ORS staat voor Oral Rehydration Solution. Het is een elektrolyten-oplossing die je kunt drinken, om het vochtgehalte van het lichaam op peil te brengen.

Wat is ORS en wanneer gebruik je het?

Het wordt gebruikt bij uitdroging door warmte, braken, diarree of wanneer een jong dier lange tijd geen melk heeft gekregen. Het is geschikt voor alle soorten zoogdieren, zoals puppy's, kittens, konijnen, cavia's, rittens, etc.

Als een jong dier lange tijd geen melk heeft gehad, raakt het uitgedroogd. Dit heeft allerlei effecten op het lichaam: een dorstig gevoel, minder plassen, donkere urine, slaperig, hoofdpijn, duizelig en een droge, minder elastische huid.

ORS kun je kopen in de apotheek en bij de drogist, onder de naam O.R.S., Pedialyte of Orisel. Ook zijn er voor dieren allerlei soorten ORS verkrijgbaar zoals Rehydration. Maar feitelijk komt het allemaal op hetzelfde neer. Het is een combinatie van (verschillende soorten) zout en suiker die worden opgelost in water.

Waarom ORS en niet alleen water?

Bij een milde uitdroging, volstaat alleen water drinken natuurlijk ook. Maar het lichaam kan snel een zout-tekort krijgen bij een uitdroging door braken, diarree of veel zweten. Als er te weinig zouten in het lichaam zijn, heeft het lichaam niet genoeg elektrolyten en kan het lichaam niet goed functioneren. Een ORS is zo samengesteld dat de drank ook het verlies aan zouten in het lichaam aanvult en het lichaam makkelijker in staat stelt om vocht op te nemen. Het suiker in de ORS zorgt ervoor dat het beter smaakt. En het geeft een beetje energie aan het lichaam.

Hoe werkt ORS?

Een ORS is zo samengesteld dat de drank ook het verlies aan zouten in het lichaam aanvult en het lichaam makkelijker in staat stelt om vocht op te nemen. Het suiker in de ORS zorgt ervoor dat het beter smaakt en het geeft een beetje energie aan het lichaam.

Als een jong zich verslikt, komt de drank in de luchtwegen, longen en neus. ORS kan daar niet zoveel kwaad. Melk(poeder) is plakkerig en kan veel schade aanrichten aan de longen.

Het maag-darmstelsel is helemaal ingesteld op moedermelk. Hoe goed we de moedermelk ook proberen na te bootsen, het is anders dan moedermelk, en het maag-darmstelsel moet tijd krijgen om daaraan te wennen.

Het jong is zijn moeder kwijt en zit in een vreemde omgeving met ander licht, geluid en geuren. Door deze stress werkt het maag-darmstelsel niet zo goed. Meteen melk geven werkt dan averechts. Drinken uit een speen is heel anders dan drinken bij de moeder. Het jong moet dit echt leren, en het gaat in het begin nog wel eens fout.

De Samenstelling van ORS

Goede ORS bestaat uit meerdere soorten zouten (Natriumzout, Kaliumzout en/of natriumcitraat). Daarnaast bestaan ORS uit suikers met een goede glycemische index. Maltodextrine is een goede bron van suikers en het lost goed op in water.

Aan veel producten voor mensen worden smaakstoffen toegevoegd, om het wat smakelijker te maken. Dieren kun je het beste gewone ORS zonder smaakstoffen geven. Gewone ORS smaakt een beetje naar zoet traanvocht.

Zelf ORS maken

Het beste gebruik je LoSalt (supermarkt) of dieetzout, dat is een zout dat bestaat uit ca 66% Kaliumzout en 33% Natriumzout. Qua suiker kun je het beste Maltodextrine nemen, maar dat heeft niet iedereen in huis. Als tweede optie neem je druivensuiker, en als je dat niet hebt neem je gewone witte tafelsuiker.

Als ORS zelf maken niet lukt kun je één afgestreken theelepel zout aan een literfles cola toevoegen. Dit klinkt misschien niet erg smakelijk, maar ORS zelf maken op deze manier levert wel een redelijke vloeistof op om uitdroging te voorkomen.

Neem acht afgestreken theelepels suiker of honing en één afgestreken theelepel zout en doe dat in een liter schoon water. Voor de smaak kun je er een scheutje sinaasappel-, limoen- of citroensap bij doen. Dit heeft ook als voordeel dat er kalium in zit.

Hoe ORS toedienen?

Het is het beste om dag en nacht zo vaak mogelijk kleine beetjes warme (37°C) ORS te geven aan je dier.

Meng ORS met gekookt of gezuiverd water. Niet met voedsel of ander drinken.

Drink elke keer nadat u waterige ontlasting heeft gehad een glas, of elke paar minuten een paar slokjes van het ORS-drankje. Als u geen kant-en-klare ORS hebt kunt u het zelf maken door 18 gram suiker (= 8 klontjes) en 3 gram keukenzout (= 1 theelepel) op te lossen in 1 liter drink-water.

Wanneer ORS gebruiken?

Gebruik ORS als er een verhoogde kans is op uitdroging:

  • Kinderen onder de 2 jaar en ouderen boven de 70 jaar drogen sneller uit dan andere kinderen en volwassenen. Voor hen is het verstandig bij diarree snel met ORS te beginnen.
  • Andere kinderen en volwassenen kunnen uitdrogen bij hevige diarree (minstens 6 keer per dag) of wanneer zij diarree hebben samen met koorts of overgeven en te weinig drinken. Ook bij warm weer is er meer kans op uitdroging.

Bewaren van ORS

Je kunt ORS in vloeibare vorm niet langer dan 12 uur bewaren, in de koelkast 24 uur.

Als je vaak diarree hebt (meer dan zes keer per dag), neem dan een paar grote glazen van de ORS oplossing elke keer dat je diarree hebt. Je mag, als je dorst hebt, ook meer drinken. Als je flink diarree hebt moet je heel veel (liters) drinken. Ook als je braakt blijft het belangrijk om veel te drinken, een deel van het vocht blijft binnen, ook als je vijf minuten nadat je gedronken hebt moet overgeven.

Duizeligheid en hoofdpijn kunnen symptomen zijn van uitdroging.

Verschillende soorten dranken: Hypotoon, Hypertoon en Isotoon

Men maakt onderscheid tussen drie soorten dranken:

  • Hypotone: weinig zout en suiker
  • Hypertone: veel zout en suiker
  • Isotone: evenveel zout en suiker als in het bloed

Het lichaam is het beste in staat vocht met eenzelfde hoeveelheid suiker en zout als die van het bloed op te nemen via de darmen. Als er veel meer of veel minder deeltjes in het vocht aanwezig zijn dan in het bloed, zal extra vocht en/of zout worden uitgescheiden en verloren gaan.

Dranken met de juiste hoeveelheid suiker en zout zorgen er juist voor dat vocht en zout via de darm beter wordt opgenomen in het lichaam. Hierdoor vermindert de ontlasting, droogt u minder snel uit en zult u meer gaan plassen.

Voorbeelden van dranken

  • Isotone dranken: Deze bevatten 6-8 gram koolhydraten (suiker) per 100 ml en bevatten dezelfde hoeveelheid suiker en/of zouten als de rest van ons lichaam en als in het bloed. Voorbeelden: karnemelk, bouillon, Cup a soup®, tomatensap, AA-drink Isotoon®, Aquarius®.
  • Hypotone dranken: Deze bevat 0-6 gram koolhydraten (suiker) per 100ml en hebben een lagere concentratie aan suiker en/of zouten dan de rest van ons lichaam. Voorbeelden: kraan- en mineraalwater, thee en koffie zonder suiker, light frisdrank.
  • Hypertone dranken: Deze bevat meer dan 8 gram koolhydraten (suiker) per 100ml en bevatten een hoge concentratie aan suiker en/of zouten. Voorbeelden: frisdranken, thee en koffie met meer dan 2 klontjes suiker per kop, limonade, vruchtensap, energy-drinks.

Algemene richtlijnen voor het drinken

  • Beperk de inname van hypotone en hypertone dranken. Drink hiervan maximaal 500 ml per dag.
  • Streef naar het gebruik van 1-2 liter isotone dranken per dag.
  • Soms worden melkproducten tijdelijk slecht verdragen. Gebruik in dat geval niet meer dan 500 ml melk, karnemelk, vla, yoghurt etc. per dag.

Samenstelling verschillende dranken t.o.v. ORS

In het staatje hierboven kun je zien dat cola of andere dranken niet zomaar als vervanging van ORS kunnen worden gebruikt. Er zit teveel verschil in de samenstelling. Cola heeft bijvoorbeeld te weinig zout, kippenbouillon te veel.

Oplosbaarheid van stoffen

De oplosbaarheid geeft aan hoe goed een stof kan oplossen in een ander stof. Als in een oplosmiddel de maximale hoeveelheid stof is opgelost is de oplossing verzadigd.

Bij het oplossen van stoffen in worden de vanderwaalsbindingen tussen de moleculen van de stof verbroken. De meeste vaste stoffen lossen makkelijker op als de temperatuur hoger is. Denk maar aan een glas thee.

De druk is vooral van belang bij het oplossen van gassen. Stoffen kunnen polair of apolair zijn. Polaire stoffen lossen makkelijker op in een polair oplosmiddel. Sommige stoffen lossen heel makkelijk op in water, deze stoffen worden hydrofiel genoemd. Vetten lossen niet goed op in water. Je krijgt een losse laag vet en water. Vet is hydrofoob en mengt slecht met het water.

Het is goedkoop, makkelijk verkrijgbaar en blijft heel lang goed. Zowel baby-dieren, volwassen dieren als mensen kunnen er baat bij hebben.

labels:

Zie ook: