Het voorjaar is voor de meeste mensen hét moment om te zaaien en planten. Maar wist je dat je het groenteseizoen kan verlengen en nog een grote variëteit aan groenten in de winter kan oogsten? Daarvoor zaaien of planten we in de zomer en vroege herfst.

De nazomer en vroege herfst bieden ideale omstandigheden voor bepaalde groenten. De bodem is nog warm van de zomerzon, wat de ontkieming van zaden bevordert. Bovendien zijn de temperaturen in het najaar vaak milder, waardoor sommige groenten of fruiten beter groeien dan in de hitte van de zomer.

Waarom nu nog zaaien?

Ook zijn er minder plagen zoals slakken actief, wat je gewassen een betere kans geeft om te overleven. Sommige schadelijke insecten zijn in het najaar niet meer of minder actief. Denk maar aan de aardvlo die tussen augustus en maart niet van zich laat horen terwijl ze in het voorjaar vele kleine gaatjes maakt in bladgroenten.

Of de koolvlieg die in het voorjaar gegarandeerd radijsjes aantast maar in het najaar veel minder omdat er dan veel andere kolen zijn. De leeggekomen moestuinbedjes kan je terug benutten, de grond blijft bedekt en daardoor het bodemleven geactiveerd.

Tips voor het Zaaien en Planten van Wintergroenten

  • Timing is alles: Sommige groenten moeten ten laatste in juli gezaaid worden, voor andere soorten heb je nog tijd tot in september.
  • Kies het juiste moment: Kies om te zaaien een regenachtige periode uit. Zo is de grond goed vochtig en gaan de zaadjes snel kiemen met de warmte.
  • Vroeg planten loont: Groenten die een langere groeiperiode vragen, plant je beter in juli dan augustus. Hoe vroeger, hoe meer kans dat ze nog volwaardig uitgroeien.
  • Niet alles kan: Sommige groenten lenen zich niet om in het najaar te zaaien. Hierbij denk ik aan erwtjes en peultjes.

Welke groenten kun je wanneer planten?

  • Juli: Winterprei moet ten laatste in juli geplant worden. Bonen (stamslabonen) kan je nog een laatste keer zaaien, liefst voor half juli. Dan oogst je boontjes tot de vorst. Pastinaak zaaien voor 20 juli.
  • Augustus: Radijs en raapstelen kunnen tot eind augustus gezaaid worden. Winterui zaai je tussen half en eind augustus. Deze wordt dan in maart verplant. Warmoes kan voor het blad nog gezaaid worden tot half augustus. Kropsla en krulsla worden het best gezaaid voor half augustus. Zo bekom je nog mooie kroppen tegen de winter.
  • September: Wil je hetzelfde jaar nog de spinazie oogsten, moet je hem zaaien tussen begin augustus en half september. De volledige maand oktober is geschikt om look te planten. Verder kan er buiten niets meer gezaaid of geplant worden tenzij winterrogge als groenbemester.

Winterharde Groenten: Een Overzicht

Alle groenten hieronder vernoemd kunnen buiten gekweekt worden. Door de zachte winters van tegenwoordig kunnen er meer groenten dan vroeger in de tuin overwinteren.

Groenten die goed tegen vorst kunnen:

  • De meeste kolen kunnen tegen vorst; denk aan witte en rode kool, spruitkool, broccoli, boerenkool.
  • Prei en stengelui kan zonder bescherming de winter in.
  • Sommige harde slasoorten verdragen een lichte vorst (-3, -4°C). Ook hier helpt afdekken.
  • Knolselder, selder, knolvenkel en Chinese kool verdragen enkele graden vorst maar moeten bij strenge vorst geoogst worden.

Een aantal groenten die de koude maanden kunnen trotseren:

  • Spruitjes: Spruitjes zijn groenten van een koel seizoen die het goed doen in zachte winters. Ze kunnen korte periodes van bevriezing verdragen, maar langdurige koude periodes en sneeuw zorgen ervoor dat er geen spruitjes worden gevormd. Spruitjes groeien optimaal bij temperaturen tussen de 5-20°C. Ze kunnen zelf tegen korte periodes met een temperatuur van -7°C.
  • Boerenkool: Boerenkool is een van de hardste groenten die er bestaan! Hij kan temperaturen tot -20°C verdragen, maar groeit het best bij temperaturen tussen 10- 20°C. De boerenkool zal gewoon bestaan en verder groeien zodra de grond ontdooit.
  • Prei: Prei is een geweldige plant om in de winter in de grond te bewaren. Gewoon oogsten wanneer je ze nodig hebt. Prei groeit het best als de maximumtemperatuur onder de 20°C blijft.
  • Bloemkool: Bloemkool is een groente die het hele jaar door geteeld kan worden. De beste temperatuur om bloemkool te kweken is tussen 12-19°C.
  • Kool: Kool kan, net als bloemkool, het hele jaar door geteeld worden. Koolzaden ontkiemen bij temperaturen vanaf 3°C, maar groeien het best tussen de 10-15°C.
  • Wortelen: Wortelen kunnen bijna het hele jaar door worden gekweekt. Deze planten geven de voorkeur aan losse grond zonder stenen en een bodemtemperatuur tussen 5 en 25°C.
  • Selderij: Selderij groeit het liefst in gebieden met een koele temperatuur tussen de 12°C en 18°C. Om dit te voorkomen, moet je ze ’s nachts afdekken.
  • Spinazie: Spinazie is een snelgroeiende bladgroente die perfect is voor de nazomer. Spinazie is bovendien redelijk bestand tegen kou, waardoor je zelfs nog kunt oogsten als de temperaturen beginnen te dalen.
  • Veldsla: Veldsla is een winterharde groente die het goed doet bij lagere temperaturen. Het zaaien in augustus of september zorgt ervoor dat je in de herfst en zelfs in de winter kunt oogsten.
  • Rucola: Rucola is een bladgroente die snel groeit en weinig onderhoud vereist. Rucola doet het goed in de koelere maanden en kan zelfs een lichte vorst verdragen.
  • Radijsjes: Radijsjes zijn ideaal om nu nog te zaaien. Ze hebben slechts vier weken nodig om te rijpen, dus je kunt meerdere oogsten binnen een korte tijd behalen.
  • Winterpostelein: Deze winterharde plant is perfect voor zaaien in de nazomer. Winterpostelein groeit snel en kan zowel rauw in salades als gekookt worden gegeten. De plant overleeft zelfs strenge winters en blijft de hele winter lang produceren.

Tips voor een Succesvolle Oogst in de Nazomer en Winter

Om je tweede kans optimaal te benutten, is het belangrijk om goed voor je nieuwe aanplant te zorgen:

  • Gebruik netten: Plaats netten of vliesdoek over je jonge planten om ze te beschermen tegen vogels en insecten.
  • Kies voor snelle groeiers: Selecteer gewassen die een korte groeicyclus hebben, zoals radijsjes en bladgroenten.
  • Plant in potten: Overweeg om groenten in potten te zaaien, zodat je ze gemakkelijk kunt verplaatsen naar een warmere plek.
  • Water en mulch: Zorg voor voldoende water en bescherm je gewassen tegen slakken door gebruik te maken van natuurlijke bestrijdingsmiddelen. Mulchen kan helpen om de bodem vochtig te houden en onkruidgroei te verminderen.

Extra Tips voor het Beschermen van je Planten:

  • Mulchen: Een laagje mulch of stro kan wonderen doen om je wintergroenten te beschermen tegen de ergste kou. Mulch houdt de warmte in de grond vast en voorkomt dat de wortels bevriezen.
  • Oogst op het juiste moment: Wintergroenten kunnen vaak gewoon in de grond blijven staan totdat je ze nodig hebt.
  • Bescherm tere planten: Als je planten hebt die gevoelig zijn voor koud weer, bescherm ze dan tegen de elementen.

Winterklaar maken van je moestuin

December is een goed moment om je moestuin winterklaar te maken. Haal onbruikbare planten en onkruid weg en oogst alle vorstgevoelige groenten.

Mulchen maar!

Tijdens de wintermaanden groeien je groenten minimaal. Maar ze doen het een stuk beter als je ze beschermt tegen de ergste kou, harde wind en neerslag. Jessica: “Ik roep altijd: mulchen, mulchen, mulchen. Mulch is een laagje van bladeren en/of ander organisch materiaal waarmee je de bodem op een natuurlijke manier toedekt. Het is verreweg de meest milieuvriendelijke manier om de bodem gezond, onkruidvrij en diervriendelijk te houden. En het zorgt voor een lekker winterdekbedje.”

Bescherm je moestuin

Bescherm je moestuin ook door gewassen af te dekken, bijvoorbeeld door er een cloche (een glazen of plastic overkapping) overheen te zetten. Ook isolerend vliesdoek beschermt goed tegen de regen, kou en ongedierte, maar het is wat kwetsbaarder voor de wind.

Zaaien maar!

Het weer in Nederland is natuurlijk altijd een verrassing. Het ene moment zit je nog lekker buiten, een week later sneeuwt het. Maar met wat extra bescherming en een beetje geluk zijn er ook in de winter een aantal gewassen die je kan zaaien.

Knoflook, ui en tuinbonen: In het najaar kan je beginnen met het poten van gewassen zoals knoflook en ui. Ook tuinbonen kan je dan zaaien.

Prei en koolsoorten: Verschillende groenten kan je ’s winters laten staan. Bijvoorbeeld koolsoorten zoals broccoli, spruitkool, boerenkool en palmkool. Maar denk ook aan groenten zoals prei en stengelui.

Bladgroenten: De wintermoestuin is ook geschikt voor verschillende soorten sla, zoals veldsla. Plant deze wel minimaal een maand voor de eerste vorst. Bladgroenten zoals rucola, boerenkool en snijbiet groeien praktisch het hele jaar door. Winterpostelein is ook erg geschikt voor je wintermoestuin.

Kruiden: Verschillende meerjarige kruiden kunnen gemakkelijk overwinteren. Bekende voorbeelden zijn tijm, rozemarijn en snijselderij.

Fruit: November en december zijn daarnaast de beste maanden om fruitbomen en -struiken met kale wortels te planten.

Specifieke wintergroenten voor je groentebed

Er zijn nauwelijks beperkingen voor de teelt van wintergroenten in het groentebed. Zorg er - zoals gewoonlijk - voor dat de groenten genoeg ruimte en voedingsstoffen ter beschikking hebben en dat ze goed overweg kunnen met aangrenzende groenten. Hier vind je een selectie groenten die je in september en in oktober in het tuinbed kan laten groeien :

Veldsla

Veldsla bezorgt je tijdens de winter heel wat vitamine C. Begin hiervoor bij voorkeur in september met zaaien. Een zonnig bed met kalkrijke grond is geschikt. Veldsla groeit meestal erg snel.

Winteruien

Heb je aardappelen geoogst? Dan kan je de vrijgekomen ruimte direct gebruiken voor nieuwe groenten. Winteruien zullen heel blij zijn met de locatie en kunnen na de oogst in het voorjaar terug wisselen met aardappelen. Het bijzondere aan winteruien is dat ze in vergelijking met gewone uien heel goed overweg kunnen met weinig licht en vriestemperaturen tot -10°C.

Knoflook

In vergelijking met knoflook die in het voorjaar wordt gekweekt, vormt winterknoflook grotere knollen. De eenvoudigste manier om winterknoflook te kweken is door gedroogde knoflookteentjes te stekken. Kies hiervoor een zonnige locatie uit. De teentjes kunnen op een afstand van 20 cm worden aangeplant. Houd rekening met 30 cm afstand tussen de rijen. Eenmaal dit is gebeurd, is er niet veel meer te doen.

Wintergroenten in je moestuinbak

Wintersalades en wortelgroenten zijn ideaal voor een moestuinbak. Als het om kool gaat, moet je ervoor zorgen dat je koolsoorten kiest die niet te volumineus zijn. Wil je telen in september of oktober, dan kan je de volgende drie wintergroenten in je moestuinbak aanplanten :

Winterpostelein

Winterpostelein (Claytonia perfoliata) is ideaal voor de teelt in zonnige tot half-schaduwrijke moestuinbakken tijdens het koude seizoen : temperaturen onder de 12°C zijn nodig om te ontkiemen. De sla kan vrij dicht worden gezaaid en kan meerdere malen worden geoogst.

Lievevrouwebedstro

Ook lievevrouwebedstro (ook wel meikruid genoemd) trotseert de koude temperaturen en gedijt zelfs in de koele schaduw. Zaai de zaadjes in humusrijke bodem op 20 cm afstand van elkaar. Om de ontkieming te bevorderen, hebben de zaadjes gedurende lange tijd (minstens 5 weken) koele, ijzige temperaturen nodig.

Winterkers

Winterkers is een heel robuuste en onderhoudsvriendelijke plant. Om te kunnen oogsten in de winter moet je winterkers idealiter eind september zaaien. Houd daarbij rekening met een rijafstand van 15 tot 20 cm. De grond moet steeds vochtig zijn en onkruiden moeten regelmatig verwijderd worden.

Wat kan je nog in december planten?

Is het al december en wil je niet wachten tot de lente om groenten te telen? Buiten zaaien in december is helaas niet meer opportuun. Tijdens heel zachte winters kan je proberen winterpostelein te kweken.

Extra tips voor je wintermoestuin

  1. Blijf tijdens strenge vorst zoveel mogelijk van je groenten af. Ze zijn dan extra broos.
  2. Gebruik je een kas of polytunnel? Zorg dan voor goede ventilatie, ook in de winter. Goede ventilatie houdt de temperatuur constanter en de luchtvochtigheid laag.
  3. De vensterbank is een goede kweekplek voor het nieuwe seizoen.
  4. Bereid je voor op de lente. De winter is ook een mooi moment om (lekker warm binnen) je tuingereedschap eens onder de loep te nemen. Maak het schoon, slijp het en zet het in de olie. Januari is daarnaast een goede maand om alvast zaden te bestellen voor de lente.

labels:

Zie ook: