Wilde rijst is de verzamelnaam van het graan van Zizania-planten, grassoorten die in landbouwkundig opzicht vrij armzalige opbrengsten kennen. Omdat wilde rijst zo geliefd is, is er desalniettemin een markt voor, ondanks de voor een graansoort hoge prijzen. De wilde rijst in het winkelschap is afkomstig van de Zizania aquatica of de Zizania palustris, respectievelijk de Southern en de Northern wild rice, beide afkomstig uit Noord-Amerika (en Canada). Beide zijn eenjarige planten.
Met welk van deze rijstsoorten je te maken hebt, en of het om rijst van planten in hun natuurlijke habitat gaat of gedomesticeerde soorten? De rijst wordt op beperkte schaal geoogst vanuit wilde populaties, onder meer in Minnesota, en op grotere schaal vanuit 'paddies', bassins met stilstaand water, die worden drooggelegd zodra het tijd is om te oogsten, in de regel mechanisch met een aangepaste landbouwmaaidorser.
De korrels van wilde rijst zijn dun, vergeleken met 'gewone' rijst naaldvormig. Wilde rijst is hier als zodanig te koop, vaak in combinatie met niet-gepelde 'gewone rijst'. Vreemd genoeg zijn we bij een gerenommeerde winkelketen wilde rijst tegengekomen waarvan als herkomstgebied Nederland wordt vermeld. Eén ding is zeker, hier groeit géén wilde rijst.
Nog zo'n eigenaardige claim, op een veel bezochte webwinkel: In China gebruiken ze wilde rijst soms als groente. Ook geschikt als vervanger voor witte rijst. In China wordt deze wilde rijst überhaupt niet geoogst, laat staan gegeten, wel de gezwollen stengel van de Zizania latifolia, als groente, niet als vervanger van rijst.
Wilde rijst heeft meer eiwitten, minder vet en meer vezels dan zilvervliesrijst. Naast vezels bevatten de niet-gepelde zaden fytochemicaliën, zoals fenolen, flavonoïden, gamma-oryzanol, alkenylresorcinolen, carotenoïden en vitamine E.
Voedingswaarde van Wilde Rijst per 100g
De volgende tabel geeft een overzicht van de voedingswaarde van wilde rijst per 100 gram:
| Voedingswaarde | Hoeveelheid |
|---|---|
| Energiewaarde | 1555 kJ / 367 kcal |
| Vet | 1.1 g |
| Waarvan verzadigd | 0.3 g |
| Koolhydraten | 73 g |
| Waarvan suikers | 1 g |
| Proteïne | 14 g |
| Voedingsvezels | 5 g |
| Zout | 0 g |
| Natrium | 16 mg |
Bereiding van Wilde Rijst
Net als bij gewone rijst is het verstandig om gebruik te maken van de rijst-water-ratio, kortweg hoeveel water je op hoeveel rijst gebruikt. Begin in ieder geval met het grondig wassen van de rijst.
In de pan
Doe de gewassen rijst in een zware pan met licht gezouten water (1 cup op 3-4 cups water) en wat zout. Breng het water aan de kook. Laat de rijst afgedekt pruttelen tot de rijst zacht maar niet papperig is. Haal het deksel eraf en roer de rijst met een vork los. Roer de rijst voorzichtig los, en zet de rijst 10 minuten rust van het vuur af nog 5 minuten op zacht vuur.
In de oven
Doe de gewassen rijst in een afgedekte ovenschaal met licht gezouten water of lichte bouillon (1 cup op 3 cups water). Dek de ovenschaal af en plaats deze in een op 175° voorverwarmde oven in circa anderhalf uur. Controleer de garing na een uur, en voeg eventueel wat water toe. Bereiding in de oven is vooral handig wanneer je een ruime portie rijst willen koken maken voor komende maaltijden, bijvoorbeeld als ontbijtgraan.
Laat de rijst na bereiding afkoelen en in liefst onder vacuum in porties in de vriezer bewaren.
Absorptie in stoomoven
Breng 1 volume rijst en 2 volumes water in de gastronorm. Kook zonder deksel gedurende 25-35 minuten op 100°C tot al het water is opgenomen.
Pilav kookmethode
Laat 1 volume rijst glazig worden in een weinig hete olie. Voeg 2.5 volumes water. Kook tot al het water geabsorbeerd is.
Heel erg lekker is gepofte wilde rijst. Je hebt er een pannetje met een royaal laagje olie voor nodig. Het poffen gaat heel vlot, denk eraan de rijst direct uit de olie te halen, of de olie af te gieten door een zeef.
Wat hun Schepper de Anishinaabeg gaf, is tegenwoordig lucratieve business voor anderen, in de vorm van gedomesticeerde variëteiten, zo gemaakt dat ze op hetzelfde moment rijpen. In de natuur voorkomende wilde rijst doet dat niet, en het vraagt mede daardoor veel meer menskracht om deze te oogsten. De gedomesticeerde soorten hebben bovendien een hardere schil, zodat ze mechanisch kunnen worden geoogst op de paddies waar ze verbouwd worden.
labels:
