Brood is een van de meest geliefde voedingsmiddelen. Bij de lunch, bij het ontbijt, als tussendoortje in een café, of als bijgerecht in een restaurant: brood is overal. Maar welk brood is gezond en welk brood kun je beter vermijden in jouw zaak? Brood zit diep geworteld in ons voedingspatroon. Met alle voordelen én nadelen die daar aan vast zitten. In Nederland eten we veel verschillende soorten brood: volkorenbrood, bruinbrood of witbrood. Bij de soep of barbecue stokbrood, met kerst krentenbrood en na het sporten krentenbollen. Tegenwoordig worden zuurdesem- en speltbrood steeds populairder.

De Kleur van Brood: Niet Altijd Een Indicator van Gezondheid

De bruine kleur zegt niet altijd iets over de gezondheid van het brood. Vezelrijke broodsoorten zoals volkorenbrood, roggebrood en bruinbrood zijn donkerder van kleur dan minder vezelrijke broodsoorten zoals witbrood. Maar soms wordt brood donkerder gemaakt met geroosterd moutmeel of gekarameliseerde suiker. Hierdoor kan brood dat is gebakken met witte bloem er donker uitzien, ook al ontbreken daarin de vezels en voedingstoffen die wel in volkorenbrood zitten. Dat brood donkerder is, betekent dus niet per se dat het ook gezonder is. Ook het Voedingscentrum zegt dat de bruine kleur van brood niet altijd iets zegt over hoe gezond het is.

De Voedingswaarde van Volkorenbrood

Volkoren- en bruinbrood bevatten veel goede voedingsstoffen. Brood wordt gemaakt van graan, meestal tarwe. Bij het maken van witbrood wordt alleen de kern van de graankorrel gebruikt. Voor volkorenmeel wordt de hele graankorrel vermalen. Daarin zitten de meeste voedingstoffen zoals B-vitamines en mineralen zoals ijzer. Maar ook vezels die zorgen voor een goede darmwerking. Anders dan bij wit- of bruinbrood wordt volkorenbrood gemaakt van de hele graankorrel. Volkorenbrood bevat vergeleken met witbrood veel vezel. Witbrood bevat de minste vezels. Bovendien verlagen volkorenproducten de kans op hartziekten, diabetes type 2 en darmkanker. Volkorenbrood is de verstandigste keuze: het bevat de meeste voedingsstoffen en helpen de darmen goed te blijven werken. Ook verlagen volkorenproducten de kans op hartziekten, diabetes type 2 en darmkanker.

Meergranenbrood: Wat Zit Erin?

Meergranenbrood wordt, zoals de naam al zegt, gemaakt van meerdere soorten granen. Dit kan variëren van tarwe en gerst tot rogge, haver, volkoren, spelt en zelfs zaden zoals lijnzaad en zonnebloempitten. Elk van deze granen en zaden draagt bij aan de voedingswaarde van het brood, wat resulteert in een rijkere smaak en textuur. Meergranenbrood moet uit minimaal 3 verschillende graansoorten bestaan. Bestaat een brood uit 2 graansoorten, dan moeten zij allebei in de naam staan. En de graansoort die het meest wordt gebruikt, moet ook het eerst worden genoemd. Bijvoorbeeld: tarwe-maïsbrood. Op het ingrediëntenlijstje kun je zien hoeveel er van elke graansoort in zit. Meergranenbrood klinkt gezond, en dat kan het ook zijn, maar sommige soorten zijn echter gemaakt van geraffineerde granen en bevatten minder vezels en voedingsstoffen. Kies voor meergranenbrood dat volkoren granen bevat. Alleen als meergranenbrood volkoren is, kan het iets meer voedingsstoffen bevatten en is het soms gezonder dan volkorenbrood.

Bruinbrood: Een Mix van Goed en Minder Goed

Bruinbrood is een mix van volkorenmeel en bloem. Meestal bevat bruinbrood nog voldoende vezels waardoor het wordt vermeld in de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum. Het wordt een minder gezonde keuze wanneer het minder dan 4,5 gram vezel per 100 gram bevat. Soms wordt er karamel of moutextract aan witbrood toegevoegd om het een bruine kleur te geven. Bruin brood is niet per definitie de gezondste keuze. "Bruin brood is een combinatie van bloem en volkorenmeel", legt Kampman uit. "Er zit volkoren in, maar minder dan in een volkorenbrood. Zoek dus altijd naar het stickertje en let niet alleen op de kleur."

Speltbrood: Een Populair Alternatief

Spelt is een oud graan dat de laatste jaren weer populair is. Het is vaak lichter verteerbaar dan brood van tarwe, waardoor het een goede keuze kan zijn voor mensen met een gevoelige maag. Spelt heeft bijna dezelfde voedingsstoffen als tarwe, soms zijn er echter kleine verschillen in bijvoorbeeld het eiwit- of vezelgehalte. Deze verschillen kunnen voorkomen tussen spelt en tarwe (en ook andere granen), maar ook binnen één graansoort. Dat komt doordat het graan soms groeit onder verschillende omstandigheden, zoals ander weer, temperatuur en grond. Speltbrood is net als tarwebrood te verkrijgen in wit, bruin of volkoren. Speltbrood is niet anders dan tarwebrood. Allebei granen uit dezelfde familie die voor een klein deel verschillen. Om de vraag te beantwoorden of speltbrood gezonder is dan normaal brood, moeten we de cijfers er weer bij pakken. Speltbrood bevat ongeveer evenveel energie (kcal) dan de andere broden. Ook bevat het ongeveer evenveel macronutriënten (koolhydraten, eiwit, vet) als zijn concurrenten. Conclusie? Speltbrood bevat minder voedingsstoffen dan volkorenbrood. Speltbrood is niet gezonder dan tarwebrood.

Desembrood: De Voordelen van Fermentatie

Desembrood heeft een karakteristieke, lichtzure smaak en is gezond. Het wordt gemaakt met een natuurlijke fermentatiemethode. Er zijn aanwijzingen dat bij natuurlijke fermentatie gunstige stoffen vrijkomen die mogelijk goed zijn voor de gezondheid, zoals fenolen, sterolen, vitamines, mineralen, voedingsvezels, vetten, eiwitten, zetmeel en bioactieve stoffen. Er wordt ook beweerd dat door de methode voedingsstoffen beter worden opgenomen door het lichaam. Of dit daadwerkelijk een bijdrage levert aan de gezondheid is niet duidelijk. Tot nu toe is er volgens het Voedingscentrum geen wetenschappelijk bewijs dat desembrood aantoonbaar gezonder is dan gewoon brood. Desembrood heeft vaak een lagere glycemische index dan gewoon brood, wat gunstig kan zijn voor de bloedsuikerspiegel en voor mensen met een glutenintolerantie (hoewel het niet glutenvrij is).

Witte Broodsoorten: Minder Voedzaam

Hoewel witte broodsoorten zoals witbrood, stokbrood en ciabatta erg lekker kunnen zijn, zijn ze minder gezond. Witte broden worden gemaakt van geraffineerde bloem, waaruit de meeste vezels en voedingsstoffen zijn verwijderd. Stap je over van witbrood naar bruinbrood, dan krijg je twee keer zoveel vitamines en mineralen binnen. Witbrood naar volkorenbrood geeft zelfs drie keer zoveel vitamines en mineralen! Wat niet veel mensen weten: witbrood kan in een aantal situaties juist beter zijn dan volkorenbrood. Waarschijnlijk ook voor jou.

Glutenvrij Brood: Een Noodzaak voor Sommigen

Sommige mensen hebben glutenallergieën of -intoleranties. Voor hen zijn er glutenvrije broodsoorten op de markt. Deze broden zijn vaak gemaakt van rijstmeel, maïsmeel of andere glutenvrije granen. Hoewel deze broden noodzakelijk zijn voor mensen met coeliakie, bevatten ze vaak minder vezels en voedingsstoffen dan volkorenbrood.

Vermijd Toegevoegde Suikers

Vermijd toegevoegde suikers: sommige broodsoorten bevatten toegevoegde suikers om de smaak te verbeteren. Dit geldt bijvoorbeeld voor bepaalde soorten rozijnenbrood of melkbrood. Hoewel deze broden heerlijk kunnen zijn, voegen ze onnodige suikers en calorieën toe aan het dieet.

Voedingswaarden Vergelijking

Om een beter idee te krijgen van de verschillende voedingswaarden in brood, is hier een vergelijking van de populairste soorten:

Broodsoort (per snee van ongeveer 35 gram) Calorieën Koolhydraten (g) Vezels (g) Eiwitten (g)
Witbrood 85 16 0,8 2,7
Bruinbrood 82 15 1,5 3,0
Volkorenbrood 78 13 2,3 3,3
Meergranenbrood 89 14 2,5 3,5
Roggebrood 65 12 3,0 2,5
Speltbrood 80 15 2,0 3,2

Deze waarden zijn gemiddeld en kunnen daarom variëren per merk en recept.

Tips voor een Gezonde Broodkeuze

Het kiezen van gezond brood in de horeca is niet ingewikkeld, maar het vereist wel enige aandacht. Volkorenbrood, meergranenbrood, speltbrood en desembrood zijn uitstekende keuzes.

  • Kies vezelrijk brood: ga voor volkoren-, rogge-, spelt- of meergranenbrood. Deze leveren meer vezels en voedingsstoffen dan witbrood en houden je langer verzadigd.
  • Let op porties: stem je broodinname af op je caloriebehoefte. Te veel van zelfs het gezondste brood kan zorgen voor een calorie-overschot.
  • Varieer in broodsoorten: wissel af tussen verschillende soorten vezelrijk brood. Elke type heeft zijn eigen voedingswaarden en unieke voordelen.
  • Wees bewust van je beleg: hoe gezond je brood is, hangt ook af van wat je erop doet. Kies vaker voor voedzaam beleg zoals zelfgemaakte hummus, aardbeien, avocado, ei, 30+ kaas of kipfilet.
  • Combineer met andere voedingsgroepen: maak je maaltijd compleet door brood te combineren met groenten, eiwitten en gezonde vetten.

labels: #Brood

Zie ook: