Net als nagenoeg alle andere boodschappen is chocolade de afgelopen twee jaar een stuk duurder geworden. In de supermarkt ligt de gemiddelde kiloprijs momenteel bijna 40% boven het niveau van begin 2021. Maar daar blijft het niet bij.

Oorzaken van de Prijsstijging

Het grootste deel van de prijsstijging kwam door de oplopende kosten van ingrediënten, zoals zuivel en suiker, en van verpakkingsmaterialen en energie. Voor cacao begon de wereldmarktprijs pas begin 2024 aan een ongekende rally (zie figuur 1). De hectiek op de cacaomarkt is inmiddels gaan liggen, maar de marktprijs ligt wel ruim twee keer hoger dan aan het begin van het jaar - en bijna drie keer hoger dan vorig jaar rond deze tijd.

Dat de cacaoprijzen in de afgelopen maanden omhoog zijn geschoten, komt door slechte oogsten in Ivoorkust en Ghana. Ruwweg 70% van de cacao komt uit die landen. De oogst daar valt voor het derde jaar op rij tegen. Deels komt dat door slecht weer, maar de cacaobomen in de regio zijn ook vrij oud en er heersen de nodige boomziekten die ervoor zorgen dat de bomen minder cacaobonen produceren. Die problemen met oude en zieke bomen los je niet in korte tijd op. De angst voor structurele schaarste aan cacaobonen heeft de cacaoprijs opgestuwd tot historische hoogte.

Door prijsafspraken tussen cacaoverwerkers en chocolademakers en tussen chocolademakers en supermarktinkopers kan het wel acht tot twaalf maanden duren voordat de hogere grondstofprijzen in de consumentenprijzen zichtbaar worden. De recente gigantische prijsstijging van cacao moet met andere woorden nog in de supermarktprijzen worden verwerkt.

Figuur 1: Wereldmarktprijs voor cacao schiet vanaf begin 2024 omhoog

Wereldmarktprijs cacao

Bron: Macrobond, Rabobank, 2024

Mogelijke Gevolgen voor Consumenten

Of die gestegen cacaoprijs volledig in de consumentenprijzen terechtkomt, is lastig in te schatten. De consumptie van chocolade is in de afgelopen paar jaar al afgenomen. De gemiddelde Nederlander verobert nu ongeveer 4,8 kilo chocolade-snoepgoed per jaar. Een paar jaar geleden was dat nog meer dan 5 kilo.

Chocoladeproducenten zullen hun klanten liever niet met enorme prijsverhogingen weg willen jagen naar andere snoep- of snackcategorieën. We verwachten dus dat chocoladeproducenten proberen om de prijsstijgingen voor de consument te verzachten door bijvoorbeeld kleinere verpakkingen aan te bieden of door minder cacao in hun producten te stoppen. Als dat mogelijk is natuurlijk, want in een chocoladereep met 70% cacao blijft 70% cacao gaan.

Stel dat de prijsverdubbeling in de wereldmarktprijs voor cacao van de afgelopen acht maanden volledig doorwerkt in de kostprijs van deze reep met 70% cacao en dat de rest van de kosten (ingrediënten, loon, energie, marges et cetera) allemaal onveranderd blijven. In dat geval zal een merkreep van 100 gram die vandaag in de supermarkt ligt voor 2,93 euro zomaar 4 euro moeten gaan kosten. En let op: hoe hoger het cacaogehalte, hoe zwaarder die cacaoprijsstijging meeweegt. De prijs van producten met een lager cacaopercentage stijgt naar verwachting minder hard.

Prijsontwikkeling Chocoladereep (100 gram)

Huidige Prijs (Supermarkt) Mogelijke Prijs na Cacaoprijsstijging
€ 2,93 € 4,00

Toekomstverwachtingen

Komend jaar is de cacao-oogst in Ghana en Ivoorkust naar verwachting iets beter. Dit zal de cacaoprijs in 2025/26 in wat rustiger vaarwater brengen, al blijft deze nog steeds op een historisch hoog niveau. Dat heeft voorlopig dus geen effect op de stijgende consumentenprijzen. Daar komt bij dat per 1 januari 2025 de ontbossings-regelgeving van de EU (EUDR) in werking treedt. Voor grondstoffen uit gebieden waar ontbossing een materieel risico is, eist de EU dat importeurs kunnen aantonen dat de producten die zij verkopen niet gelinkt kunnen worden aan ontbossing.

Alternatieven en Duurzaamheid

Wie goede chocolade bestellen wil, weet meestal al wel dat kwaliteit een prijs heeft. Waar de merken uit de supermarkt werken met zo goedkoop mogelijke bulkcacao kiezen de bean to bar makers van deze repen de cacao op herkomst en smaak, en betalen significant meer voor de cacao. Dat cacaoboeren een fatsoenlijke prijs voor hun prachtige product moet krijgen staat voor deze makers dan ook voorop.

En dat is belangrijk, want de prijs van cacao moet omhoog. Anders is duurzaam en eerlijk cacao verbouwen absoluut niet mogelijk. Daarbij geldt natuurlijk ook dat de meeste bean to bar chocolademakers echte kleine en ambachtelijke makers zijn. Ze maken de chocolade met veel aandacht en liefde, en hoewel voor chocolade maken altijd machines nodig zijn is het natuurlijk meer handwerk dan in de fabriek, geen massaproductie en dus minder efficiënt.

En dus.. chocolade met een ander prijskaartje dan in de supermarkt. Maar die wordt wat ons betreft volledig gerechtvaardigd door enkel al de smaak.

labels:

Zie ook: