Aardappelen zijn een essentieel onderdeel van de Nederlandse keuken. Van Gogh gaf onze eenvoudige eetcultuur van de 19e eeuw meesterlijk weer met zijn schilderij de aardappeleters. Toch is de heilige drie-eenheid van aardappels, vlees(vervanger) en groenten nog relatief recent. Ook al leidt de eerst beschreven Europese aardappel ons naar de tuin van Charles de l’ Ecluse in Mechelen eind 16e eeuw, de teelt voor consumptie in Nederland kwam pas in de 18e eeuw echt op gang.

Er zijn zoveel rassen: vastkokend, loskokend of kruimig. Eke van Koken met Kennis zet alle rassen voor je op een rijtje en vertelt waar je deze pieper het best voor kunt gebruiken. Inmiddels is de variëteit in rassen enorm. Zoveel dat je door de bomen het bos niet meer ziet. En er komen voortdurend nieuwe rassen bij die beter bestand zijn tegen ziekten. Een goede reden om nieuwe rassen te eten, omdat ze minder bespoten hoeven te worden.

Aardappelen Koken: Hoe Doe Je Dat?

We leggen je het principe van aardappels koken stap voor stap uit.

Voorbereiding

  1. Reken voor volwassenen op ongeveer 200 gram aardappels per persoon.
  2. Schil de aardappels. Of boen ze schoon, zodat je ze in de schil kunt koken. Niet per se, de schil bevat vezels en voedingsstoffen en kan meegekookt worden. Boen de aardappelen wel goed schoon van tevoren.
  3. Snijd ze (indien nodig) in gelijke parten. Tip: om zoveel mogelijk vitamines te behouden, is het 't beste om zo min mogelijk te snijden. Tip: zijn je aardappels of aardappelparten verschillend van grootte?

Het Kookproces

  1. Breng de aardappels met water en deksel op de pan aan de kook.
  2. Bloemige aardappels hebben aan 1 tot 2 cm water genoeg (meer is echt niet nodig!). Zo stoom je ze bijna gaar. Vastkokers mogen in ruimer water gaar koken. Kruimige aardappelen hoef je maar in een laagje water te zetten, vastkokende aardappelen hebben iets meer water nodig.
  3. Voeg zodra het water kookt, ruim zout toe. Wees, net als bij het koken van macaroni, niet te zuinig. 'n snufje zout doet weinig tot niets voor de smaak van de aardappels.
  4. Let op: wanneer aardappels precies gaar zijn, verschilt per soort, formaat en smaak - de één houdt van een stevige bite, de ander van een prak-waardig aardappeltje.

Per persoon reken je ongeveer 4 tot 5 middelgrote aardappelen. Dit is zo’n 280 tot 350 gram aardappelen bij het avondeten. Dit is de richtlijn van het voedingscentrum en geldt voor volwassenen.

Kooktijden

  • Aardappelen in zijn geheel moeten over het algemeen 18 tot 20 minuten koken voor ze gaar zijn. Doe je de aardappelen in zijn geheel in het water (zonder ze door te snijden)? Dan moeten de aardappelen 18 tot 20 minuutjes koken.
  • Aardappelen in stukken kook je zo'n 10-15 minuten. Als je de aardappelen in kleinere stukken snijdt, duurt ongeveer 10 tot 15 minuten tot de aardappelen gaar zijn.
  • Kruimige aardappelen zijn in 15-20 minuten gaar.
  • Extra kruimige aardappels (lekker voor stamppot en puree) kook je in zo'n 10 minuten gaar. Extra kruimige aardappelen hoeven maar 10 minuten te koken. Deze zijn erg geschikt voor aardappelpuree, soep of stamppot.

Controleren of ze gaar zijn

  1. Prik met een vork of mes in de aardappel. Om te testen of je aardappelen goed gekookt zijn, kun je er een vork inprikken.
  2. Gaat dit makkelijk? dan zijn de aardappels klaar. Glijdt de aardappel er weer vanaf? Dan zijn je aardappelen klaar.
  3. Gaat dit moeizaam? Doe er dan een minuutje op de wekker bij en prik weer.
  4. Zijn de aardappels naar jouw idee gaar? Giet ze af en laat een minuut of 5 uitwasemen voor je ze serveert.

Wat is Zeeuwse Roem?

Zeeuwse Roem is een regionaal geteelde aardappel uit Zeeland, die valt onder de vrij vastkokende rassen. De aardappelen hebben een gele schil, een regelmatige ovale vorm en een lichtgele vleeskleur. Dankzij de teelt op Zeeuwse kleigrond heeft deze aardappel een fijne structuur en een pure aardappelsmaak. Zeeuwse Roem is geschikt om te koken, te bakken en voor ovengerechten.

Je vindt deze aardappel vooral bij de groentespecialist of op de markt. Het is geen massaproduct, maar een lokaal geteeld alternatief voor wie kiest voor vers en van dichtbij.

Verschillende Soorten Aardappelen

Er zijn duizenden soorten wereldwijd, en alleen al in Nederland worden er 550 soorten geteeld. Niet alle aardappelen zijn voor de verkoop bij de groenteman, een aantal aardappelsoorten zijn voor een speciaal doel zoals bijvoorbeeld voor de chipsfabrikanten of aardappelmeelfabrieken.

De aardappel behoort tot de nachtschadefamillie, net al de tomaat, paprika en aubergine. Veel leden van deze plantenfamillie bevatten giftige alkaloïden, zo ook de groene delen de aardappel. Bewaar aardappels daarom altijd op een koele, droge en donkere plaats omdat licht zorgt voor de vorming van deze gifstoffen in de aardappel. Eet groene aardappels niet en snijd kleine stukken groen er ruim af. uwd!

Een eerste onderscheid valt te maken op basis van oogstseizoen. De vroege aardappels worden in juni, juli en augustus geoogst en heten toepasselijk ‘nieuwe aardappels’. De late aardappels komen pas vanaf september van het land en worden tot in december geoogst. Omdat aardappels lang houdbaar zijn, wel tot een jaar in koelhuizen, kunnen we ze het hele jaar door eten.

Een tweede onderscheid in aardappelrassen valt te maken op grond van hun gedrag in de keuken. Er zijn aardappels die stevig blijven na het koken, de vastkokers, en aardappels die uit elkaar vallen als ze gaar zijn, de loskokende of kruimige aardappels. De eerste kun je gebruiken om te bakken, te roosteren of gekookt in een salade. De kruimige heb je nodig voor een smeuïge puree of gekookt als begeleiding van de jus. Er zijn ook rassen die ertussenin zitten.

Voorbeelden van Aardappelrassen

  • Nicola: Goed verkrijgbare vastkokende aardappel, zowel regulier als biologisch geteeld. Lekker in de salades, om te grillen of te bakken.
  • Bevelander: In de jaren 60 één van de populairste aardappels in Nederland. Maar door z’n onregematige oppervlak uit de gratie geraakt. Inmiddels wordt deze smakelijke vaste aardappel op een aantal plekken weer geteeld (o.a. Muizen.
  • Opperdoezer ronde: De opperdoezer ronde is echt een begrip onder de aardappelliefhebbers. Het geelwitte vruchtvlees is stevig en heeft een uitgesproken smaak. De opperdoezer is een vroege vaste aardappel en uitstekende geschikt voor salades.
  • Agria: Vaste tot lichtbloemige late aardappel. Wat mij betreft de beste frietaardappel. Ook biologisch verkrijgbaar maar die zijn stukken kleiner en daarom wat minder handig voor frieten.
  • Alpha: Mooie kruimige aardappel. Al in het voorjaar te krijgen uit het buitenland maar van oorsprong een late soort. Ook goed biologisch verkrijgbaar. Lekker voor om te pureren of te koken.
  • Bildstar: Zeer bekende goed smakende aardappel met licht rode schil. Licht bloemig en wordt vanaf september geoogst. Geschikt om te koken en te bakken. Deze aardappel wordt ook wel de luie huisvrouw aardappel genoemd omdat er praktisch niks mee mis kan gaan.
  • Dore’s: Bloemige zeer vroege aardappel met een lekker volle aardappelsmaak. Kom al in juni van het land. Prima aardappel voor puree en zomerse stamppotjes.
  • Eigenheimers: Bloemige late aardappel die in Noord-Nederland ook wel Borgers worden genoemd.
  • Koopmans blauwe: Dit ras uit 1937 genoemd naar de oorspronkelijke tele C. Koopman is lichtgeel en bloemig (melig) van structuur. Het is een kruising van Alpha en Zeeuwse Blauwen.

Aardappels bewaren

Aardappelen bewaar je het beste op een koele, donkere plek. Ze zijn dan ongeveer een maand lang houdbaar, je begint het vanzelf te merken als ze zacht beginnen te worden. Je kunt aardappelen ook in de koelkast bewaren, maar dit is niet ideaal.

Ook kun je aardappelen in de vriezer bewaren, maar bereid ze dan eerst. Kook, blancheer of bak de aardappelen, of maak er aardappelpuree van. Laat dit volledig afkoelen en vries dit in porties in. Je kunt dit 6 tot 12 maanden bewaren.

Mijn aardappelen worden groen en lopen uit, wat doe ik verkeerd? Aardappelen kun je het beste bewaren op een koele, droge, donkere plek; bijvoorbeeld in de kelder of desnoods een donker keukenkastje. Dek de aardappelen af met kranten of met een (oude) handdoek om te voorkomen dat er toch nog licht bij komt. Wanneer er veel licht bij de aardappelen komt worden ze namelijk groen, er ontstaat dan Solanine; een giftig stofje dat in grote mate schadelijk is voor mensen. Snijd dit goed weg zodat je dit niet op eet. Dit geldt ook voor de uitlopers. Wanneer aardappels te warm liggen of in plastic worden bewaard, gaan ze broeien waardoor er uitlopers ontstaan. In de uitlopers zit hetzelfde gif, snijd de uitlopers daarom ruim weg.

Wanneer je de aardappelen juist bewaart (zie bovenstaande tips), kunnen de aardappelen weken tot maanden goed blijven.

Tips en Trucs

  • Kleine uitlopers kun je verwijderen en de aardappelen nog eten, maar bij lange of groene uitlopers niet.
  • Aardappels passen in een gezond, gevarieerd eetpatroon. Er zitten meer vitamines en mineralen zoals kalium en vitamine C in en minder kilocalorieën dan in pasta en rijst. Ook zitten er minder koolhydraten in en bevatten aardappels meer voedingsvezels.
  • Het hangt er natuurlijk wel vanaf op welke wijze je de aardappelen bereidt. Je kunt aardappelen beter koken in plaats van frituren of bakken. Dit komt door de vetten die je gebruikt bij frituren en bakken.
  • Nee, officieel worden aardappelen niet als groente gezien. Ze worden ingedeeld in dezelfde categorie als brood en granen. In aardappelen zitten diverse vitamines en mineralen die je in pasta en rijst niet terugvindt.

Aardappel recepten

Omdat aardappelen zo veelzijdig zijn, passen ze goed bij veel andere ingrediënten. Serveer ze direct of maak er iets lekkers van, bekijk bijvoorbeeld hier al mijn aardappelrecepten. Ze gaan goed samen met romige smaken zoals kaas of crème fraîche en kruidige ingrediënten zoals knoflook en rozemarijn. Voor een leuke twist kun je aardappelen roerbakken met paprika, ui en kruiden. Kortom, een ingrediënt dat zich aanpast aan bijna elke keuken!

Krijg je geen genoeg van de aardappel? Heb jij dit recept gemaakt? Ook vragen of opmerkingen zijn altijd welkom.

Noord-Duitse Aardappelsalade

Een paar dagen geleden plaatste Sven een recept voor Weense aardappelsalade, een type salade die je overal in Zuid-Duitsland en Oostenrijk vindt. De Noord-Duitse tegenhanger is wat steviger en minder verfijnd - 'deftig' noemen de Noord-Duitsers dat. Dit recept, gebaseerd op de salade die mijn Duitse schoonmoeder altijd maakt, is minimalistisch, maar juist daarom extra smakelijk, mits je lekkere aardappeltjes (bijvoorbeeld Frieslanders, Zeeuwse Roem of Nicola) van de groenteboer gebruikt en ze in de schil kookt, zodat ze hun smaak goed behouden.

Ingrediënten:

  • 750 g vastkokende aardappeltjes
  • 3 augurken (ca. 150 g)
  • 6 el (ca. 8 cl) augurkenwater*
  • 6 el mayonaise (150 g)
  • 1 el mosterd
  • zout (en evt.

* Het zoetzure augurkenwater uit het glas wordt anders toch maar weggegooid, dus de zuinige Noord-Duitser gebruikt dat gewoon als zuurtje. Zuinig, maar ook duurzaam.

Kook de aardappeltjes in de schil in ca. 10-15 minuten in voldoende zout water beetgaar - test of je er met een vorkje tot ongeveer het midden kunt prikken. Giet af en laat volledig afkoelen.

Tips: Het beste resultaat krijg je als je de aardappels een dag van tevoren al kookt en een nacht in de koelkast zet. Schil de afgekoelde aardappels en snij in dunne plakjes.

Lekker op een zomerse dag met een groene salade, als onderdeel van een buffet of bij de barbecue. Met Kerst eten de Noord-Duitsers aardappelsalade met een bockworstje, dus je kunt er ook prima een vegaworstje bij serveren.

Niets houdt je tegen om deze Noord-Duitse aardappelsalade te moderniseren met een teentje knoflook, fijngesneden rode paprika, een chilipepertje, kappertjes of andere toevoegingen.

labels: #Koken #Aardappel

Zie ook: