Een krachtig gif, vlijmscherpe tanden, of venijnige parasiet - dieren kunnen een enorm gevaar zijn voor mensen. Welk dier het grootste gevaar vormt ligt er maar net aan hoe je gevaar definieert. Voor deze top tien van gevaarlijkste dieren ter wereld kijken we naar het aantal mensen dat jaarlijks sterft na contact met een dier, wereldwijd.

Top 10 Gevaarlijkste Dieren ter Wereld (naar aantal doden per jaar)

  1. Mug - 1.000.000 doden
  2. Zoetwaterslak - 200.000 doden
  3. Slang - 81.410 tot 137.880 doden
  4. Hond - 59.000 tot 60.000 doden
  5. Zandvlieg - 20.000 tot 30.000 doden
  6. Roofwants - 10.000 doden
  7. Schorpioen - 3.250 doden
  8. Spoelworm - 2.090 doden
  9. Krokodil - 1.000 doden
  10. Tseetseevlieg - 663 doden

De Meest Gevaarlijke Giffen

Als je aartsvijand tegen je zegt ’je bent vergeven’ is het tijd om naar het ziekenhuis te gaan. Want ‘vergeven’ betekent naast ‘vergeten welk kwaad is gedaan in het verleden’ nog iets anders, namelijk ‘iemand vergiftigen’. Iemand die dus de vergifbeker drinkt, wordt vergeven. Nu we die taal-verwarring opgehelderd hebben, door naar het onderwerp van deze lijst: gif, of vergif. Wat zijn de sterkste giffen ter wereld, en hoe zorgen ze voor het overlijden van het slachtoffer? En belangrijker, waar komen we deze giffen tegen, hoe kunnen we ze vermijden? Of juist gebruiken?

Er zijn veel manieren waarop men een gif kan meten en beoordelen, en voor deze top tien is er niet één methode gekozen, deze lijst biedt gewoon tien soms bekende, soms juist compleet onbekende giffen aan. De nummer één is echter wel degelijk het sterkste gif ter wereld, dat staat vast. Bij de andere giffen hebben we soms een LD-50 waarde vermeldt. Een LD 50 waarde is de hoeveelheid van het stofje dat nodig is om 50 % van de populatie waarop het gif is getest (dit zijn meestal ratten, geen mensen) te laten overlijden. Omdat de meeste giffen toch wel afhankelijk zijn van lichaamsgewicht is de LD50 uitgedrukt in milligram per kilo. De LD50 van water (jazeker, water is giftig in grote hoeveelheden) is 90 gram per kilogram. Een frisse jonge vent van 100 kilogram die dus in korte tijd zo’n 9 liter water (1 liter is gelijk aan 1 kilogram) naar binnen tankt, heeft een 50 % kans om aan water vergiftiging te overlijden.

10. Cyanide

Cyanide is vermoedelijk een van de eerste giffen waar je aan dacht, toen je de titel van deze top tien las. Toch is cyanide niet enkel en alleen een kwaad doener. Cyanide lijdt echter aan een stigma als kwaadaardige doodsbrenger. In het Engels noemt men het wel eens ‘agent of Death’ oftewel de agent van de dood (maar laten we eerlijk zijn, het klinkt veel beter in het Engels). De reden waarom cyanide zo’n slechte reputatie heeft is omdat het actieve bestanddeel, Zyklon-B, gebruikt werd door de Nazi’s in hun concentratiekampen om duizenden Joden om het leven te brengen.

Mensen die een aanraking met cyanide hebben overleefd typeren het als een substantie die ruikt naar zoete amandels. Cyanide is dodelijk omdat het stofje zich bindt aan de ijzer in onze bloedsomloop. Daardoor kan je bloed geen zuurstof meer opnemen, en het dus niet meer naar je lichaam en hersenen brengen. Je sterft dus als het ware aan zuurstoftekort, terwijl je longen gewoon vol met lucht zijn. De LD50 van Cyanide varieert overigens, omdat het spul altijd gekoppeld is aan een ander goedje. Zo is de LD50 van kalium-cyanide 10 milligram, terwijl waterstofcyanide en LD50 heeft van 3.7 milligram.

9. Waterstof-fluoride zuur

Waterstoffluoride opgelost in water wordt gebruikt in industriële toepassingen, zoals metaalbewerking en teflon. In gasvorm kan het ernstige schade aanrichten aan ogen en longen, maar het is de vloeibare vorm van het spul waar je zeker bij uit de buurt wilt blijven. Wanneer het in aanraking komt met de huid is het in eerste instantie pijnloos. Dit stofje sijpelt namelijk door je huid door naar je bloedstroom, en hier reageert het met de calcium ionen in je lichaam. Het kan zelfs verder doorsijpelen, en niet alleen reageren met de calcium in je bloedstroom, maar ook met je botten. In dat geval desintegreert je skelet dus van binnenuit.

8. Batrachotoxine

Op nummer acht vinden we een gif dat door moeder natuur wordt gebruikt (en geproduceerd, zonder behulp van menselijke interventie). Batrachotoxine is, naast 100 % natuurlijk en levensgevaarlijk, gelukkig ook een zeer zeldzaam stofje. Het is een van ’s werelds meest krachtige neurotoxines (toxine staat voor gif, en neuro betekent ‘betreffende het zenuwstelsel’. Een neurotoxine vergiftigt je dus door je zenuwstelsel te verstoren). We kennen dit gif onder andere doordat kleine pijlgifkikkers het gebruiken om vijanden op afstand te houden. Het gif werkt in op ons zenuwstelsel. Het opent de zout-kanalen in neuronen en zodoende veroorzaakt het verlamming. En dat gebeurt overal in het lichaam.

Je hersenen houden op met het besturen van je lichaam. Dat betekent dat je niet meer kan zwaaien met je armen, of rennen met je benen, of om hulp roepen. Maar nog veel erger, je kan niet meer ademen, want ook je longen worden gestuurd door je hersenen. Je hart kan niet meer blijven kloppen, en je interne organen houden er ook mee op. Er is geen serum tegen dit vergif en de dood volgt ontzettend snel. De LD50 van Batrachotoxine is overigens ongeveer 2 microgram per kilogram lichaamsgewicht, oftewel 0.000002 gram.

7. VX

VX is de afkorting voor een zenuwgas, en mogelijk ’s werelds sterkste zenuwgas (dat wil zeggen, voor zover het bekend is onder normale mensen). VX werd in 1993 verboden op globaal niveau, door de Chemische wapen conventie (een internationale conventie over de productie en gebruik van chemische wapens). VX werd in haar jonge jaren echter vrolijk verkocht en gebruikt als pesticide (het is namelijk niet alleen dodelijk voor mensen, ook voor enig andere levensvorm). Als zodanig trok het natuurlijk snel de aandacht van overheden, en sinds rond die tijd de Koude Oorlog in haar top jaren was, werden er meteen enorme hoeveelheden van VX ingeslagen, opgeslagen en bewaard.

VX werkt als volgt, het spul voorkomt de productie van een enzym (een lichaamseigen stofje) dat van levensbelang is in het zenuwstelsel. Dit enzym is normaliter nodig om de zenuwen een beetje te kalmeren, en de afwezigheid ervan zorgt voor een ‘storm’ in het zenuwstelsel, het systeem weet opeens van geen stoppen meer. Dit overspoelt al snel het hele lichaam, en legt alles binnen een zeer korte tijdspanne compleet plat. Voor degene die toch geïnteresseerd zijn, de naam VX is een afkorting voor de volledige scheikundige naam van het stofje: O-ethyl S-(2-(diisopropylamino)ethyl) ester van methylfosfonothioinezuur.

6. Agent Orange

Monsanto (jazeker, hetzelfde bedrijf dat tegenwoordig de hoofdleverancier is wat betreft zaden voor genetisch-gemodificeerde planten) en Dow Chemicals (iets minder bekend maar niet minder berucht) zijn de makers van het ontbladerings-stofje genaamd Agent Oranje. Het stofje werd gebruikt tijdens de Vietnam Oorlog, als hulpmiddel om de rebellentroepen te lokaliseren die zich in de oerwoud-dichte bossen verschansten. Het stofje bevat ook een dioxine genaamd TCDD, en dit is een beruchte kanker-verwekker.

Agent Orange is een ‘stille moordenaar’, in de zin dat je niet, zoals de voorgaande voorbeelden, acuut dood neervalt (zoals de bomen). Echter, tienduizenden Vietnamese kinderen werden die jaren doodgeboren of in de nasleep van de oorlog met gruwelijke aandoeningen geboren nadat Agent Orange over Vietnam was uitgestort. Vietnam is nog altijd in hoge concentratie ‘vergiftigd’ door dit spul. Het zal nog zeker een eeuw duren voor de concentraties tot een ‘acceptabel’ minimum zijn gezakt.

5. Arsenicum of Arseen

Naast cyanide is arseen een van de meer bekende giffen, en tevens een van de giffen met een lange geschiedenis van gebruik. Het werd vroeger zelfs gebruikt voor toepassingen compleet on-gerelateerd aan vergiftigen. Het smeden van wapens werd gedaan met behulp van arsenicum, net als het maken van Victoriaanse make-up. Nog eerder in de geschiedenis (de middeleeuwen) werd het wel gebruikt als een vergif door sluipmoordenaars. Zij gebruikten het voornamelijk omdat de sterfte verschijnselen van een arseen-vergiftigde nagenoeg identiek zijn met de verschijnselen van een cholerapatiënt.

In sterke concentraties leidt arsenicum tot (bloederige) diarree, spasmen, coma en tot slot de dood. In lagere maar chronische concentraties (chronisch betekent ‘continue of herhaalde blootstelling over een langere periode’) is het de oorzaak van onder andere kanker, hart en vaatziekten en diabetes. Het is daarnaast erg eenvoudig verkrijgbaar. Arsenicum is namelijk doorgaans het werkzame bestandsdeel van rattengif. Rattengif is niet voor niets een van de veelgebruikte manieren om zelfmoord te plegen.

4. Lood

Jazeker, lood. Het spul dat op ijzer lijkt maar een stuk zwaarder is. Lood is een van de metalen die de mens als eerste wist te smelten en gebruiken. We hadden toen natuurlijk geen flauw benul hoe gevaarlijk dit spul is. Je hoeft je geen zorgen te maken over het aanraken van lood, het is immers geen contact-gif. Maar wanneer je een lood-ion binnenkrijgt en het kan vrij reageren met andere stofjes in je lichaam, dan valt dit element zo’n beetje ieder orgaan in je lichaam aan. Het is daarom moeilijk om te zeggen waar je precies aan sterft, als je een loodvergiftiging hebt. Is het niet aan een leverfalen, dan wel aan een darm infarct, of een nierfalen. Een merkwaardig feitje is dat sommige criminologen de daling in gewelddadige misdaad de laatste paar decennia toeschrijven aan de komst van betere wetten rondom lood-delving en verwerking.

3. Brodifacoum

Sinds de tweede Wereldoorlog wordt het gif warfarin gebruikt als rodenticide. Het moet genoemd worden dat warfarin ook gebruikt wordt als bloedverdunner voor mensen die problemen hebben met verstoppende bloedvaten. Mensen krijgen dan niet de benodigde dosis binnen om eraan te sterven (als alles goed gaat) maar ratten die rattengif eten wel. Het is een zeer giftige anti-coagulant. Brodifacoum vermindert de hoeveelheid Vitamine K in je bloed, en dit is een vitamine die je nodig hebt om bloed te laten stollen.

Gebrek aan vitamine K lijdt uiteindelijk tot enorme interne bloedingen, van de grootste slagader tot de kleinste haarvaten, en als het eenmaal zover is, is er geen stoppen meer aan. Dit spul kan je overigens in gewone winkels kopen, en de doses die nodig zijn om van je ratten af te komen zijn slechts een kleine factor twintig tot honderd kleiner dan de hoeveelheden die mensen de das om doet. Laat staan kinderen! Wanneer je je aartsvijand de Rat piepend en stuiptrekkend over de grond ziet kruipen na een behandeling met dit spul, sta dan even stil bij wat je zojuist gedaan hebt.

2. Strychnine

Strychnine komt van de Strychnos nux vomica boom (ook wel de braaknootboom) in India. Het werkende bestanddeel is een alkaloïde stof die ook wel gebruikt wordt als pesticide, voornamelijk tegen ongedierte (ratten). Oskar Dirlewanger, een Nazi bevelhebber uit de Tweede Wereldoorlog, had er een handje van om zijn ‘patiënten’ met dit stofje te injecteren om vervolgens toe te kijken hoe ze al spasmodisch aan hun einde kwamen. De LD50 waarde van Strychnine is ongeveer 1 tot 2 milligram per kilogram. Onze gezonde 100-kilo wegende vent heeft dus slechts een kans van één op twee om een dosis van een tiende gram te overleven!

1. Botulinetoxine

Botulinetoxine is het absolute giftigste stofje (voor mensen) op aarde. Krijg je botuline binnen, dan krijgt je zenuwstelsel een funeste klap, met extreme pijn en de dood tot gevolg. Ca. 15 nanogram van de stof is voor de mens al dodelijk en het gif behoort daarom tot de meest gevaarlijke klasse biologische wapens. Het verlamt de zenuwen die de spieren aansturen, die hierdoor verslappen.

Botulinetoxine blokkeert, net als het zenuwgas VX, het enzym dat ervoor zorgt dat spieren kunnen ontspannen. Daarom ontstaat er een ophoping van de stof acetylcholine in het zenuwstelsel, wat leidt tot verlamming, krampen en uiteindelijk verstikking. Een team van onderzoekers heeft een methode gevonden die botulinumtoxine verwijdert nadat het het lichaam is gaan verwoesten en verlammen.

Gif in de Geschiedenis en Cultuur

Door de geschiedenis heen hebben giffen een rol gespeeld in zowel fictie als realiteit. Hier zijn enkele voorbeelden:

  • Socrates: Gedood door gevlekte scheerling vanwege zijn invloed op de jeugd.
  • Cleopatra: Experimenteerde met slangengif op slaven en pleegde vermoedelijk zelfmoord door een cobra beet.
  • Arsenicum: Populair onder huisvrouwen in de 19e eeuw vanwege de gelijkenis van symptomen met cholera.
  • Aleksandr Litvinenko: Vermoord met polonium-210 door Russische spionnen.
  • Thomas Neill Cream: Arts die minstens acht patiënten en prostituees vermoordde met strychnine.
  • Shakespeare's Macbeth: Belladonna gebruikt om vijanden te vermoorden.

Gif als Geneesmiddel

Het gif uit elkaar trekken: Voordat je erachter kunt komen welk toxine waar verantwoordelijk voor is, moet je het gif uit elkaar trekken. 'Daar hebben we speciale machines voor', vertelt Bittenbinder. ‘Met deze machines kun je de toxines in het gif identificeren. De tweede stap is ontdekken wat iedere afzonderlijke gifstof doet in het lichaam. Hier hebben we testen voor ontwikkeld', vertelt Bittenbinder. 'We kunnen bijvoorbeeld precies zien welke toxine het bloed laat stollen. Of welke receptoren in het zenuwstelsel kapot worden gemaakt.' Sommige toxines verlagen de bloeddruk bijvoorbeeld. Als je die gifstoffen kunt isoleren, kun je het toedienen bij mensen met een hoge bloeddruk en op die manier het evenwicht herstellen.' Dat is ook per toeval ontdekt. Waarom het gif dat doet, is nog niet geheel bekend', aldus Bittenbinder. En dan is er nog captopril, een geneesmiddel dat de bloeddruk verlaagt. 'Dat is gebaseerd op een toxine uit het gif van de Braziliaanse groefkopadder. Ik vind het fascinerend dat gif kan doden en kan genezen', vertelt de bioloog. 'Het is een hele bijzondere wereld, en ik hoop dat ik met dit onderzoek iets aan die wereld kan bijdragen.'

Giftige Dieren

Sommige dieren gebruiken gif als verdediging of om hun prooi te vangen. Hier zijn enkele voorbeelden:

  • Gele Pijlgifkikker: Bevat genoeg gif om 10 mensen te doden.
  • Inland Taipan: De giftigste slang ter wereld, één beet kan 100 mensen doden.
  • Kegelslak: Eén slak kan in theorie 700 mensen doden.
  • Braziliaanse Zwerfspin: Eén beet kan genoeg zijn om een mens te doden.
  • Kogelvis: Bevat tetrodotoxine, genoeg om 30 mensen te doden.

labels: #Worst

Zie ook: