkoren graanproducten, en ook volkoren rijst, bevatten veel meer gezonde stoffen dan hun witte variant. Wie wil aankomen daarentegen zou bijvoorbeeld volkoren brood kunnen afwisselen met bruin of wit brood om zo net meer te kunnen eten. Hetzelfde geldt als je brood of een cracker eet voor een sportsessie. Wat betreft gluten is er geen verschil. Zowel volkoren brood als wit brood bevatten veel gluten. De gluten zitten namelijk in de meelkern. Indien je de gluten uit tarwe niet goed kan verdragen kan je op zoek gaan naar brood dat van een andere graansoort is gemaakt. En hier heb je dan ook weer de keuze tussen de volkoren of witte variant.

Advies van een Voedingsdeskundige

"Vroeger was het gemakkelijk", zegt voedingswetenschapper en hoogleraar Ellen Kampman van de Wageningen Universiteit & Research (WUR). "Dan wist je: brood dat donkerder is, bevat de meeste voedingsvezels en die hebben we nodig. Maar tegenwoordig is het zo dat brood soms donkerder lijkt door allerlei toevoegingen. Moutextract of gekaramelliseerde suiker, bijvoorbeeld. Dan lijkt het donker, maar kan het best witbrood zijn."

Wil je de gezondste keus, dan is volkorenbrood eten het verstandigst. Bij de bakker kun je als klant simpelweg de vraag stellen of het donkere brood dat je wilt kopen, echt gemaakt is van volkorenmeel. "Maar in een supermarkt is dat soms lastig te zien, al zetten ze er tegenwoordig ook wel eens bij van welk meel het brood gemaakt is", heeft Kampman ervaren. Is er niemand om het aan te vragen, zoek dan vooral op de verpakking van het brood.

Ook het Voedingscentrum zegt dat de bruine kleur van brood niet altijd iets zegt over hoe gezond het is. Volkorenbrood is de verstandigste keuze: het bevat de meeste voedingsstoffen en helpen de darmen goed te blijven werken. Ook verlagen volkorenproducten de kans op hartziekten, diabetes type 2 en darmkanker.

"Waldkorn is bijvoorbeeld helemaal geen graan, maar een merknaam", zegt Kampman. "Dat wordt gemaakt van bloem, het mengsel dat helemaal kapot gemaakt is en waar alles uit is gezeefd. Het enige dat daaruit overblijft is wit graanpoeder. Daar wordt witbrood van gemaakt. Het is dus gebakken lucht. Sommige mensen vinden het heel lekker, er zit een bepaald smaakje aan - maar het zit niet vol met voedingsvezels."

labels: #Brood

Zie ook: