Een anale fissuur is een kloofje of een scheurtje in het slijmvlies van de anus, ook wel anuskloof of fissura ani genoemd. Vaak loopt de fissuur in de lengterichting van de bilspleet, aan de voor- of achterkant van de anus. Soms is het vanaf de buitenkant niet zichtbaar.

Oorzaken van een Anale Fissuur

Er zijn verschillende oorzaken voor het ontstaan van een fissuur. De acute fissuur ontstaat vaak na:

  • Harde ontlasting
  • Een periode van diarree
  • Een trauma

De chronische fissuur is het gevolg van een acute fissuur die niet geneest.

Symptomen van een Anale Fissuur

Een anale fissuur gaat gepaard met hevige, scherpe en/of branderige pijn tijdens de ontlasting die soms wel uren kan aanhouden. Meestal is er dan ook sprake van bloedverlies en wordt een gevoel van ‘de huid die openscheurt’ beschreven. Andere symptomen zijn:

  • Scherpe pijn tijdens of na de stoelgang
  • Bloedverlies
  • Verkramping van de kringspier

Door de pijn gaan mensen verkrampen en verkeerd op het toilet zitten, wat de klachten verergert. Mensen hebben het gevoel dat ze een glasscherf uitpoepen. Ze durven dan vaak niet meer weg te gaan of schamen zich om dit met naasten te bespreken, met het risico op een sociaal isolement.

Wild Vlees (Sentinel Poliep)

Als de fissuur langer bestaat, is er vaak een goedaardige aangroeiing (wild vlees) van het slijmvlies zichtbaar en/of voelbaar. Dit noemen we een sentinel poliep. Daarnaast kan een anale poliep ontstaan bij een langer bestaande anale fissuur. De poliep kan ontstaan aan beide uiteinden van het kloofje, dus zowel aan de binnenkant van de anus als aan de buitenkant. Dit noemen we het trias van Arnous. Soms is de fissuur al genezen maar is de poliep nog aanwezig.

Diagnose

Meestal zijn de klachten zo duidelijk, dat uitwendig lichamelijk onderzoek alleen al voldoende is. In het kader van Nationale Poepdag, op woensdag 13 april 2022, roept Proctos Kliniek op tot snellere diagnose om operaties te voorkomen. Tijdens lichamelijk onderzoek is de poliep meestal makkelijk te vinden.

Een verkeerde diagnose bij anale pijn komt vaak voor. In het geval van pijn bij het poepen wordt dat door veel mensen aangezien voor aambeien, terwijl het eigenlijk om een fissuur gaat. Charlotte Molenaar, chirurg bij de Proctos Kliniek, vertelt: “ze komen binnen en zeggen dat ze aambeien hebben, maar zeker bij de helft van de patiënten is dat niet zo. Vaak is er sprake van een fissuur. Dat is een scheurtje of een wondje in de anus, op een gevoelige plek. Daar groeit wel eens wildvlees op en daarom zien mensen het aan voor aambeien."

Behandeling van een Anale Fissuur

Een anale fissuur (fissura ani of anaal kloofje) geneest over het algemeen goed op eenvoudige maatregelen die op tijd worden gestart. Een fissuur die net is ontstaan is juist betrekkelijk eenvoudig te behandelen. Allereerst moet de pijn worden bestreden met pijnstillers. Flink zijn en de pijn verbijten is beslist geen goed idee. Gaan de klachten van de anale fissuur niet over? Dan is meestal een medische behandeling nodig.

Zelfzorg en Preventie

Om anale fissuren te voorkomen of verhelpen, is het belangrijk om te zorgen dat de ontlasting zacht en soepel is. Daarvoor is het zaak te zorgen voor een zachte ontlasting en pijnstilling. Door vezelrijke voeding, meer bewegen, ander toiletgedrag en een gezondere zithouding is al veel te verbeteren. Zorg voor zachte ontlasting:

  • Eet voldoende vezels (30-50 gram per dag).
  • Drink 1,5 tot 2 liter water per dag.
  • Beweeg regelmatig om de darmbeweging te stimuleren.
  • Neem een juiste WC houding aan.

Medicatie

Bij een anale fissuur verbetert de doorbloeding van de huid van de anus met Diltiazempreparaat of ISDN zalf/gel/crème. Ook heeft het een verslappende werking op de spanning van de inwendige kringspier. Hierdoor kan de fissuur genezen. Daarnaast krijgen patiënten pijnstillers en een inwendig in te brengen zalfje. Dat zorgt voor ontspanning van de kringspier, waardoor ook de doorbloeding van de huid verbetert. De behandeling met de zalf duurt normaal gesproken minimaal 6 weken.

Indien behandeling met zalf niet helpt en/of er sprake is van overactiviteit van de bekkenbodem wordt bekkenfysiotherapie aangeraden. Bij overactiviteit van de bekkenbodem moet opnieuw geleerd worden hoe de spieren tijdens het ontlasten te gebruiken. Eventueel kan deze therapie gecombineerd worden met het zelf oprekken van de sluitspier.

Chirurgische Interventie

Een anale poliep wordt meestal chirurgisch verwijderd. Het is afhankelijk van de grootte van de poliep en de locatie op welke manier de poliep verwijderd wordt. Dit kan met plaatselijke verdoving, tijdens een endoscopisch onderzoek of onder narcose. Meestal wordt de steel van de poliep dichtgebrand en soms gehecht. Na de behandeling van een anale fissuur kunnen soms complicaties ontstaan.

Als de klachten niet verminderen is een operatie nodig:

  • Botulinetoxine injectie: verlamt spiervezels om de spanning van de kringspier te verminderen.
  • Fissurectomie: het schoonmaken van de anale fissuur.
  • Verschuivingsplastiek: de fissuur wordt helemaal weggehaald.
  • Manuele anale dilatatie: de sluitspier wordt voorzichtig opgerekt onder narcose.
  • Laterale interne sfincterotomie (LIS): de inwendige sluitspier wordt doorgenomen.

Complicaties na Behandeling

  • Overactiviteit van de bekkenbodem (anisme of paradoxale contractie).
  • Intersphincterisch abces.
  • Incontinentie (na LIS).
  • Bloedverlies.

Het is normaal om de eerste 2 weken na de operatie klachten te hebben als lichte pijn, enig bloedverlies en vochtverlies.

De Rol van Proctos Kliniek

Proctos Kliniek is gespecialiseerd in aandoeningen van de anus en de endeldarm en behandelt zo’n 1.400 patiënten per maand. In samenwerking met ziekenhuizen uit heel Nederland heeft Proctos Kliniek een diagnose tool ontwikkeld om zelf online een diagnose te kunnen stellen. Zo kunt u meer inzicht krijgen over het soort aandoening.

6 op de 10 mensen die zich melden hebben last van anale pijn, van wie zo’n 30 tot 40 procent bij nader onderzoek een anale fissuur blijkt te hebben.

Overzicht van Behandelingen en Indicaties
Behandeling Indicatie
Zalf (Diltiazem, ISDN) Eerste lijn behandeling, verbetering doorbloeding en ontspanning kringspier
Bekkenfysiotherapie Overactiviteit van de bekkenbodem
Botulinetoxine injectie Verhoogde spanning van de kringspier
Fissurectomie Lang bestaande fissuur met avitale randen
Laterale Interne Sfincterotomie (LIS) Erg verdikte kringspier, aanhoudende klachten ondanks andere behandelingen

labels: #Vlees

Zie ook: