Ongeveer 1 op de 5 mensen, voornamelijk vrouwen, ervaart gedurende hun leven problemen met de gal, zoals een verminderde aanmaak, verstoring van de afgifte, galstenen of galblaasontstekingen. Galstenen zijn harde stukjes die ontstaan uit cholesterol in de galblaas of galwegen.

Oorzaken van galstenen

Het is niet precies bekend hoe galstenen ontstaan, maar er zijn verschillende factoren die een rol kunnen spelen:

  • Vitamine C tekorten: Dit kan leiden tot indikking van de gal en de vorming van galstenen.
  • Chronische stress: De aanmaak van gal is een functie van het parasympatische zenuwstelsel.
  • Vrije radicalen: Onder invloed van chronische stress worden er meer vrije radicalen gevormd.
  • Te weinig vet in de voeding: Gezonde vetten zijn essentieel, maar een overmaat kan ook klachten veroorzaken.
  • Een verstoorde Omega 3/6 balans: Te weinig Omega 3 en een overmaat aan Omega 6 kan leiden tot verhoogde triglyceriden en cholesterolwaarden.
  • Overgewicht in de buikstreek: Vrouwen met een grotere tailleomtrek hebben een hoger risico op galstenen.
  • Insulineresistentie: Vaak een oorzaak of gevolg van overgewicht, verhoogt het risico op galstenen.
  • Crashdiëten: Deze verhogen het risico op galstenen aanzienlijk.
  • Teveel dierlijk ten opzichte van plantaardig vet/eiwit/vezels: Vooral in combinatie met een zittende levensstijl en geraffineerde suikers.
  • Een verstoorde darmflora: Leidt tot een ontstekingsbevorderend milieu en een leaky gut, wat het risico op galproblemen verhoogt.

Symptomen van galstenen

Ongeveer 10% van de mensen in westerse landen heeft galstenen, maar de meeste mensen hebben geen klachten. Galstenen kunnen problemen veroorzaken als ze de galvloeistof blokkeren, wat kan leiden tot hevige buikpijn, ook wel galsteenkolieken genoemd.

De galblaas zal proberen de versperring op te heffen en de galsteen door te laten stromen. Dit doet de galblaas door heftig samen te trekken. Dit kan erge pijn veroorzaken in de rechterbovenbuik, ook wel galkoliek genoemd. Opvallend is dat mensen meestal niet stil kunnen zitten tijdens een galsteenaanval. Je ligt te rollen of te draaien in bed, kruipt over de grond of loopt maar heen en weer van de pijn. De pijn kan er een paar minuten zijn en dan weer even weggaan. Maar ook langer achter elkaar aanwezig zijn. De pijn kan vaak terugkomen.

Andere symptomen zijn:

  • Ontkleurde ontlasting
  • Ontsteking van galwegen en/of galblaas
  • Ontsteking van de alvleesklier

Diagnose en behandeling

De diagnose galstenen kan meestal worden gesteld op basis van de klachten (galsteenkoliek) en een echo van de buik. Galstenen in de galwegen kunnen worden opgespoord en verwijderd met een ERCP-onderzoek (Endoscopisch Retrograde Cholangio- en Pancreaticografie). Dit is een kijkonderzoek waarbij de arts met een camera via de maag en twaalfvingerige darm de galwegen onderzoekt.

De meest effectieve manier om galstenen te behandelen is door de galblaas te verwijderen. Dit gebeurt meestal niet direct tijdens het eerste bezoek aan de Spoedeisende Hulp. Daarom krijgt u eerst pijnstillers om de pijn te verlichten.

Als galstenen geen klachten geven is behandeling niet nodig. Vaak worden galstenen bij toeval gevonden als er om andere redenen een buikonderzoek wordt gedaan.

Voeding en galstenen

Vroeger kregen mensen met galstenen een dieet met veel beperkingen, zoals weinig vet eten. Maar uit onderzoek is gebleken dat zo’n dieet weinig helpt. Wat wel belangrijk is, is gevarieerd eten om nieuwe galstenen en klachten te voorkomen.

Algemene voedingsadviezen

  • Eet regelmatig en sla geen maaltijden over. Neem meerdere kleine maaltijden per dag: 3 hoofdmaaltijden en 3 tussendoortjes. Vergeet vooral het tussendoortje in de avond niet.
  • Eet rustig en kauw goed.
  • Zorg voor voldoende afwisseling in uw voeding.
  • Gebruik gezonde vetten.
  • Gebruik een voeding met voldoende voedingsvezels.
  • Drink voldoende.

Aanbevolen voedingsmiddelen

  • Volkorenbrood
  • Voldoende groente en fruit
  • (Dieet) halvarine op boterhammen
  • Vloeibaar bak- en braadvet of olie voor de warme maaltijd
  • Mager vlees, magere melk(producten) en 30+ of 40+ kaas
  • 1 keer per week vis
  • Plantaardige eiwitten zoals peulvruchten, tempeh en tofu
  • Een (klein) tussendoortje met vet voor het slapen gaan, bijvoorbeeld een cracker met 30+ kaas

Voedingsmiddelen om te vermijden of te minderen

Het is beter om uit te zoeken welke voedingsmiddelen bij u klachten geven. Verminder deze geleidelijk totdat u geen last meer heeft. Als u zelfs bij een kleine hoeveelheid klachten krijgt, kunt u deze voedingsmiddelen tijdelijk vermijden. Laat niet te veel voedingsmiddelen weg, want dan krijgt u een tekort aan belangrijke voedingsstoffen.

Voedingsvezels

Vezels zijn onverteerbare stoffen die voorkomen in plantaardige producten. Ze zijn nodig voor een goede werking van uw darmen en uw stoelgang. Daarnaast helpen vezels ook de vorming van (nieuwe) galstenen tegen te gaan. De vezels binden zich aan het cholesterol, dat met de ontlasting het lichaam verlaat.

Producten die veel vezels bevatten, zijn onder andere groente, fruit, rauwkost, volkorenbrood, roggebrood, peulvruchten, zilvervliesrijst, volkorenpasta, bulgur, couscous, zemelen, quinoa, gedroogde zuidvruchten, zaden en pinda’s.

Na de operatie

Als uw galblaas weg is, maakt de lever nog steeds gal. De gal wordt nu alleen niet meer opgeslagen maar gaat direct naar de darm toe. Na de operatie kunt u daarom soms wat last hebben van diarree of dunne ontlasting. Dit komt doordat het lichaam moet wennen aan de nieuwe situatie. Meestal verminderen en verdwijnen de klachten vanzelf.

Het kan verstandig zijn de eerste weken na de operatie voorzichtig te zijn met vette voeding. Hiervan kunt u tijdelijk nog klachten krijgen. Meestal kunt u snel weer eten wat u gewend was.

Overgewicht en galstenen

Bij mensen met overgewicht komen galstenen 3 tot 4 keer zo veel voor als bij mensen met een gezond gewicht. Bij overgewicht is de galblaas minder beweeglijk, waardoor de gal in de galblaas langer de tijd heeft om in te dikken. Bovendien bevat de gal bij overgewicht veel cholesterol, wat stenen kan vormen.

Probeer bij overgewicht af te vallen. Doe dit niet te snel, maar val maximaal 1 kilo per week af.

Samenvatting van voedingsadviezen

Hieronder een tabel met een samenvatting van de voedingsadviezen bij galstenen:

Advies Uitleg
Eet gevarieerd Volg de Schijf van Vijf voor een evenwichtige inname van voedingsstoffen.
Regelmatige maaltijden Sla geen maaltijden over en neem kleine, frequente maaltijden.
Voldoende vezels Eet veel groente, fruit, volkorenproducten en peulvruchten.
Gezonde vetten Kies voor onverzadigde vetten en vermijd transvetten.
Gezond gewicht Streef naar een gezond gewicht en vermijd snelle gewichtsveranderingen.
Voldoende beweging Regelmatige lichaamsbeweging bevordert de galblaasfunctie.

labels:

Zie ook: