In tegenstelling tot de hedendaagse wereldgodsdiensten met één almachtige God, kenden de oude Egyptenaren een pantheon van vele goden, ook wel Netjer genoemd. Deze goden waren 'immanent', wat betekent dat ze wereldlijk waren en aanwezig in het alledaagse leven. De Egyptenaren lieten geen eenduidig boek achter om al hun goden te 'kennen', waardoor historici zich baseren op hiërogliefen en kunstwerken om hun mythologie te ontcijferen. Deze mythologie strekt zich uit over vele eeuwen en een enorm geografisch gebied, wat resulteert in een diversiteit aan interpretaties.
Hoewel er een overvloed aan belangrijke en minder belangrijke Egyptische goden was, aanbad niet iedere Egyptenaar ze allemaal. Elke periode en sociale klasse had waarschijnlijk zijn eigen favoriete goden. Laten we eens kijken naar enkele van de belangrijkste goden en hun rol in de Egyptische mythologie.
Belangrijke Egyptische Goden
- Ra, top god en het oog van de zon
- Set, god van de chaos
- Osiris, god van de onderwereld
- Shu, lucht god
- Anubis, jakhals god van de doden
- Thoth, ibis god van kunst, wetenschap en literatuur
- Isis, godin van moederschap, adel en familie
- Bast, katten godin van vruchtbaarheid
- Hathor, godin van de liefde
10. Hathor
Hathor, ook bekend als Heret, was de godin van liefde en blijdschap, en een beschermster van vrouwen. Ze werd vaak afgebeeld als een koe, een symbool van rijkdom in die tijd. Hathor was een complexe godin die ook stond voor vruchtbaarheid, ondeugdzaamheid, de maan, muziek en 'stoeien'. Ze had een intieme relatie met Ra en staat bekend om een verhaal waarin ze het opneemt voor Ra en de helft van de bevolking van de Nijl uitmoordde.
Om te voorkomen dat Hathor doorging met haar gruweldaden, maakte Ra een afspraak met de brouwers van Egypte. Zij zouden rood bier in de Nijl werpen zodat deze doordrenkt met bloed zou lijken. Hathor zag dit en dronk zichzelf bewusteloos. Toen ze weer wakker werd, kon ze zich van het hele epistel niets meer herinneren en bemoeide ze zich met de overstromingen van de Nijl.
9. Bast
Bast, ook bekend als Ailuros, Bastet en Ubastet, wordt vaak afgebeeld als een kat-hoofdige entiteit. Ze is een godin van de vruchtbaarheid en een dochter van Ra. Bast was ooit een leeuw-hoofdige godin van de zon, maar veranderde al gauw in een kat-hoofdige godin die meer richting de maan neigde. Ze had de neiging tot wraak nemen op vijanden. De Romeinen zouden haar later vergelijken met Artemis. Bast was tevens een brandweervrouw en werd later vaak geassocieerd met de titel Moeder godin.
8. Isis
Isis, soms ook wel Aset genoemd, is de dochter van Geb en Nut. Ze ging tot het einde van de wereld om de restanten te vinden van haar vermoorde man, Osiris. Ze weet zijn lichamelijke resten op te kalefateren, ze te prepareren voor een begrafenis, en raakt zwanger van een zoon, Horus. Ze was een ‘edele’ godheid die zich nestelde in het goede leven van een godheid. Deze associatie werd versterkt door een idee dat Cleopatra graag uitte: ze zag zichzelf als de verwezenlijking van Isis.
7. Thoth
Thoth, ook wel Tahuti genaamd, is een god met het hoofd van een ibis en een alomvattende taakomschrijving. Hij is god van kunst, wetenschap, muziek, astronomie, spraak en geschriften. Hij is de auteur van het Boek van de Doden en liet Ra de titel ‘top god’ hanteren zodat hij zelf de hand vrij had om al zijn kennis te ontdekken en bevorderen. Door al die kennis hantering, overigens, is Thoth nooit een goede of slechte god. Hij is simpelweg ‘Thoth’.
6. Anubis
Anubis is de koning van alternatieve namen. Hij is ook wel bekend als Anpu, Imeut, Ienpw, Inpu, Lenpw en Yinepu. Hij is bovenal een god met de kop van een jakhals en hij is de god van begrafenissen en van de doden. Zijn afkomst is duister, maar het kan zijn dat Anubis een zoon is van Osiris. Hij had voornamelijk een taak als beheerder van de doden, maar ook als begrafenis-godheid. Hij mocht ook deelnemen aan de beoordeling van de doden, en derhalve had hij toegang tot een weegschaal, waarin hij de waardigheid van de zielen kon wegen.
5. Shu
Shu, soms Su genaamd, is de god van de lucht, en zijn tweelingzus is Tefnut, de godin van water. Shu is de vader van Nut (de hemel) en Geb (de aarde) en deze twee magnifieke kinderen heeft hij gebaard met de hulp van zijn tweelingzus Tefnut. Het was niet zozeer zwaartekracht die de hemel en de aarde naar elkaar trok, maar het feit dat Nut en Geb verliefd op elkaar waren, en ieder moment van de dag elkaar wilden omarmen. Dit was niet praktisch, zo dacht Shu en sinds dat besluit staat Shu tussen Nut en Geb, ofwel er is een stuk droge lucht tussen hemel en aarde.
4. Osiris
Osiris is ook wel bekend als Ned-Er-Tcher, of Usire, maar Osiris is toch wel zijn meest bekende naam. Hij is de god van de doden, nadat hij die taak inpikte van Anubis, en Osiris was voorheen bovendien getrouwd met Isis. Hij was eerst een simpele ziel, slechts de god van vegetatie en vruchtbaarheid, totdat hij op brute wijze werd vermoord. Hoewel er geen blijvend bewijs was, gingen de meeste beschuldigende vingers uit naar zijn kwaadaardige broer Set. Zijn weduwe Isis en Nepththys, de vrouw van Seth, mummificeerden en begroeven hem en wekten hem daarna tot leven. Zo kon hij bij Isis alsnog een kind verwekken, Horus-het-kind (Harpokrates).
3. Set
Set is ook wel bekend als Setekh, Setesh, Seth, Seti en Sutekh en hij was de god van anarchie, van chaos, van oorlog, stormen en van de woestijn. Hij werd ook wel ‘de rode god’ genoemd. Hij had soms ezelsoren, een schorpioenenstaart en het hoofd van een aardvarken, andere keren het hoofd van een nijlpaard, of een krokodillenstaart. Hij was de directe tegenstelling van zijn broer Osiris, de rustige vegetatie-god van vruchtbaarheid. Daarnaast was hij een driftige god, en vermoordde zijn broer (twee maal) omwille van diens koele natuur.
2. Ra
Als het oog van de zon, was Ra (ook wel Atum) de belangrijkste god van het Egyptische pantheon. Hij was de schepper god en had zodoende ook zichzelf moeten scheppen. Hij maakte zichzelf uit chaos en na die daad maakte hij Shu en Tefnut, om tezamen de wereld te creëren. Mensheid is gemaakt van zijn tranen en als je hem wil vereren, of simpelweg zien, kijk simpelweg in de middag op naar de zon. Ra is namelijk het oog van de zon, en kijkt vooral rond het middaguur neer op zijn creatie.
De Plagen van Egypte en de Egyptische Goden
De plagen van Egypte, zoals beschreven in de Bijbel, worden vaak gezien als een demonstratie van Gods macht over de Egyptische goden. Elke plaag kan worden geïnterpreteerd als een aanval op een specifieke god of godengroep:
| Plaag | Geassocieerde Goden | Betekenis |
|---|---|---|
| Water in bloed | Khnum, Hapi, Osiris | Demonstratie dat de mensen niet op hun goden konden vertrouwen voor hun levenskracht. |
| Kikkers | Heket | De overdaad aan kikkers bracht geen leven, maar dood en onrust. |
| Luizen en steekvliegen | Besu | God liet zien: ik bepaal of insecten wel of niet komen, in heb de controle, niet Besu. |
| Sterfte van vee | Hathor, Apis en Merwer | Door het vee te doden, liet God zien dat ook zij zijn schepping waren en dat de Egyptenaren hun Schepper moesten eren in plaats van de schepping. |
| Zweren | Imhotep en Sechmet | Bidden tot hen hielp de Egyptenaren echter niet van de zweren af, alleen Mozes’ gebed tot God kon dat. |
| Hagel en sprinkhanen | Seth, Nepri, Nut en Besu | God versloeg al deze goden toen Hij de hagel en de sprinkhanen stuurde. Het weer vernietigde bijna de volledige oogst en de rest werd opgegeten door de sprinkhanen. |
| Duisternis | Ra, Atom, Atum en Horus | Door de duisternis, nam God de kracht van de zon weg en liet Hij zien dat de zon alleen zou schijnen, wanneer Hij dat toeliet. |
| Dood van eerstgeborenen | Isis en Osiris | Bidden tot Isis en Osiris kon niet voorkomen dat het leven uit zoveel mensen werd gehaald. God is de bron van Leven en dat liet Hij hier zien. |
Door deze plagen demonstreerde God zijn macht over de Egyptische goden en liet hij zien dat hij de ware bron van leven en bescherming is.
labels: #Worst
