Sinds een aantal maanden eten wij thuis regelmatig ananas, we zijn er inmiddels helemaal fan van! Sinds onze ‘verslaving’ aan ananas, valt me tijdens het grasduinen in de medische literatuur telkens op hoe positief onderzoekers over deze tropische vrucht zijn. Daarom wil ik in dit artikel graag mijn ontdekkingen met je delen. Het is eigenlijk een soort grote dennenappel: de ananas.

De ananas is lid van de bromeliafamilie en komt oorspronkelijk uit Brazilië en omstreken. Het vruchtvlees bestaat eigenlijk uit aan elkaar gegroeide bessen, wat te zien is aan de vele ‘schubben’ aan de buitenkant. Het is een tropische vrucht die groeit op de kruin van een speciaal soort palmboom.

De Naamgeving van Ananas

Er is iets geks aan de hand met het woord voor een ‘ananas’. In vrijwel alle talen heet deze vrucht namelijk ananas, maar in het Engels noemen ze hem heel eigenwijs ‘pineapple’. Dat is toch opmerkelijk! Taalkundigen buigen zich al jaren over deze opmerkelijke kwestie en de meest geaccepteerde theorie is als volgt (1): toen Columbus in 1493 terugkeerde van één van zijn reizen naar Zuid-Amerika, nam hij een vrucht mee die hij Piña de Indes (Spaans voor ‘pijnboom van de Indianen’) noemde.

Hij vond de vrucht lijken op een dennenappel, wat de Spanjaarden ‘Una piña de pino’ noemen. De Engelsen hebben hier toen pineapple van gemaakt. Tegenwoordig is het woord ananas in Spanje ook gangbaar. Welnu, dan is de vraag waar het woord ‘ananas’ dan vandaan komt. Dat blijkt af te stammen van het woord ‘Nanas’, dat de Tupi’s gebruikten voor deze vrucht (2).

Het woord ‘ananas’ komt uit het Tupi, de taal van de Tupi-indianen, en betekent ‘uitmuntende of kostelijke vrucht’.

Op de Filipijnen wordt de ananas ook wel de vrucht met de duizend ogen genoemd.

De Engelse naam pineapple en het Spaanse piña (pine, piña = kaak) beschrijven de pijnappelvormige vruchtvorm.

Voedingswaarde en Gezondheidsvoordelen

Een gemiddelde portiegrootte ligt rond de 125 gram. Dit levert minder dan 70 kcal, maar wel bijna de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid aan vitamine C! Daarnaast is ananas een goede bron van verschillende B-vitamines en bevat het kleine beetjes van de meeste mineralen. Fruit levert weinig calorieën en veel voedingsstoffen. Fruit is goed voor de gezondheid en hangt samen met een lager risico op hart- en vaatziekten.

GezondNet als veel fruitsoorten is ananas rijk aan vitaminen, mineralen en antioxidanten. Door grote hoeveelheden vitamine C draagt ananas bijvoorbeeld bij aan een gezond immuunsysteem en dankzij verschillende B-vitamines heeft het ook een positieve invloed op de energievoorziening en stofwisseling. Daarnaast bevat ananas onder andere veel mangaan, magnesium, kalium en calcium. Dankzij veel oplosbare vezels is ananas ook goed voor de spijsvertering.

De ananas is vooral interessant vanwege allerlei unieke plantenstoffen. Zo zit de ananas bomvol met vele carotenen, zoals bètacaroteen, cryptoxanthine, luteïne en zeaxanthine. Bromelaïne is een eiwitsplitsend enzym dat van nature voorkomt in de vruchten en stam van ananasplanten.

Bromelaïne staat bekend om zijn vermogen om eiwitten te splitsen en kan daarom bijdragen aan de eiwitvertering, waardoor we de nutriënten in het voedsel beter kunnen opnemen. Verder melden onderzoekers dat bromelaïne in de belangstelling staat vanwege de mogelijke werking tegen cardiovasculaire ziekten, infecties, ontstekingen en vele vormen van kanker (3, 4). Mensen met voorhoofdsholteontsteking herstelden dankzij een supplement met bromelaïne aanmerkelijk sneller (5). De ontstekingsremmende werking zou ook gewrichtsklachten zoals artritis kunnen verminderen (6, 7).

Uniek voor deze vrucht is dat het bromelaïne bevat. Bromelaïne is een eiwitsplitsend enzym dat kan bijdragen aan een goede spijsvertering. Het sap van de ananas kan ontstekingen in de darmen verminderen (2). Sommige mensen kunnen door de eiwitsplitsende werking van bromelaïne enkele uren last krijgen van hun mond.

Rauwe ananas bevat het enzym bromelaïne dat eiwitten afbreekt. Hierdoor worden melkproducten met verse ananas waterig en wordt gelatine niet stijf. In een mousse of pudding kun je dus beter ananas uit blik gebruiken of de ananas eerst kort even koken. Van bromelaïne wordt ook gezegd dat het een ontstekingsremmend en pijnstillend enzym is, dat het de kans op bloedstolsels vermindert en reizigersdiarree verlicht, maar deze effecten zijn niet wetenschappelijk bewezen.

Volgens een studie onder kinderen kan het eten van ananas je immuunsysteem versterken, waardoor je weerbaarder wordt tegen virale en bacteriële infecties (9). Een ander onderzoek ontdekte dat je door 3 maanden lang dagelijks 3 schijven ananas te eten, je ‘floaters’ met bijna 75% kan terugbrengen (10). Floaters zijn rondzwevende eiwitfragmenten in het oogvocht die het zicht kunnen hinderen. Een andere studie stelde vast dat een supplement met enzymen, waaronder bromelaïne uit ananas, ook deze floaters kan tegengaan (11). In een onderzoek bij ratten kwam naar voren dat zij door het eten van ananas veel minder ontstekingen en een lager cholesterol hadden (12). Volgens moderne onderzoekers kan een ananas dus heel gunstig zijn voor je gezondheid.

De Ananasplant

Ananas: voor ons zijn het zoet geurende, kegelvormige vruchten met een stekelige groene bladerkuif en lekker vruchtvlees. Maar hoe ziet de plant er uit die daar bij hoort? De tropische, meerjarige ananas behoort tot de familie van bromelia-achtigen en wordt als struik ongeveer een meter hoog.

De tot een meter lange, door de getande vorm nogal stekelig aandoende bladeren groeien rechtstreeks vanuit de grond, in een rozetvorm. Ze zijn als het ware vergrote uitvoe-ringen van de bladerkuif van de ananas zelf. Als de plant een jaar oud is komt er voor het eerst bloesem uit het midden van de rozet. Een dikke, ongeveer 30 cm lange bloemsteel met dicht op elkaar staande, talrijke witte of blauw tot purperrode bloemen.

Zonder bestuiving vormen ze zaadloze bessen die met het midden van het bloeisel vergroeien tot het vlees-achtige geheel van de ananasvrucht. Elke schub van de schil van de vrucht staat voor een bloeisel waarvan de laatste resten te vinden zijn bij het schillen van de vrucht. Het zijn de verharde, een paar millimeter grote structuren die vlak onder de schil in het vruchtvlees zitten. Het hout-achtige ronde hart van de vrucht is de eigenlijke bloemsteel.

Zoals alle bromeliasoorten krijgt de ananasplant zijn voeding via de bladeren met behulp van speciale geschubde haren (zuigschubben) die water en voedingsstoffen opnemen. Bij sommige bromelia-soorten ontstaat in dit kleine poeltje overigens een kleine biotoop met eigen soorten dieren, insecten en zelfs kikkers.

De ananassen in Nederland komen vaak uit Costa Rica en worden met de boot vervoerd. Ze zijn het hele jaar door verkrijgbaar. Na de oogst rijpen ze nauwelijks verder. Trek het binnenste blad uit de kern om te zien of een ananas rijp is. Komt dit gemakkelijk los, dan is de vrucht klaar om gegeten te worden. Ook de zoete geur is een kenmerk van een rijpe ananas. Bewaar een ananas buiten de koelkast op een donkere, koele plek. Dan is de vrucht zo’n 1 tot 7 dagen houdbaar. Ananasstukjes laten zich ook gemakkelijk invriezen voor later gebruik. Te vroeg geoogste vruchten smaken vrij zuur en smakeloos. Overrijpe ananassen zien er glazig tot bruinachtig uit en kunnen naar gist ruiken.

Variëteiten en Soorten Ananas

Wist je dat er verschillende soorten ananas zijn? Van zoet tot extra zoet, import met de boot of met het vliegtuig. Bij ons heb je de keuze uit meerdere soorten topananassen.

  • De Pain de Sucre is bijvoorbeeld zoeter dan de normale ananas.
  • En de Ananas by Air heeft langer gerijpt.
  • Deze ingevlogen ananas is topklasse, die met het vliegtuig is gekomen.

Ananas in de Keuken

Je kunt ook de kern van een ananas eten. Volgens sommige onderzoekers bevat de kern van de ananas meer voedingsstoffen als het vruchtvlees (14). Als je het niet zo lekker vindt om de ananaskern rauw te eten, kook deze dan een paar minuten in water. Snijd de ananaskern daarna in kleine stukjes en maal deze in een blender tot een gladde massa. Het resultaat kun je dan weer toevoegen aan desserts, soepen, smoothies, havermout en meer.

Ananas combineert goed met zowel zoete- als hartige ingrediënten en kan toegepast worden in elke maaltijd. Als ontbijt bijvoorbeeld in een smoothie (in combinatie met wortel en sinaasappel), fruitsalade of door de yoghurt. Tijdens de lunch in een salade met bittere groenten zoals witlof, postelein of bleekselderij. In de avondmaaltijd gecombineerd met vis, vlees, in tropische gerechten of bij zuurkool of rode kool. Ananas laat zich ook gemakkelijk grillen of wokken in combinatie met andere groenten.

Veel mensen eten een ananas graag los in partjes of in combinatie met yoghurt. Je zou deze vrucht ook kunnen toevoegen aan een salade. Of verwerken in een dessert met kokosmelk en een toefje slagroom. De kokosmelk komt ook terug in de alcoholische cocktail Pina Colada, samen met rum en ananas. Sommige mensen eten een ananas het liefst koud, maar andere vinden het in warme gerechten weer helemaal het einde.

Pizza is een Italiaanse uitvinding en de ananas komt uit Zuid-Amerika. Hoe komt een zoete vrucht nu op een warme pizza terecht? De combinatie kent veel liefhebbers, maar anderen gruwelen er weer van. Over smaak valt niet te twisten, maar over de herkomst wel. Daarom heeft de BBC eens grondig uitgezocht hoe de ananas op de pizza terecht is gekomen. Zij kwamen erachter dat een Griekse kok in Canada in 1962 voor het eerst een pizza ham maakte in combinatie met ananas. Hij noemde zijn uitvinding een pizza Hawaï omdat de naam van het blik ananas van het merk ‘Hawaiian’ was. De rest is historie, want de combinatie van hartig en zoet doen velen watertanden.

Aankomst en Rijping

De kleur van de buitenkant zegt niets over hoe rijp een ananas is: zowel bruine, gele als groene ananassen kunnen rijp zijn. In het verleden moesten ananassen na aanschaf nog een tijdje in de fruitmand narijpen om eetbaar te worden. Je kon het rijpen in die tijd versnellen door een ananas samen met een rijpe banaan in een plastic zak te bewaren. Dit is inmiddels niet meer nodig, want vandaag de dag wachten telers met het oogsten van ananas tot ze aan de plant zijn gerijpt (22). Dit komt de voedingswaarde en smaak sterk ten goede. De ananassen die je in de supermarkt koopt zijn dan ook ready-to-eat!

Maar pas wel op: ze kunnen soms overrijp zijn. Controleer altijd of er geen schimmel tussen de ‘schubben’ of aan de onderkant zit.

Ananas en Bestrijdingsmiddelen

Ook op het gebied van de bestrijdingsmiddelen zit het goed met de ananas. De Amerikaanse EWG heeft vastgesteld dat een geschilde ananas zo goed als geen bestrijdingsmiddelen bevat (16). De ananas staat dit jaar zelfs op de 3e plek van de schoonste vruchten! Volgens metingen van de USDA bevatten 90% van de ananassen geen bestrijdingsmiddelen (17). De reden hiervoor is dat de schil zo dik is, dat bestrijdingsmiddelen niet kunnen doordringen tot in het vruchtvlees.

Overige Eigenschappen

De pH-waarde van ananas is 4,25, wat inhoudt dat het een zure vrucht is. Toch werkt de ananas ontzurend vanwege de aanwezigheid van ontzurende mineralen en aminozuren (18). Volgens een studie blijft de voedingswaarde van een ananas ook na bewerking hoog (21). Je kunt dus gerust een ananas toevoegen aan je smoothie.

Waar te bewaren

Ananas kun je beter niet in de koelkast bewaren, maar op een koele plaats of op de fruitschaal. Als de vrucht lekker ruikt en je de bladeren op de kruin gemakkelijk los kunt trekken, is hij rijp. Let hier goed op als je een ananas koopt.

Ananas Schillen

Het schillen van een ananas lijkt een flinke opgave, maar dit hoeft echt echt geen ingewikkelde operatie te zijn. Als je de vrucht in schijven snijdt en daarna de schil, kern en ingroeisels verwijdert, kun je snel genieten. Daarbij bestaan er ook speciale ananasschillers, waarmee je in één beweging klaar bent. Losse stukjes ananas kun je beter wel in de koelkast bewaren. Invriezen is ook mogelijk.

Voedingsstoffen

Fruit levert weinig calorieën en veel vitamines, mineralen en voedingsvezels. Daarnaast bevat fruit een groot aantal bioactieve stoffen, zoals carotenoïden, lycopenen en flavonoïden. Fruit levert ook koolhydraten, voornamelijk in de vorm van suiker.

Is ananas gezond

Fruit eten is goed voor de gezondheid. Het eten van groente en fruit verlaagt de kans op hartziekten en beroerte. Daarnaast hangt de consumptie van fruit samen met een lager risico op diabetes en longkanker.

Wanneer is ananas niet goed voor je

Bromelaïne kan in combinatie met bloedverdunners ongunstig werken, waardoor er in dat geval beter niet te veel ananas gegeten kan worden (23, 24, 25).

labels:

Zie ook: