Als echte koffieliefhebber is het stiekem misschien wel een droom: het kweken van je eigen koffieplant. Om van begin tot einde betrokken te zijn bij het proces van jouw dagelijkse kopje koffie. Het kweken van je eigen koffieplant vergt zeker wat tijd en aandacht.

Waarom een Koffieplant Kweken?

Het kweken van een koffieplant biedt niet alleen de mogelijkheid om je eigen koffiebonen te oogsten, maar om dus ook van die koffieboon je koffie te zetten. Koffieplanten hebben glanzende, donkergroene bladeren en kunnen kleine, witte bloemen produceren die heerlijk ruiken. Bovendien kun je met de juiste verzorging en geduld uiteindelijk je eigen koffieboon plant laten groeien. En dus je eigen koffiebonen produceren.

De Coffea Arabica: Een Introductie

De koffieplant of -boom, ook gekend als Coffea Arabica, vormt de basis voor één van de smaakvolste koffiesoorten die verantwoordelijk is voor maar liefst driekwart van de totale koffieproductie wereldwijd. Maar bij ons is de plant voornamelijk gekend als een sierlijke kamerplant met glimmende donkergroene bladeren.

De koffieboom behoort tot de plantenfamilie Rubiaceae. Ze is gemakkelijk te herkennen aan haar beukvormige bladeren met golvende bladrand. Wanneer de plant het naar haar zin heeft, neemt ze vlot in de hoogte toe.

Laat je de koffieboom haar gang gaan, dan ziet ze er in een oogwenk als verwilderd uit. Maar met een flinke snoeibeurt ziet de kamerplant er binnen de kortste keren weer fantastisch uit. En met de juiste zorgen kunnen er echte koffiebonen aan groeien. In de huiskamer kan de koffieplant tot 2 à 3 meter hoog worden. Een plant die jouw gasten ongetwijfeld niet zal ontgaan tijdens hun bezoek.

De ontdekking van koffie

Koffie werd ruim 1500 jaar geleden ontdekt in Ethiopië, toen er onrust ontstond bij de geiten in het klooster. De geitenherder Kaldi merkte op dat zijn geiten veel energieker waren dan normaal. En dat na het lekker smullen van bepaalde bessen in de wei, nl. de koffiebes. Het gedrag van de geiten gaf de herder inspiratie om de bonen te gaan verpulveren en koken in water. Na het drinken van dit goedje met de, toen nog onbekende maar, heerlijk aromatische koffiegeur, gaf ook Kaldi een energiek gevoel. Vanaf dat moment maakte de herder regelmatig koffie, wat door Arabische handelaren niet onopgemerkt bleef. Snel verspreidde de koffieplant zich over de rest van de wereld en vestigde het eerste koffiehuis zich in Europa in de 16e eeuw in Venetië.

De Juiste Omstandigheden voor je Koffieboon Plant

Koffieplanten komen oorspronkelijk uit de tropische gebieden van Afrika, wat betekent dat ze houden van warme en vochtige omstandigheden. Hier zijn een paar belangrijke dingen om in gedachten te houden:

  • Licht: Koffieplanten groeien het beste in helder, indirect licht. Plaats je plant in de buurt van een raam waar hij veel licht krijgt, maar vermijd direct zonlicht, want dit kan de bladeren verbranden. De Coffea Arabica ontvangt het liefst veel licht, maar pas in het begin op met direct zonlicht. De koffieplant wordt namelijk opgekweekt onder gefilterd licht. Indien de koffieplant in de zomer voor een raam op het zuiden komt te staan, is het raadzaam twee tot drie meter afstand te behouden. Geleidelijk kan de koffieplant dichterbij het raam komen te staan. Mits het niet te heet wordt direct achter het glas. De Coffea Arabica heeft minimaal vijf uur direct zonlicht per dag nodig. Indien deze kamerplant te donker staat, zal er geen vers blad worden aangemaakt en kan de plant zijn blad laten vallen. Ook is de kans op wortelrot groter, omdat de koffieplant dan minder water verbruikt. Te veel licht is schadelijk wanneer de temperaturen achter het glas te ver oplopen.
  • Temperatuur: Koffieplanten hebben een constante temperatuur tussen de 18 en 24 graden Celsius nodig. Houd je plant uit de buurt van tocht en plotselinge temperatuurschommelingen. Het is in Nederland dus een echte plant voor in huis!
  • Vochtigheid: Hoge luchtvochtigheid is enorm belangrijk voor de gezondheid van je koffieplant. Overweeg om een luchtbevochtiger in de buurt te plaatsen of regelmatig de bladeren te besproeien met water. Een droge lucht kan de kamerplant goed verdragen, maar een voorkeur gaat toch naar een wat vochtigere leefomgeving. Sproei in de zomer extra water op de bladeren en vooral de luchtwortels om de luchtvochtigheid te verhogen.

Hoe verzorg je de koffieplant?

  • Standplaats: De Coffea Arabica zou geen echte tropische plant zijn, als ze niet zou houden van een lekker warme plek in huis. Ze heeft graag veel licht maar pas in het begin op van te veel zonlicht. Laat de koffieplant er rustig aan wennen door haar op 2 à 3 meter afstand te plaatsen van het zuidraam. Geleidelijk aan kan je ze dichterbij plaatsen, zodat de kamerplant minimaal vijf uur indirect zonlicht krijgt. Mits de temperatuur er niet te heet wordt. Opgepast met tochtige plaatsen, daar is de koffieplant niet zo dol op.
  • Water geven: De Arabica heeft algemeen niet veel water nodig. Enkel tijdens de lente en zomer kan de plant veel dorst hebben. Geef ze daarom geregeld kleine beetjes water zodat de potgrond licht vochtig blijft en de wortels niet rotten. Hou haar glimmende donkere bladeren mooi groen door ze om de paar dagen te besproeiien met water. Dit houdt het stof weg waardoor ze blijven blinken. Zodra de bovenste aardelaag uitgedroogd is, kan je de koffieplant blij maken met nieuw vocht. Gebruik hiervoor bij voorkeur lauwwarm, zacht water en let erop dat de aardekluit niet in het water staat. Iets waar de plant zeer wel bij vaart en dat tevens hulpbronnen ontziet, is water geven met regenwater. Daarnaast kan je iets goeds doen voor je koffieplant door haar af en toe met de plantenspuit nat te spuiten. De hoeveelheid water is afhankelijk van onder andere de grootte van de koffieplant. Is de grond na twee dagen alweer droog, geef dan iets meer. Is de grond na vier dagen nog erg nat, geef dan iets minder. Op het begin zal het experimenteren naar de juiste hoeveelheid zijn. Het is raadzaam om bij een nieuw plant de grond regelmatig te controleren op de vochtigheid door een vinger in de grond te steken. Doe dit ook zodra je de plant verplaatst of verpot hebt. Het is aan te raden om de koffieboom regelmatig te sproeien. Woonkamers zijn over het algemeen te droog, waardoor sproeien noodzakelijk is, zeker in de winter. Ook blijft het blad hierdoor mooi glimmen door het stof op de bladeren weg te sproeien. Zonder stof op de bladeren kan de koffieboom meer zonlicht opnemen, hierdoor is de kamerplant beter in staat zich te ontwikkelen.
  • Luchtzuiverend: De koffieplant is geen krak in het zuiveren van de lucht. De plant is natuurlijk te druk bezig met het produceren van koffiebonen.
  • Voeding: Tijdens de lente- en zomerperiode is de kamerplant in volle groei. Geef daarom eens per maand wat extra plantenvoeding waaruit de plant energie kan halen. Te weinig voeding zal ervoor zorgen dat de Arabica geleidelijk aan haar groene kleur verliest. In de winter gaat ze in rust en stopt de groei ook tijdelijk. Bijkomende voeding is dan ook niet meer nodig tot in het voorjaar. In het voorjaar kan je de koffieplant blij maken met iedere 2 tot 3 weken een extra portie voedingsstoffen. Gebruik hiervoor bij voorkeur een op de behoeften van bloemplanten afgestemde meststof. In de tijd van oktober tot maart volstaat het om iedere 6 weken te bemesten. Bemest de koffieplant in de lente en zomer. Doe dit niet in de winter! De koffieplant is dan in rust, groeit niet en verbruikt nauwelijks voedingsstoffen. Lees de gebruiksaanwijzing voor de juiste dosering. Te weinig voeding zal de groei, in de lente en zomer, afremmen. Ook kan de koffieplant hierdoor zijn groene kleur geleidelijk verliezen, omdat de plant te weinig bladgroenkorrels aan maakt. Voor de bemesting van de koffieplant raden we de Pokon kamerplanten voeding aan.

Het Groeien van een Koffieboon Plant

Het kweken van een koffieboon plant uit een zaadje is een enorm tijdrovend proces, maar het kan echt de moeite waard zijn om uiteindelijk het resultaat te zien van al die tijd en moeite. Dit zijn de basisstappen voor het kweken van je eigen koffieboon plant.

  1. Zaadvoorbereiding: Week verse (ongebranden!) koffiebonen gedurende 24 uur in warm water om de kieming te bevorderen. Gebruik bij voorkeur vers geoogste bonen of koop speciale koffieplantzaden van een betrouwbare kweker.
  2. Zaaien: Plant de geweekte bonen ongeveer 2,5 cm diep in een pot gevuld met vochtige, goed doorlatende potgrond. Plaats de pot op een warme, lichte plek en houd de grond constant vochtig.
  3. Ontkieming: Het kan enkele weken tot maanden duren voordat de koffiebonen ontkiemen. Wees geduldig en blijf de grond vochtig houden. Zodra de zaailingen groot genoeg zijn, kun je ze verplanten naar individuele potten.

Koffieplant Verzorging

Net als elke andere plant vereist een koffieplant regelmatige zorg en aandacht. Hier zijn enkele tips voor de beste koffieplant verzorging:

  • Water geven: Koffieplanten houden van vochtige, maar niet doorweekte grond. Geef je plant regelmatig water en zorg ervoor dat de pot een goede afvoer heeft om wortelrot te voorkomen. Laat de bovenste laag van de grond licht opdrogen tussen het watergeven.
  • Bemesting: Gebruik tijdens het groeiseizoen (lente en zomer) elke maand een gebalanceerde, vloeibare meststof om je koffieplant te voeden. Verminder de bemesting in de herfst en winter.
  • Snoeien: Snoei je koffieplant regelmatig om de gewenste vorm te behouden en de groei te bevorderen. Verwijder dode of beschadigde bladeren en takken om de plant gezond te houden. Je kunt een Coffea Arabica snoeien als hij te hoog wordt of als je meer uitlopers aan de plant wil. Dit doe je door de stam af te zagen. Doe dit bij voorkeur in de lente of in de zomer, in deze periode is de kans het grootst dat een afgezaagde stam weer uitloopt. Ook kan je de plant mooi houden door het blad en stengels te snoeien. Doe dit zo dicht mogelijk bij de stam. Het blad snoeien is raadzaam vlak voor elke herfst, zodat meer licht de kern van de kamerplant bereikt. In de lente loopt de koffieplant dan weer prachtig uit.Terugsnoeien is bij de koffieplant eigenlijk niet absoluut noodzakelijk. Niettemin kan je door in het voorjaar regelmatig te snoeien een al te sterke groei inperken en bijvoorbeeld kale plekken voorkomen. Door de scheutpunten in te korten bevorder je de groei van je koffieplant. Oudere koffieplanten moet je af en toe uitdunnen. Als je je koffieplant wil vermeerderen, zijn de afgeknipte scheuten ideale stekken.

Wanneer kan je de Coffea het best verpotten? Verpot de Coffea Arabica in de lente of direct na aanschaf. Herhaal dit wanneer de pot te klein wordt. Dit kan na een jaar gebeuren, maar soms is eens per twee jaar voldoende. Verpotten in de lente heeft de voorkeur, omdat beschadigde wortels dan sneller herstellen. Gebruik geen hydrokorrels op de bodem als de pot waterdicht is. Het stilstaande water, dat zich tussen de hydrokorrels verzameld, kan minder gemakkelijk door de wortels worden bereikt en gaat rotten. Wanneer de pot een drainage gat heeft, zijn hydrokorrels wel aan te raden. Een grotere pot stimuleert de groei, verhoogd de gezondheid van de plant en creëert een grotere waterbuffer omdat de grond meer vocht kan opnemen.

Veelvoorkomende Problemen en Oplossingen

Zoals bij elke plant, kunnen koffieplanten soms last hebben van plagen en ziektes. Hier zijn enkele veelvoorkomende problemen en hoe je ze kunt oplossen:

  • Bruine bladeren: kunnen duiden op kou, tocht of een te droge lucht. Besproei in dit geval de kamerplant of plaats de plant op een plek zonder tocht en kou. Bruine bladranden hebben vaak te maken met een teveel aan water, verminder in dit geval de watergift. Controleer ook de grond door je vinger in de grond te stoppen.
  • Gele bladeren: De plant ontvangt te veel licht als de bladeren geel worden.
  • Bladluizen: Deze kleine insecten kunnen zich voeden met het sap van je koffieplant. Gebruik een milde zeepoplossing of een insectendodende spray om ze te bestrijden.
  • Schimmel: Overmatige vochtigheid kan leiden tot schimmelgroei. Zorg voor een goede luchtcirculatie rondom je plant en vermijd overbewatering.

Bloei en Oogst

De Coffea Arabica kan tot bloei komen in de huiskamer, mits deze goed wordt verzorgd. Witte bloemetjes zullen dan zichtbaar zijn in de lente, waarna de koffiebonen zich vormen. Het is echter raadzaam de bloemetjes te verwijderen, omdat het de koffieplant veel energie kost. Verwacht niet dat je de vruchten van de koffieboom de eerste jaren kunt gebruiken, naar horen zeggen smaken deze de eerste drie jaar erg bitter. Hiernaast dien je er rekening mee te houden dat wanneer je de plant gedurende het jaar chemisch hebt behandeld, bijvoorbeeld tegen ongedierte, consumptie is af te raden.

Als je van koffie houdt en van een kopje koffie van eigen oogst wilt genieten, moet je flink wat geduld oefenen. Want als alles goed gaat, bloeit de plant op z'n vroegst pas na 3 jaar voor het eerst. De groene, lichtgrijs glanzende bessen die zich vervolgens ontwikkelen, zijn pas rijp als ze een intens rode kleur hebben gekregen - en ook dat kan wel een jaar duren. Als de vruchten, koffiebessen of koffiekersen genoemd, rijp zijn, vallen ze af en kan je ze verzamelen. Om koffie te maken heb je echter niet koffiebes zelf nodig, maar wat erin zit, namelijk de beide zaden, ook koffiebonen genoemd. Verwijder daarvoor zoveel mogelijk rood vruchtvlees en haal de blootliggende koffiebonen eruit. Laat de bonen op een warme plek drogen en draai ze af en toe om. De gedroogde bonen rooster je vervolgens in een pan ongeveer 10 tot 20 minuten op de hoogste stand. Na 1 tot 3 dagen ontvouwen de koffiebonen hun volle aroma en kan je ze malen. Je hoeft nu alleen nog het maalsel te begieten met heet water en je kan genieten van je eerste - met enige moeite bereide - kopje koffie van eigen teelt.

Extra weetjes

  • Wist je dat een koffieplant ongeveer 3 tot 5 jaar nodig heeft om te groeien voordat er geoogst kan worden?
  • Daarnaast is een koffiebes eigenlijk een vrucht en geen boon, zoals veel mensen denken.
  • De koffiebes is meestal rood of geel en heeft 2 zaden.
  • Het rijpen van de vruchten is een langdurig proces. Het duurt gemiddeld 8 tot 12 maanden totdat de bes kan worden geplukt en verwerkt tot een koffieboon.
  • De oogsttijd duurt, afhankelijk van het land, zo’n 4 maanden per jaar.
  • Koffieplanten produceren dus ongeveer 20 jaar koffiebonen, dit komt neer op ongeveer 2.000 bonen per jaar, ofwel ongeveer één kilogram ruwe koffie per jaar.

Giftigheid

Koffieplanten zijn niet giftig en daarom veilig voor kind en dier. Wel wordt de cafeïne (in de boon) beschouwd als giftig. Het onbehandeld eten van de bessen kan ook leiden tot misselijkheid.

labels:

Zie ook: