Het Jodendom kent regels met betrekking tot het gebruik van voedsel, die voortkomen uit Dewariem en Wajikra (delen van de Tora). Deze verzameling voedsel- of spijswetten noemen we kasjroet. Bepaalde levensmiddelen zijn geoorloofd, andere niet of alleen als ze onder rabbinaal toezicht zijn geproduceerd. Voedsel dat is toegestaan, wordt kosjer genoemd; wat niet is toegestaan, heet trafah (treife).

De Basis van Kasjroet

De volgende regels vormen de basis voor het kasjroet:

  • Alleen zoogdieren die herkauwend zijn en gespleten hoeven hebben, zijn toegestaan.
  • En ze moeten, evenals de vogels die gegeten mogen worden, zijn gedood door een sjocheet (ritueel slachter) in overeenstemming met de Joodse wet.
  • Al het bloed moet uit vlees en gevogelte worden afgevoerd, want bloed mag niet worden gegeten.
  • Ook van de toegestane dieren mogen niet alle delen worden gegeten; de achterhand en -poten van zoogdieren zijn bijvoorbeeld niet toegestaan.
  • Groenten en fruit moeten worden gecontroleerd op insecten; die mogen niet worden gegeten.
  • Vlees (van zowel zoogdieren als vogels) kan niet samen met zuivel worden gegeten.
  • Eieren, fruit, groenten en granen kunnen zowel met vlees als met zuivel worden gegeten. Over het samen eten van vis met vlees gelden verschillende opvattingen.
  • Van ‘verboden’ dieren, mogen ook de eieren of melk niet worden genuttigd.
  • Gebruiksvoorwerpen (potten, pannen, servies en bestek) die met vlees in aanraking zijn gekomen, mogen niet bij zuivel worden gebruikt en omgekeerd.

Het Rabbinaat is verantwoordelijk voor het kasjroet van onze Gemeente.

Wat is Koosjer?

Koosjer zijn alle dieren met gespleten hoeven die herkauwen. Dit zijn dieren waarbij de beide hoeven geheel gekloofd zijn. Vissen moeten vinnen en schubben hebben. Aas en insecten met vleugels zijn verboden en niet alle vogels mogen gegeten worden. Koosjere dieren worden op rituele wijze geslacht om aan de kasjroet te voldoen.

De kasjroet (rituele Joodse spijswetten) heeft alles te maken met het begrip ‘koosjer’ (Hebr.: zuiver, geschikt). In het bijzonder voor gelovige Joden is eten en drinken méér dan alleen dorst lessen en honger stillen. Hoewel de kasjroet grotendeels is terug te voeren op de ‘spijswetten’, zoals we die vinden in de Thora, zijn deze voorschriften eeuwen lang door rabbijnen aangescherpt en uitgebreid. Met name orthodoxe Joden streven naar een strikte naleving.

Hoewel God tot Noach zei: “Al wat zich roert, dat levend is, zij u tot spijze” (Gen. 9:3) stelde God ook duidelijke beperkingen in. Zo geeft Lev. 11 ons een opsomming van reine en onreine dieren. Ook in Deut. 14 vinden we aangegeven welke dieren gegeten mogen worden. Het betreft zoogdieren, die èn gespleten hoeven hebben èn herkauwen. Runderen, schapen, geiten en herten mogen dus wèl, kamelen, varkens, konijnen en hazen beslist niet gegeten worden. Vissen moeten schubben èn vinnen hebben om koosjer te heten. Wat het gevogelte betreft, geeft de Bijbel een lijst van wel 24 soorten die niet gegeten mogen worden. Onrein zijn met name alle roofvogels en aaseters. Tot de reine vogels behoren o.a. kippen, duiven, fazanten, kalkoenen, kwartels, ganzen en eenden. Het kruipend gedierte en met name insecten zijn een gruwel. Slechts enkele sprinkhaansoorten zijn uitgezonderd.

Voedsel van dieren afkomstig, zoals eieren of melk, kunnen alleen kosjer zijn als zij van reine dieren afkomstig zijn. Driemaal lezen we in de Thora: “Gij zult het bokje niet koken in de melk zijner moeder”. Onder andere in Lev. 3:17 lezen we: “geen vet noch bloed zult gij eten”.

Rituele Slacht

Het slachten van een rein dier door de Joodse slager (sjochèt) gaat met de grootste zorg gepaard. Het dier mag niet onnodig lijden, het bloed moet afvloeien en het geslachte dier moet nauwkeurig onderzocht worden op inwendige gebreken of ziekten. Dan volgt nog het ‘poorsen’ (van Hebr. ‘parasj’= verwijderen). Dat wil zeggen dat het vlees wordt ontdaan van vet en grote aderen, waarin nog gestold bloed kan zitten. In de keuken wordt het vlees nog grondig gewassen en gezouten.

Zoogdieren en vogels moeten op een speciale manier geslacht worden, namelijk door met een vlijmscherp mes in één ononderbroken bewegging luchtpijp en slokdarm door te snijden. De bloedtoevoer naar de hersenen wordt automatisch gestopt en het dier raakt buiten bewustzijn. Hierdoor en door de snelheid van het snijden is kosjer slachten één van de meest pijnloze methodes.

Het vlees moet, voor het gegeten mag worden, enige tijd in water en in zout gelegd worden om het bloed er zoveel mogelijk uit te laten trekken.

Scheiding van Vlees en Zuivel

De kasjroet geeft ook strikte voorschriften voor de bereiding van het eten. De belangrijkste regel bij het bereiden van kosjer voedsel is het gescheiden houden van melk en vlees. Dat houdt in dat in een gerecht geen melk of melkproducten vermengd mogen worden met vlees of vleesproducten (van zoogdieren of vogels). Niet alleen in één gerecht, maar ook in een hele maaltijd wordt geen melk en vlees samen gegeten. Dus na een vleesmaaltijd geen koffie met melk toe en als men brood met roomboter of kaas eet drinkt men er geen bouillon bij. Serviezen, bestek en keukengerei worden òf voor melkproducten, òf voor vleesproducten gebruikt, niet voor beide.

Vlees- en melkproducten worden dan ook streng gescheiden gehouden in de Joodse keuken.

Over het algemeen is dat 6 uur. In Duitsland en enkele buurlanden is het echter de gewoonte 3 uur te wachten, in Nederland 1 uur. Deze periode wordt gerekend vanaf het moment, dat men het laatste vleeskost voedsel heeft gegeten, ook wanneer de maaltijd daarmee nog niet was geëindigd. Na het eten van melkkost zoals zachte roomkaas, cottage-cheese, boter of melk, is het niet noodzakelijk wachttijd aan te houden voor het eten van vleeskost. Het is echter wel noodzakelijk om de handen en mond te reinigen.

Overige Regels en Uitzonderingen

Druiven zijn, net als andere vruchten, toegestaan. Voor derivaten van druiven, zoals wijn en druivensap, geldt echter, net als bij de bereiding van kaas, dat deze alleen zijn geoorloofd als het hele productieproces onder rabbinaal toezicht staat.

Kaas is een moeilijk geval, omdat het gemaakt wordt door melk te laten stremmen met een dierlijk enzym. Kosjere kaas wordt daarom op een speciale manier bereid en is herkenbaar aan een stempel of zegel.

Bijenhoning is geoorloofd.

Gelatine is een dierlijk product en wordt gewoonlijk niet gemaakt van geoorloofde èn kosjer geslachte dieren. Agar-agar en gemodificeerd zetmeel zijn plantaardig en dus wel geoorloofd.

In veel industriële voedingsmiddelen worden tegenwoordig emulgatoren gebruikt, zoals in margarines, vetten voor bakkerijproducten, sauzen. Vaak zijn die emulgatoren van dierlijke oorsprong en dan geldt hetzelfde als voor gelatine.

Vermelde E-nummers zijn dus een belangrijk hulpmiddel om iets als niet geoorloofd te definiëren. Alleen… E-nummers geven aan wat de naam en de werking van een bepaalde stof is, maar niet wat de oorsprong van een stof is. Sommige additieven worden gewonnen uit dierlijke stoffen, maar andere additieven met hetzelfde E-nummer worden synthetisch vervaardigd. Er komt geen dierlijk materiaal aan te pas. Vanwege grote stabiliteit van synthetische vervaardigde additieven komt dit zelfs steeds vaker voor. Dat maakt het dan weer lastig, want het betekent dat hetzelfde E-nummer een dierlijke of een niet-dierlijke stof kan bevatten.

Waar Koosjer Voedsel Kopen?

Kosjer vlees is bij de slager Marcus te krijgen, maar ook in de kosjere winkels en sommige supermarkten met een kosjere afdeling. Kosjer brood is te krijgen in de kosjere winkels en sommige supermarkten met een kosjere afdeling. Kosjere wijn is te krijgen in de kosjere winkels en sommige supermarkten met een kosjere afdeling. Kosjere kaas is te krijgen in de kosjere winkels en sommige supermarkten met een kosjere afdeling.

Kosjer Certificatie

Producten die bereid zijn volgens de Joodse spijswetten en daarop gecontroleerd door rabbijnen krijgen het Koosjer certificaat.

Het Opperrabbinaat verzorgt kosher certificatie. Actief in de levensmiddelenindustrie? En u wilt kosjer fabriceren? Kosher certification: Chief Rabbinate of Holland, at home in the Netherlands & beyond. Are you an active player in the foodindustry? You would like to produce kosher?

Overzicht van Koosjere en Niet-Koosjere Dieren

Categorie Koosjer Niet-Koosjer
Zoogdieren Runderen, schapen, geiten, herten Kamelen, varkens, konijnen, hazen, beren, honden, katten, paarden, dolfijn
Vogels Kippen, duiven, fazanten, kalkoenen, kwartels, ganzen, eenden Roofvogels, aaseters (specifieke lijst in de Bijbel)
Vissen Baars, kabeljauw, snoek, ansjovis, haring, zalm, karper, tonijn (met vinnen en schubben) Aal, paling, steur, rog, meerval, zwaardvis, zeewolf, alle week- en schaaldieren (zonder vinnen en schubben)
Insecten Enkele sprinkhaansoorten (traditie grotendeels gestopt) De meeste insecten, kruipend gedierte

labels:

Zie ook: