Aardappelen zijn er in allerlei soorten, vormen, kleuren en maten. Aardappelen zijn bovendien gezond, vol goede voedingsstoffen, enorme energiebronnen, bevatten geen cholesterol en bijna geen vet. Aardappelen zijn wij Nederlanders gek op, net als vele andere volken in deze wereld. Er zijn dan ook ontzettend veel aardappelsoorten. Er zijn duizenden soorten wereldwijd. En alleen al in Nederland worden er 550 soorten geteeld.

Niet alle aardappelen zijn voor de verkoop bij de groenteman. Een aantal aardappelsoorten zijn voor een speciaal doel zoals bijvoorbeeld voor de chipsfabrikanten of aardappelmeelfabrieken. We hebben ze voor je gesorteerd op schilkleur voor de herkenbaarheid, waarvoor je ze kunt gebruiken, en wat voor type aardappel. Van de meesten hebben we ook de verkrijgbaarheid voor je op een rijtje gezet. Maar als je wilt bepalen welke aardappelsoorten je in huis wil hebben is het ook van groot belang om op het kooktype te letten. Gebakken aardappels worden een drama als je daar een zeer kruimige aardappel voor gebruikt en een stamppot wordt geen succes als je daar vastkokende aardappelen voor gebruikt. De aardappelsoorten worden dan ook ingedeeld in kooktype.

Kooktypes van Aardappelen

Hier in Nederland en in de rest van de wereld kennen we veel verschillende aardappelrassen. Ieder aardappelras heeft zijn eigen smaak, kenmerken en verleent zich het beste voor een bepaalde manier van bereiden. Maar er zijn ook aardappelen die op talloze verschillende manieren van bereiding heerlijk smaken.

Aardappelen kunnen we grofweg onderverdelen in 4 categorieën: vastkokend, kruimig/bloemig en zeer kruimig (afkokers).

  • Vastkokende aardappelen: deze aardappelen blijven na het koken een hun stevige structuur behouden, en daardoor altijd goed te snijden. Gebruik daarom vaste aardappelen in aardappelsalades, ovenschotels, stomen, poffen, frituur ze of maak er gebakken aardappelgerechten van.
  • Kruimige/bloemige aardappelen: blijven wel redelijk vast tijdens het koken, maar zijn kruimiger van structuur dan vastkokers. Het fijne van deze aardappelen is dat ze voor veel gerechten gebruikt kunnen worden. Ze zijn makkelijk te poffen, koken, bakken, frituren en te gebruiken in ovenschotels.
  • Zeer kruimige/bloemige aardappelen: oftewel afkokers - vallen na en tijdens het koken snel uit elkaar en zijn daarom eigenlijk alleen maar geschikt om puree, soufflé of soep van te maken.

Overzicht van Aardappelrassen en Hun Toepassingen

De bekendste rassen hebben we hier voor je uitgewerkt:

Soort Rassen Toepassing voor bereiding
Vastkokend Nicola, Ditta, Lady Christl, Inova, Ballerina, Charlotte Geschikt voor salades, ovenschotels en andere gerechten waarbij je de structuur wilt behouden
Redelijk vastkokend Bildtstar, Mozart, Platina, Agria De perfecte aardappel voor schotels, om mee te bakken en om te frituren
Kruimig/bloemig Frieslander, Milva, Melody, Maritiema, Victoria, Bintje Goed om te poffen, bakken, pureren en frituren
Zeer kruimig/afkokers Eigenheimer, Irene, Doré Voor een romige puree, soep en soufflés

De dikgedrukte rassen zijn doorgaans bij ons verkrijgbaar!

Specifieke Aardappelsoorten Uitgelicht

Hieronder een overzicht van enkele bekende aardappelrassen en hun specifieke kenmerken:

  • De Bildtstar is een vastkokende aardappel die na het koken aan de buitenkant iets kruimig blijft. Deze aardappel is ontstaan uit een kruising tussen de rassen Winda en Saturna en heeft een rode gladde schil. De Bildtstar kan het beste bereidt worden door hem te koken, bakken of in de oven te doen.
  • Bintje aardappelen vallen onder de vastkokende aardappelen en behoren tot een van de oudste aardappelrassen van Nederland. Deze aardappel heeft een ovale vorm met blakke ogen.
  • De Doré aardappel is te herkennen aan de bruingele schil, rond ovale vorm en het gelige vlees. Het is een vroeg aardappelras dat net als de Bintje aardappelen behoren te de oudere rassen. Deze kruimige aardappel is het lekkerste om te pureren, te verwerken in verschillende stamppotten maar kan ook uitstekend gekookt worden.
  • De Eigenheimer is een kruimige aardappel die zich kenmerkt door zijn diepliggende ogen en ovale maar onregelmatige vorm. Hij heeft een lichtgele schil en kan soms een paars getinte top hebben.
  • De Frieslander is een vastkokende aardappel met een mooie ovale vorm en een lichtgele kleur. Doordat deze aardappel uit de klei komt heeft hij een rijke smaak. De Frieslander is een aardappel die zich voor verschillende manieren van bereiding verleend.
  • De Irene aardappel komt uit een voedselrijke kleigrond en heeft een bijzondere smaak. De Irene aardappel behoort tot het late ras en wordt in september gerooid en wordt daarom ook vele gebruikt in Winterse gerechten zoals de oer-Hollandse stamppot.
  • De Menopper is een exclusieve aardappel afkomstig van de akkers in de Hoeksche Waard. De Menopper is een vastkokende aardappel en is boterzacht. Hij verleend zich erg goed om te koken, bakken of in de oven te bereiden.
  • De Nicola aardappel is een vastkokende aardappel met een iets zoete smaak. Het uiterlijk van de Nicola is langwerpig en ovaal, de schil is geel en glad.
  • De Opperdoezer behoort tot de vastkokende aardappelen, heeft een ovaalronde vorm en geel vlees. Velen beschouwen deze aardappel als een ware delicatesse en vinden dat iedereen deze aardappel eens geproefd moet hebben.
  • De Roseval is een vastkokende aardappel met een volromige smaak en kan zowel met als zonder schil gegeten worden. De Roseval wordt vaak gebruikt in professionele keukens maar wordt steeds vaker door consumenten gebruikt.

Aardappelen: Meer dan Alleen een Bijgerecht

De aardappel is wereldwijd een heel belangrijk en populair voedselgewas en je kan er heel creatief mee omspringen in de keuken! Er zijn heel wat variëteiten en soorten: primeuraardappelen of bewaarsoorten, vastkokend of bloemend, elk met hun eigen smaak en textuur. Voor het ene gerecht zijn bloemige aardappelen beter, terwijl je voor een andere bereiding beter vastkokende aardappelen gebruikt. Wat we eten is de knol van de aardappelplant, de ondergrondse energievoorraad zetmeel.

De plant behoort tot de nachtschadefamilie en is net zoals de plant van tomaten en paprika’s giftig. Ook niet alle knollen zijn eetbaar want sommige rassen bevatten een te hoge concentratie solanine. En dit heb je ook met aardappelen die te lang aan licht zijn blootgesteld. Aardappelen zijn makkelijk zelf te kweken en daarvoor heb je geen grote tuin nodig. Het verschil merk je al gauw.

Primeuraardappelen vs. Bewaaraardappelen

  • Bij primeuraardappelen of nieuwe aardappelen komt de schil los als je over de knol wrijft. Ze bewaren maar een week zonder dat ze smaak verliezen en worden vroeg geoogst, van begin juni tot half augustus. De smaak is heel rijk, ietwat zoeter en komt best tot zijn recht als ze gewoon gestoomd en wat gekruid worden. Schillen is overbodig en zeker bij de kleine variant die ook wel krielaardappelen worden genoemd.
  • Bewaaraardappelen worden geoogst als het loof afgestorven is. De knollen zijn dan rijp en bewaren langer. De schil is ook dikker. Hoe later de aardappel geoogst wordt, hoe langer ze kunnen worden bewaard.

Vastkokend vs. Bloemig: De Verschillen

  • Vastkokende aardappelen hebben een fijne structuur, zijn rijker van smaak en behouden hun vorm na het koken.
  • Bloemige aardappelen worden hoofdzakelijk gebruikt voor frieten, ovenschotels en puree, maar kunnen ook gekookt worden als je van de kruimige textuur houdt. Deze soorten vallen makkelijk uit elkaar bij het koken en vertonen een bloemige afzetting aan de buitenkant.

Voorbeelden van Aardappelsoorten en Hun Eigenschappen

Een paar voorbeelden van verschillende aardappelsoorten:

  1. Nicola: kent zijn oorsprong in Duitsland en is een zeer vastkokende soort. Heeft een gele gladde schil en geel vruchtvlees met een volle smaak.
  2. Doré: een vroege en zeer kruimige aardappel met een goede smaak die goed is voor puree of soepbereidingen. Het is een geelvlezige rondovale knol.
  3. Amandine: een zeer vroege vastkokende aardappel met geel vast vruchtvlees. Een variëteit met een heel fijne, ietwat zoetere smaak.
  4. Corne de Gatte: een oud aardappelras dat culinair zeer gewaardeerd wordt. Een vastkokende soort met een nootachtige smaak. Het is een knol met een grillige vorm en een roze dunne schil. Wordt meestal gekookt in de schil.
  5. Eigenheimer: een smaakvolle bloemige aardappel die uitermate geschikt is om te pureren of te bakken.

Tips voor de Perfecte Aardappelbereiding

Bijna dagelijks krijgen wij de vraag welke aardappel nou geschikt is voor welke toepassing, en welk ras de smaakvolste is. We hebben in onze winkel ook veel keuze als het aardappelen betreft, daarom hebben we hier alles over aardappelen voor jullie op een rijtje gezet!

Gepoft, gebakken, geprakt, gekookt of gefrituurd: de aardappel is niet meer weg te denken uit de Nederlandse keuken en alleen al in Nederland worden er 550 soorten aardappelen geteeld. Welke aardappel is nu voor welke bereiding geschikt? Hoe bewaar je ze het beste? En zijn ze nu gezond of niet? Daar geven we graag antwoord op.

Wat zijn Afkokers?

De zeer kruimige aardappelrassen worden ook wel afkokers of afkokende aardappelen genoemd en zijn perfect voor romige purees en souffles. Deze zijn zo zacht van structuur, dat ze op een unieke manier gekookt moeten worden om er een succesvolle stamppot van te maken.

Allereerst schil je de afkokers waarna ze met voldoende water aan de kook gebracht kunnen worden. Kook ze in 10 minuten zachtjes gaar (blijf in de buurt!). Kook ze niet langer door, dan worden ze al snel te gaar en vochtig kun je ze niet meer goed afgieten. Giet de aardappelen af en laat ze met het deksel op de pan ongeveer 10 minuten nagaren. Schud dan de pan goed heen en weer en je afkokers zullen mooi uiteenvallen. Ze nemen op deze manier lekker veel jus op, waardoor het heerlijke puree aardappelen zijn!

Het Verschil Tussen Klei- en Zandaardappelen

De grondsoort waarin de aardappel groeit is belangrijk voor de smaak en structuur. Dit heeft voornamelijk invloed op de bloemigheid van de aardappel. Aardappelen uit de kleigrond koken iets zachter dan hetzelfde ras uit zand. Door de andere grondsamenstelling heeft dit ook invloed op de smaak. Onze smaakvolle aardappelen komen altijd uit de klei, en die vinden we zelf het allerlekkerst!

Nieuwe Aardappelen

Dan zijn er nog de nieuwe aardappelen. Dit is de verse oogst van het jaar. Over het algemeen worden aardappelen in februari gepoot (geplant) en meestal in juni geoogst. Bij het oogsten zijn nieuwe aardappelen nog jong, voordat de suikers worden omgezet in zetmeel. Hierdoor zijn nieuwe aardappelen vaak klein met een zeer dunne schil. De smaak en structuur is bijzonder zacht!

Bewaren van Aardappelen

Aardappelen zijn, mits goed bewaard, redelijk lang houdbaar. Zeker tot een aantal weken. Hierbij is het vooral belangrijk dat ze donker en droog liggen. Licht en warmte bevorderd de aanmaak van uitlopers en het stofje Solanine. Deze stof maakt de aardappel groen en is giftig bij hoge consumptie.

Is je aardappel uitgeschoten maar nog niet groen aan de binnenkant. Dan kun je de uitlopers ruim uitsnijden en de aardappel geschild alsnog gebruiken. De temperatuur waarin je jouw piepers het beste kunt bewaren ligt rond de 7 graden. Aardappelen kunnen niet goed tegen vrieskou en gaan snel schimmelen in vochtige ruimtes. De kelder of schuur is hierdoor niet altijd geschikt. Zorg altijd voor voldoende ventilatie.

Uien en aardappelen samen bewaren? Beter van niet! De uien versnellen het rijpingsproces van de aardappelen, waardoor ze sneller zullen bederven. Uien nemen daarentegen zelf snel het vocht op uit de aardappelen waardoor ook deze eerder gaan rotten. Leg ze dus niet dicht bij elkaar.

Gezondheidsvoordelen van Aardappelen

Kun je aardappelen regelmatig eten? Ja! Aardappelen zijn heel gezonde knollen en worden vaak ten onrechte bestempeld als ongezond of dik-makend. Ze bevatten voornamelijk langzame koolhydraten (zetmeel) aan de binnenkant en vezels in de schil. Deze geven het lichaam de juiste energie om te bewegen en na te denken en ondersteunen een gezonde darmwerking.

De aardappel draagt ook bij tot de inname van enkele vitaminen en mineralen: Vitamine C, foliumzuur, magnesium, vitamine B1, zink en ijzer. Door de aanwezigheid van vitamine C en de afwezigheid van fytinezuur (wat de opname van ijzer remt) is de beschikbaarheid van ijzer effectiever dan uit graanproducten. Afhankelijk van de soort bevatten aardappelen bioactieve stoffen, zoals antioxidanten die het lichaam beschermen tegen schade aan de cellen. De aardappelen met diepgeel vruchtvlees bevatten relatief hoge concentraties carotenoïden en het paarse vruchtvlees levert anthocyaninen. Beide zijn erg gezond voor het lichaam. Aardappelen passen dan ook prima in een gezond eetpatroon.

Ben je bang voor de koolhydraten in aardappelen Ze bevatten minder koolhydraten dan vaak wordt gedacht: ze bestaan namelijk voor 80 procent uit water! In vergelijking met rijst of pasta wordt het zetmeel uit aardappelen langzamer opgenomen door het lichaam en daarbij zorgen de vele vezels in aardappelen ervoor dat je je lang verzadigd voelt. Voornamelijk wanneer je ze met schil gebruikt.

Tip: stoom je aardappelen in plaats van ze te koken. Hierdoor blijven de voedingsstoffen bewaard en verlies je ze niet in het kookwater! Mocht dit nog niet overtuigend genoeg zijn, ze bevatten ook nog eens 2% eiwitten. Dat is zelfs meer dan haver en tarwe per hetzelfde gewicht! Gebakken, gekookt en gestoomd vormen dus zeker een gezonde aanvulling voor jouw maaltijden.

Aardappelen met Schil Eten

Verse aardappelen kun je gewoon met schil eten. Omdat hier de meeste vezels en voedingsstoffen zitten, is het zelfs aan te raden! Ook voor stamppot hoef je niet perse te schillen. Door de schil mee te koken wordt deze zachter en krijg je een prachtige robuuste stamppot vol voedingsstoffen.

Liggen aardappelen al langer, zijn ze gerimpeld, hebben ze een groene schil of uitlopers? Dan kan de aardappel glycoalkaloïden bevatten die kunnen zorgen voor misselijkheid en buikklachten. Zie je groene plekken op je aardappelen of hebben ze uitlopers? Dan is het dus beter om ze te schillen en de uitlopers goed te verwijderen. Ook wanneer ze erg zanderig zijn is het slim om ze te schillen of grondig te wassen tot al het zand eraf is.

Verschil tussen Aardappel en Zoete Aardappel

De voedingswaarden van zoete aardappelen zijn erg gelijkaardig aan die van de gewone aardappel. Ze bevatten zelfs evenveel koolhydraten. De gewone aardappel behoort net als bijvoorbeeld tomaat en paprika tot de nachtschadefamilie. Zoete aardappel komt uit de windefamilie en is botanisch gezien dusgeen familie van de aardappel. Dit maakt het grote verschil voor mensen met een nachtschade intollerantie.

Of de zoete aardappel nu wel of of geen groente is, is onenigheid over. Volgens het Voedingscentrum valt zoete aardappel buiten het groente vak, net zoals de gewone aardappel en is hiermee geen standaard groente.

Aardappelen en het Milieu

Is een aardappel een milieu bewuste keuze? Ja! Voor de teelt en de opslag van aardappelen is niet veel energie nodig en de opbrengst per hectare is hoog. Bovendien is er voor Nederlandse aardappelen weinig transport nodig. Ook de aarde waar de aardappel in groeit hoeft niet sterk bewerkt te worden.

Een lokale, verse aardappel is dus redelijk laag in milieubelasting. Door met de seizoenen mee te eten én de transportafstand laag te houden, verlaag je jouw ecologische voetafdruk. Dat is niet enkel goed voor de boeren in je omgeving, maar ook voor je lichaam en het klimaat! En daar helpen we graag aan mee. Onze aardappelen komen uit Willemstadse kleigrond en worden vers gebracht door Maatschap Knook - Maas.

In alfabetische volgorde vindt je bij ons: Agria (frietaardappel), Bildstar, Bintjes, Doré, Frieslander en de Frieslander bonken (frietaardappel).

De ene Merlot is de andere niet, daarover hoeven we niet te twisten. De bodem, de hoeveelheid water, de temperatuur tijdens de rijping, het oogstmoment: allemaal zaken die, nog los van het vinificatieproces, van invloed zijn op de smaak van wijn. Zo is het ook bij aardappels. Ongeveer 60% van de smaak van een ras is genetisch bepaald. Er zijn enorm veel rassen ontwikkeld voor de teelt. Voor de diverse bereidingen van de aardappel zijn ook weer verschillende kooktypes en daarmee rassen nodig. Er zijn wereldwijd wel duizenden verschillende soorten aardappelrassen. Te veel om op te noemen. Een overzicht van in Nederland toegelaten aardappelrassen kun je vinden in het Nederlandse rassenregister.

labels: #Aardappel

Zie ook: