Regelmatig krijg ik de vraag welke vetstof je het best kunt gebruiken om een cake mee te bakken en wat dit voor effect heeft op de gebakken cake.

Om deze vraag te beantwoorden heb ik mijn basisrecept voor cake 4 keer gemaakt, waarbij ik elke keer een ander soort vet (of een combinatie van) heb gebruikt: een cake met kokosolie, boter, margarine en een met 50% boter en 50 % margarine.

Voor alle vier de cakes heb ik dezelfde verhoudingen, temperatuur, meng- en baktijd aangehouden.

De Verschillende Vetstoffen en Hun Effect op Cake

Cake met Kokosolie

De kokosolie is op kamertemperatuur nog erg vast en is daardoor moeilijk tot niet goed luchtig te kloppen met de suiker.

In het uiteindelijke cakebeslag zaten nog kleine bolletjes kokosolie die ik er niet uit kreeg.

Dit zie je terug aan de ‘gaten’ in de textuur van de cake. Al met al was deze cake erg zwaar, niet luchtig en aan de onderkant zat zelfs wat gestolde olie.

Geen succes dus.

Cake met Boter

Bij het maken van het cakebeslag met boter is het echt belangrijk dat de boter en de eieren goed op kamertemperatuur zijn, anders gaat het beslag schiften nadat je de eieren hebt toegevoegd.

Deze cakevariant is voor mij het meest vertrouwd. De cake is van gemiddelde hoogte, heeft een fijne kruim en een rijke smaak.

Wel kan een cake met boter snel iets te droog worden, belangrijk daarvoor is dat je hem niet te lang bakt.

Cake met Margarine

De margarine laat zich goed verwerken in het cakebeslag en kan mooi romig geklopt worden met de suiker.

Dit resulteert in de hoogste cake van de vier. Bij navraag blijkt dit te komen door de verschillende smeltpunten van de vetzuren in margarine.

Een gedeelte van de vetzuren is op kamertemperatuur vloeibaar, waardoor die gemakkelijk luchtig kunnen worden geklopt.

Deze vetzuren worden omkapseld door vetzuren die nog vast zijn op kamertemperatuur, zodat de luchtigheid vastgehouden kan worden in het cakebeslag.

De cake met margarine is verder smeuïg van textuur en neutraal van smaak.

Cake met een Combinatie van Margarine en Boter

De laatste cake in de test heb ik gebakken met voor de helft margarine en de andere helft boter.

Daardoor heeft deze cake eigenschappen van zowel de botervariant (roombotersmaak) als die met margarine (luchtigheid en wat meer onverzadigde vetten).

De cake heeft een rijkere smaak en is net wat smeuïger dan een cake die alleen met boter gebakken is.

Qua hoogte zit de cake ook precies tussen de twee andere versies in.

Voor de cakes gebruikte ik mijn basisrecept voor cake. De boter in dat cakerecept heb ik vervangen door eenzelfde hoeveelheid van de genoemde vetstof(fen).

Gezouten vs. Ongezouten Roomboter

Wanneer je regelmatig aan het bakken bent, heb je vast al eens nagedacht over de keuze tussen ongezouten en gezouten roomboter.

Voor sommige bakkers roept deze keuze vragen op zoals, wat is het verschil tussen deze twee soorten roomboter?

En heeft het invloed op het eindresultaat van je baksel als je een andere soort boter gebruikt dan in het recept staat aangegeven?

In dit artikel behandelen we deze vragen, zodat je voortaan met vertrouwen aan de slag kunt in de keuken.

Wanneer je vaak bakt, zul je merken dat je voor bijna alle recepten wel boter nodig hebt.

Waarvoor dient boter eigenlijk in een baksel?

Boter heeft meerdere functies tijdens het bakken. Het product zorgt niet alleen voor een lekkere geur en smaak, maar het zorgt er ook voor dat deeg of beslag kneedbaar en smeuïg is.

Daarnaast beschermt boter de ingrediënten gluten, suiker en eiwitten, zodat het baksel niet uitdroogt.

Sommige mensen vragen zich af wat het verschil is tussen gezouten en ongezouten roomboter. Zoals de naam al doet vermoeden, zit het verschil in het zoutgehalte.

Ongezouten roomboter bevat geen toegevoegd zout. Gezouten boter bevat doorgaans een bepaalde hoeveelheid zout.

Het zoutgehalte ligt meestal rond de 1 à 2%. Dit is afhankelijk van het merk en soort boter.

Bij de meeste bakrecepten die je op onze receptenpagina vindt, heb je ongezouten roomboter nodig. Deze boter heeft geen zoute smaak en is dan ook geschikt voor vrijwel elk zoet baksel.

Door ongezouten roomboter te gebruiken, kun je het zoutgehalte in het baksel eenvoudig zelf regelen.

Gezouten roomboter heeft dus een zoute smaak, hierdoor raden we aan om gezouten roomboter voornamelijk bij hartige recepten te gebruiken.

Ja, het is zeker mogelijk om gezouten en ongezouten roomboter voor elkaar te vervangen.

Let hierbij wel op het zoutgehalte in het recept. Als het recept om ongezouten roomboter vraagt en je hebt alleen gezouten roomboter in huis, kun je het zout in het recept verminderen.

Heb je juist gezouten roomboter nodig en heb je alleen ongezouten roomboter in huis?

Bij bakken is het erg belangrijk om te onthouden dat de temperatuur van boter van invloed kan zijn op het eindresultaat.

Bij de meeste recepten dien je de boter op kamertemperatuur toe te voegen, zodat het goed met de overige ingrediënten kan mengen.

Daarmee wordt schifting voorkomen.

Daarnaast is het belangrijk om de hoeveelheid boter die in het recept staat aan te houden.

Wil je net gaan beginnen met bakken en kom je erachter dat je bent vergeten om de boter uit de koeling te halen?

Dan kunnen we ons voorstellen dat je niet het geduld hebt om nog een uur te wachten, totdat de boter zacht is. We delen daarom een handige tip met je, zodat je de boter snel kunt gebruiken.

Je kunt het beste de benodigde boter tussen 2 vellen bakpapier of in een goed afgesloten zakje uitrollen.

Alternatieven voor Roomboter

Roomboter is een veelgebruikt ingrediënt in de klassieke bakkerij. Maar er zijn genoeg alternatieve vetstoffen die je kunt gebruiken als je roomboter wilt vervangen.

Roomboter is een veelgebruikt ingrediënt in de klassieke bakkerij. Maar het is erg makkelijk te vervangen door een plantaardige variant.

Het is daarbij wel afhankelijk van hoe je de boter in het oorspronkelijke recept gebruikt. Gebruik je boter in harde vorm, zoals bijvoorbeeld in scones en koekjes, dan kun je de boter vervangen door koude kokosboter of plantaardige margarine.

Gebruik je de boter vloeibaar, zoals in een cake, dan kun je het vervangen door olie.

Zonnebloemolie is erg geschikt, omdat dit weinig bijsmaak bevat.

Tegenwoordig zijn er veel goede plantaardige alternatieven van roomboter te vinden in de supermarkt.

Hiermee doelen we dus niet op smeerbare margarine uit een kuipje, maar op de harde plantaardige boter in wikkel. Je kunt plantaardige boter 1 op 1 vervangen voor gewone boter.

Let op! De kwaliteit en smaak kan per merk flink verschillen.

  • Rijstolie wordt gewonnen uit het zilvervlies van een rijstkorrel. Het heeft een hoge verbrandingstemperatuur waardoor het erg geschikt is om mee te bakken.
  • Kokosproducten zie je veel terug in de vegan bakkerij. Het is een harde olie die vloeibaar wordt als je het verwarmt. Dat maakt het geschikt als botervervanger. Je kunt het gebruiken in crèmes, een kruimel- of koekdeeg, maar ook in brooddeeg.
  • Een hele fraaie, lekkere en kwalitatieve olie om mee te bakken is olijfolie. Deze olie doet het vooral goed in hartige recepten. Denk aan de Italiaanse klassieker focaccia! Maar ook in zoete bakrecepten kun je met olijfolie werken.

Wil je aan de bak met plantaardige boter?

Boter is gewoon boter zou je zeggen. Maar nee, dat luistert nauwer dan je denkt bij bakken.

Als je in een bakrecept boter ziet staan, wordt er altijd ongezouten roomboter bedoeld.

Je kunt best bakken met margarine hoor. Ik zal niet ontkennen dat ik ook wel een pakje Blue Band kocht toen ik nog niet zo veel bakte.

Toen vond ik mijn cakes ook prima smaken, ik wist gewoon niet beter. Pas als je gebruik gaat maken van roomboter krijg je in de gaten wat je al die tijd ‘verkeerd’ hebt gedaan.

Voor de ultieme test zou je eens twee cakes moeten bakken. Dan gebruik je voor de ene cake roomboter en voor de ander margarine.

De invloed van vetten op de smaak en textuur

Het leuke is dat mijn man, schoonmoeder en schoonvader ook meededen aan de baktest en ik ze per persoon drie plakjes cake liet proeven.

Ik vertelde er natuurlijk niet bij met welk vetten de cakes zijn gebakken, zodat ze niet makkelijk naar hun favoriet konden grijpen!

Mijn man vond de cake die met zonnebloemolie is gebakken het lekkerst en dit komt waarschijnlijk doordat ik bijna al mijn cakes met zonnebloemolie bak en hij hier aan gewend is.

Mijn schoonvader en schoonmoeder daarentegen vonden de cake met margarine weer het lekkerst, want de cake met zonnebloemolie vonden ze iets te zacht en die met roomboter weer iets te vet.

De cake is aan de buitenkant ietsjes krokant en de binnenzijde is lekker zacht, precies hoe ik mijn cake het lekkerst vind.

Bij het bakken van deze cake konden de buren hoogstwaarschijnlijk meegenieten van de heerlijke geur die in de keuken hing!

Ik vond deze cake zeker lekker, maar ik miste toch het ‘luchtige’ wat ik juist het lekkerst vind in een cake.

Ook vond ik deze cake iets te vettig, wat ik niet zo gauw lekker vind in een cake.

Wat mij gelijk opviel is dat deze cake de lichtste kleur had in vergelijking met de andere twee cakes.

Bij de eerste hap proefde ik al hoe zacht en luchtig deze cake is!

Als ik tussen deze drie cakes moet kiezen dan gaat mijn keus naar de cake met zonnebloemolie en margarine.

Deze twee waren zonder twijfel mijn favoriet, omdat de een lekker luchtig is en de ander weer lekker zacht.

Deze keus is natuurlijk op basis van eigen smaak, dus ieder ander kan weer een andere favoriet hebben.

Boter voor Appeltaart

Een lekkere appeltaart bakken begint met de juiste ingrediënten. De keuze van je boter heeft grote invloed op de smaak en textuur van je appeltaart.

Roomboter is de traditionele keuze voor een appeltaart. Dit geeft je appeltaart een heerlijke rijke smaak en zorgt voor een super krokante korst.

Roomboter bevat ongeveer 80% vet.

  • Ongezouten boter geeft je meer controle over het zoutgehalte in je taart. Dit is de standaardkeuze voor veel bakkers. Je kunt zelf bepalen hoeveel zout je toevoegt aan je deeg.
  • Gezouten boter voegt direct een zoute smaakdimensie toe. Dit kan lekker zijn in combinatie met zoete appels. Het zorgt voor een mooi contrast tussen zoet en zout. Gebruik je gezouten boter?

Margarine werkt ook goed in een appeltaart. Het heeft een hoger watergehalte dan roomboter. Dit kan je deeg iets minder bros maken. De smaak van margarine is wel anders dan roomboter.

Margarine mist de rijke, roomachtige smaak van echte boter. Speciaal ontwikkelde bakboter of bakmargarine zijn ook geschikt voor het bakken van een appeltaart.

Deze producten werken extra goed bij hoge temperaturen. Let wel goed op de verpakking. Kies bakboter of bakmargarine die specifiek voor bakken bedoeld zijn.

Ja, je kunt ook olie gebruiken voor een appeltaart. Dit geeft wel een heel ander resultaat dan boter. Olie zorgt voor een vochtigere en zachtere taart.

De verhoudingen zijn anders dan bij boter. Gebruik ongeveer 20% minder olie dan de hoeveelheid boter die in het recept staat.

Voor wie geen dierlijke producten gebruikt zijn er goede plantaardige alternatieven.

Kokosvet geeft een lichte kokossmaak aan je taart. Dit kan lekker combineren met appel en kaneel. Speciale veganistische bakmargarines zijn ook beschikbaar.

Wij kunnen je niet vertellen wat de beste boter is voor de lekkerste appeltaart. Probeer verschillende opties uit en kom er achter wat jij het lekkerst vindt.

Sommige bakkers mengen zelfs boter en margarine voor een gecombineerd effect. Jouw keuze bepaalt de smaak van jouw appeltaart.

Experimenteer dus met roomboter, margarine of een alternatief. Let wel goed op het vetgehalte. Vet zorgt namelijk voor de juiste structuur en smaak.

Vergeet niet dat andere ingrediënten zoals de keuze van je appels, kruiden en andere toevoegigen ook grote invloed hebben op het eindresultaat.

Roomboter vs. Margarine: Wat is het Verschil?

Ik maak er cakes en taarten mee, ik smeer het op mijn brood en bak mijn biefstuk erin: boter!

Maar wat is nou eigenlijk het verschil tussen roomboter en margarine? En welke gebruik ik waarvoor?

Het verschil is eigenlijk verrassend simpel uit te leggen: roomboter is 100 procent dierlijk en natuurlijk, gemaakt van koemelk.

Margarine daarentegen is gemaakt van plantaardige olie en vet, aangevuld met water en emulgatoren. Roomboter is dus dierlijk, margarine is plantaardig.

Roomboter wordt al eeuwenlang gemaakt, in den beginne was het een bijproduct van melkboeren. Ergens aan het einde van de negentiende eeuw werd boter steeds vaker commercieel verkocht en groeide de vraag ernaar.

Daarom werd ‘kunstboter’ bedacht, waar geen koemelk voor nodig was. Voilà: margarine was geboren!

De laatste decennia zien we steeds meer soorten smeerbare roomboter in het supermarktschap komen.

Roomboter is van nature hard en lastig meteen uit de koelkast te smeren. Andersom gebeurt het ook: margarine met een kleine hoeveelheid roomboter erin.

Ik gebruik beide soorten smeersels regelmatig in de keuken.

Van de echte roomboter koop ik het liefst licht gezouten boerenroomboter. Daarnaast werk ik in de keuken veel met de margarine van Becel en Flora.

Die laatste is redelijk nieuw in het supermarktschap; het is een vol en romig plantaardig alternatief voor roomboter, gemaakt van 100 procent plantaardige ingrediënten van natuurlijke oorsprong.

Heel geschikt om mee te smeren, koken en bakken.

Baktest: Roomboter, Margarine of Zonnebloemolie?

Eén van de meest gestelde vragen onder cakerecepten op mijn YouTube-kanaal is toch wel: kun je roomboter ook vervangen voor margarine?

Mijn antwoord was eigenlijk altijd hetzelfde: “nee, absoluut niet doen - dit beïnvloedt gigantisch de smaak van het eindproduct”.

Nu ik al sinds deze zomer onderzoek doe naar margarine en mijn mening over het product zich toch een beetje lijkt om te draaien, vond ik het tijd om eens wat dieper in te gaan op die veelgestelde vraag.

Want kun je misschien toch roomboter vervangen voor margarine bij het bakken van een cake of kun je wellicht zelfs beter zonnebloemolie gebruiken?

Zo vind ik een luchtige (maar niet sponzige!) cake met krokante korst het lekkerst.

Hij mag wel een beetje vettig zijn, ik vind het geen enkel probleem om na het eten van een plak cake mijn handen te moeten wassen omdat daar een restje vet op is blijven plakken.

Tim daarentegen vind een kleverige, bijna natte cake het allerlekkerst. Het liefst met krokante korst.

Ook nog afhankelijk van de smaak van de cake is het merk roomboter, margarine of zonnebloemolie dat je gebruikt. Geloof het of niet, maar ook tussen de merken zit een intens groot verschil qua smaak.

Om de test zo eerlijk mogelijk te laten verlopen heb ik iedere cake volgens exact hetzelfde recept gebakken, gedurende exact dezelfde tijd onder exact dezelfde omstandigheden.

Iedere cake is gebakken in een cakeblik met een lengte van 25 centimeter welke was bekleed met een vel bakpapier.

De cakes heb ik gebakken in het midden van de oven op 175°C, gedurende 45 minuten.

Resultaten van de Baktest

Cake met Roomboter

De eerste cake is een makkie, die maakte ik namelijk met roomboter en dat is precies de manier waarop ik het altijd heb gedaan.

Wat ons opvalt aan deze cake is dat hij heel neutraal van smaak is, het is een prima cake om te serveren bij de koffie of thee, maar bijzonder is ‘ie niet.

De cake heeft een fijne structuur, is licht vettig en heeft een mooie krokante korst.

Tijdens de tasting vond ik deze cake wel ok, maar niet bijzonder.

Cake met Margarine

Wat direct opvalt aan de cake die met margarine is gebakken, is dat hij een stuk geler van kleur is.

Tijdens het proeven van de cake met margarine word ik even een paar jaar terug geslingerd in de tijd, naar de periode dat ik nog thuis woonde en mijn moeder wel eens een verse cake bakte als er visite kwam.

Zij bakte haar cakes altijd met margarine en ik vond ze in die tijd altijd zó lekker.

Dolgelukkig was ik als klein meisje als ik een dun plakje mocht proeven wanneer de cake nog aan het afkoelen was.

Iedere keer dat ik later zelf probeerde een cake te bakken (met roomboter), lukte het me maar niet om exact dezelfde smaak te verkrijgen als de cake van mijn moeder en nu pas weet ik waar dat dus aan ligt: het type vet.

Naast het feit dat deze cake verschilt van kleur ten opzichte van de andere twee, merken we ook dat hij een stukje vetter is. Dit is zo’n cake waar je vette vingers van krijgt die je na het eten van een plak echt even moet schoonmaken.

Ook fijn: een dag later was dit nog steeds het geval, de cake is totaal niet droger geworden.

Cake met Zonnebloemolie

Tot slot de cake die gebakken is met zonnebloemolie. Ik hoor soms mensen zeggen dat ze hun cakes bakken met olijfolie, maar die smaak lijkt me toch echt niet zo’n succes.

Het eerste dat opvalt aan deze zonnebloemoliecake is dat hij een stuk lichter is van kleur, bijna wit is ‘ie.

Daarnaast is de textuur ook heel anders. In eerste instantie lijkt de cake een stuk luchtiger dan de andere twee en tijdens het proeven blijkt dit ook zo te zijn.

Echter vinden we de cake gebakken met zonnebloemolie veel te sponzig. We merken dit ook als we de plak cake lichtjes induwen, hij veert bijna terug.

En dat is precies hetgeen dat we totaal niet lekker vinden aan deze cake: de structuur is het hem gewoon niet.

Conclusie

In short: in bovenstaande baktest kun je al opmaken dat onze meningen verschilden.

Tim gaf de voorkeur aan de cake met roomboter, ik zelf vond de cake gemaakt met margarine veruit het lekkerst. En hierdoor was ik best verrast!

Op de vraag of je roomboter ook kunt vervangen voor margarine tijdens het bakken heb ik eigenlijk altijd met ‘nee’ geantwoord, maar dit antwoord bleek toch iets te kort door de bocht te zijn.

Margarine is dus wel degelijk een goede (plantaardige!) vervanger voor roomboter, in ieder geval in het recept voor een simpele cake.

Of iedereen nu massaal roomboter het huis uit moet doen en altijd moet gaan voor margarine, nee dat is wellicht iets te rigoureus.

Zoals ik al zei bak ik mijn carrotcake bijvoorbeeld altijd met olie en zou ik voor het maken van bijvoorbeeld botercrème ook sneller roomboter gebruiken in plaats van margarine.

Het is dus eigenlijk maar net waar zelf je voorkeur ligt.

Overige tips

Wanneer in een van onze recepten boter als ingrediënte staat bedoelen we eigenlijk altijd ongezouten roomboter.

Bakken met andere soorten boter kan, maar geeft niet hetzelfde resultaat.

Roomboter geeft door het hoge vetpercentage veel smaak en een heerlijk smeuïg resultaat.

Kies als het kan voor biologische (gras)boter en geniet van de lekkerste baksels.

Bak je liever met margarine? Dat kan natuurlijk ook!

Margarine is goedkoper dan roomboter, bevat minder verzadigde vetten en is 1 op 1 te vervangen voor roomboter in de meeste recepten.

Het gebruik van margarine heeft wel effect op de smaak en textuur van het eindresultaat.

Bak eens twee cakes: één met margarine en één met roomboter en proef het verschil.

Gebruik je liever geen dierlijke producten of bak je voor iemand die veganistisch eet? Kies dan voor vegan boter.

Deze boter is in een recept te gebruiken in dezelfde hoeveelheid als roomboter.

Een goede vegan boter om mee te bakken is van het merk Flora. Deze komt qua smaak en structuur het meeste in de buurt van roomboter.

Kokosolie zie je steeds vaker terug als vervanger voor boter in bakrecepten.

Door de unieke samenstelling werkt dit echter niet altijd.

Kokosolie bestaat voor het overgrote deel uit verzadigde vetten en bijna geen vocht.

Roomboter bestaat voor 10% tot 20% uit water. Wil je de boter in een recept met 100 gram roomboter vervangen voor kokosolie?

labels:

Zie ook: