Plantensterolen, ook wel fytosterolen genoemd, zijn natuurlijke verbindingen die voorkomen in de celmembranen van planten. Deze sterolachtige verbindingen lijken qua structuur erg op cholesterol, waardoor ze een vergelijkbare rol spelen in het menselijk lichaam, maar met enkele unieke voordelen.
Wat zijn Plantensterolen?
Plantensterolen zijn vetachtige stoffen die qua structuur vergelijkbaar zijn met cholesterol en bijdragen aan het reguleren van het cholesterolgehalte in het bloed. Wat deze stoffen zo bijzonder maakt, is dat ons lichaam ze niet zelf kan aanmaken. Dit betekent dat we plantensterolen moeten verkrijgen via onze voeding of door het gebruik van supplementen. Plantensterolen zijn bioactieve stoffen die het cholesterolgehalte in het bloed helpen reguleren.
Plantensterolen komen voornamelijk in kleine hoeveelheden voor in plantaardige oliën, noten, zaden, granen, fruit en groenten. De hoogste concentraties worden gevonden in plantaardige oliën zoals maïs, soja en olijfolie. Noten, zaden, peulvruchten, volle granen en bepaalde soorten fruit en groenten bevatten ook aanzienlijke hoeveelheden plantensterolen.
Hoe Werken Plantensterolen?
Plantensterolen blokkeren de opname van cholesterol in de darmen. Omdat hun chemische structuur erg lijkt op die van cholesterol, concurreren ze met cholesterol voor opname in het spijsverteringskanaal. Dit resulteert in een verminderde opname van cholesterol in de bloedbaan en een verhoogde uitscheiding van cholesterol via de ontlasting.
Plantensterolen werken door de opname van cholesterol in de darmen te verminderen, waardoor er een soort barrière wordt gevormd die de cholesterolopname blokkeert. Het is wetenschappelijk bewezen dat plantensterolen het cholesterol verlagen bij een dagelijkse inname van ongeveer 1,5 tot 3 gram plantensterolen.
Effect op LDL-Cholesterol
Dit verlagende effect op cholesterol komt voornamelijk doordat plantensterolen de opname van LDL-cholesterol (low-density lipoproteïne) verminderen, dat vaak het “slechte” cholesterol wordt genoemd. Het verlagen van LDL-cholesterol is cruciaal omdat een hoog LDL-gehalte een risicofactor is voor coronaire hartziekten. Het verlagen van het LDL-cholesterolgehalte kan het risico op hart- en vaatziekten verminderen.
Voordelen van Plantensterolen
Plantensterolen, ook bekend als fytosterolen, bieden tal van gezondheidsvoordelen, vooral voor mensen met een verhoogd cholesterolgehalte. Regelmatige inname van plantensterolen kan bijdragen aan een beter cholesterolprofiel. Ze verhogen de uitscheiding van cholesterol via de ontlasting, wat resulteert in een significante verlaging van LDL-cholesterol. Een ander voordeel is dat plantensterolen helpen om LDL-cholesterol te verlagen zonder de bijwerkingen die vaak gepaard gaan met cholesterolverlagende medicijnen.
Verlaging van LDL-Cholesterol
Het regelmatig consumeren van plantensterolen kan de LDL-cholesterol met 7-11% reduceren, wat een substantiële impact kan hebben op je algehele gezondheid. Regelmatige inname van plantensterolen kan bijdragen aan een beter cholesterolprofiel.
Plantensterolen in Voeding
Het opnemen van plantensterolen in je dieet is eenvoudiger dan je misschien denkt. De aanbevolen dagelijkse inname van plantensterolen varieert tussen de 1,5 en 3 gram per dag. Om de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van 1,5 tot 3 gram te halen, kan het echter nuttig zijn om voedingsmiddelen te consumeren die verrijkt zijn met plantensterolen. Deze verrijkte producten zijn ontworpen om mensen met een verhoogd cholesterolgehalte te helpen.
Yoghurt met Plantensterolen
Yoghurt die plantensterolen bevat omvat onder andere Benecol Natuur yoghurt drink, Danacol en Becel ProActiv.
Aanbevolen Dagelijkse Inname
De aanbevolen dagelijkse inname van plantensterolen varieert tussen de 1,5 en 3 gram per dag. Plantensterolen kunnen het cholesterolgehalte verlagen binnen een periode van twee tot drie weken bij een dagelijkse inname van 1,5 tot 2,4 gram. Volgens de claims op voedingsmiddelen verrijkt met fytosterolen heeft een dagelijkse inname van 1,5-2,4 gram fytosterolen gedurende twee tot drie weken een gunstig effect op het cholesterolgehalte.
Plantensterolen als Supplement
Plantensterolen zijn verkrijgbaar als supplement, vaak in de vorm van tabletten, capsules of poeders. Deze supplementen kunnen een handige manier zijn om je dagelijkse inname van plantensterolen te verhogen, vooral voor mensen die moeite hebben om voldoende plantensterolen binnen te krijgen via hun voeding. Bij het kiezen van een supplement is het belangrijk om te letten op de kwaliteit en dosering van het product. Veel supplementen bevatten een gestandaardiseerde hoeveelheid plantensterolen zodat de inname gemakkelijk gecontroleerd kan worden.
Veiligheid en Bijwerkingen
Over het algemeen worden plantensterolen als veilig beschouwd als ze in de aanbevolen doses worden geconsumeerd. Sommige mensen kunnen echter bijwerkingen ervaren, zoals gastro-intestinale symptomen, waaronder diarree of constipatie. In zeldzame gevallen kan een hoge inname van plantensterolen de opname van vetoplosbare vitamines verminderen, zoals vitamine E en K.
Klinische Studies en Onderzoek
Meerdere studies hebben de effectiviteit van plantensterolen onderzocht. In het literatuuronderzoek zijn alleen gerandomiseerde placebogecontroleerde klinische studies geïncludeerd die zijn gepubliceerd tussen januari 2006 en mei 2016. De kennis van zaken anno 2006, beschreven in verschillende meta-analyses, werd als startpunt genomen.
De meeste studies in dit literatuuronderzoek toonden een significante reductie aan van het totaal en LDL-cholesterolgehalte bij een dagelijkse inname van voedingsmiddelen verrijkt met fytosterolen. Het onderliggende mechanisme van het cholesterolverlagende effect van fytosterolen is nog niet volledig opgehelderd. Een mogelijke verklaring is competitieve remming van de cholesterolabsorptie vanuit de dunne darm, waardoor minder cholesterol in de circulatie komt [6].
Optimale Dosis Fytosterolen
De meeste studies gebruikten een dosis fytosterolen van 2-2,5 g/dag, gedurende vier weken. Een meta-analyse uit 2012 spreekt ook van een optimale hoeveelheid fytosterolen van > 1,5 g/dag, maar de geïncludeerde studies tonen aan dat een optimale hoeveelheid fytosterolen 2-2,5 g/dag is. Dit komt overeen met dagelijks twee tot drie boterhammen besmeerd met margarine die verrijkt is met fytosterolen of 250 mL melk of yoghurt verrijkt met fytosterolen.
Er is nog weinig onderzoek gedaan naar een mogelijk extra cholesterolverlagend effect van meer dan 3 gram per dag aan fytosterolen [7]. Het wordt niet aanbevolen om meer dan 3 gram per dag aan fytosterolen te nemen aangezien er nog nauwelijks iets bekend is over de langetermijneffecten (> 5 jaar) van het gebruik van fytosterolen, met name bij deze hogere doses [44].
Fytosterolen en Statines
Een combinatie van fytosterolen met statines kan mogelijk voordelen bieden. Daarnaast zijn er patiënten met een verhoogd cholesterolgehalte die geen statines willen of kunnen slikken, bijvoorbeeld omdat ze veel last hebben van bijwerkingen zoals spierpijn.
Statines hebben bij patiënten met een hoog cardiovasculair risico therapeutische meerwaarde boven voedingsmiddelen verrijkt met fytosterolen, aangezien deze middelen een positief effect hebben op de mortaliteit en morbiditeit en een sterkere reductie van het cholesterol bewerkstelligen dan fytosterolen (25-45% versus 4-20%) [46].
Vijf van de zeven studies toonden een significant additief effect aan van sterolen op statines [37, 38, 40-42]. De reductie van het LDL-cholesterolgehalte varieerde van 9,7 tot 14,8%. Slechts drie studies lieten ook een significante reductie van het totaal cholesterolgehalte zien [38, 40, 41].
Overwegingen en Aanbevelingen
Producten met plantensterolen zijn met name ontworpen voor mensen met een licht hoog cholesterolgehalte, dat wil zeggen een totaal cholesterolgehalte boven 5 mmol/l. De Hartstichting en de Nederlandse Diabetes Federatie bevelen het gebruik van plantensterolen aan. Het is echter belangrijk op te merken dat plantensterolen niet geschikt zijn voor iedereen.
Hoewel de daling van het LDL-cholesterolgehalte door fytosterolen geringer is dan door statines, zijn fytosterolen een mogelijk alternatief voor patiënten die te veel bijwerkingen ondervinden van statines. Daarnaast kunnen fytosterolen gebruikt worden naast de statinetherapie, om een additief verlagend effect te bewerkstelligen.
Belangrijk: Uiteraard mogen wij u wel voorzien van persoonlijk advies.
labels:
