Zijn Noten Fruit Botanisch? Een Diepe Duik in de Wereld van Noten

Noten zijn een veel gegeten snack en brengen een hoop voordelen met zich mee. Maar, waar komen noten vandaan? En groeien deze aan een plant of aan een boom? Noten zijn droge vruchten die aan bomen en planten hangen. Ze zijn kenmerkend door hun harde, houtachtige buitenste schil die vaak slechts één zaad of 'noot' binnenin beschermt.

Wanneer je aan fruit denkt, denk je niet meteen aan noten. Toch behoren noten officieel wel tot fruit. Alle vruchten en zaden, of ze nu gecultiveerd zijn of in het wild groeien, vallen onder de noemer ‘fruit’ wanneer ze rauw gegeten kunnen worden.

Wat zijn eigenlijk noten?

Vaak hoor je dat pinda’s geen noten maar peulvruchten zijn. Wanneer zijn noten echte noten? The Guardian geeft antwoord. Puur wetenschappelijk is een noot: een enkele vrucht met een harde (houtachtige) vruchtwand. Een harde dop dus waar de noot in zit.

In de plantkunde is een noot een enkelvoudige dopvrucht. Het is een vrucht met maar 1 zaad. Het omhulsel van dit zaad, de vruchtwand, verhardt en zo ontstaat de noot. Noten kunnen sterk wisselen qua vorm, maat en smaak.

Als we kijken naar de wetenschappelijke term van een noot, is een noot een vrucht met maar één zaad, waarvan het omhulsel hard wordt. Er zijn officieel maar vier soorten noten, waarvan we maar twee soorten eten:

• Eikels
• Tamme kastanjes
• Hazelnoten
• Beukennootjes

In de kookkunst is een noot een veel minder begrensde categorie vruchten. De term wordt toegepast op vele zaden die geen echte noten zijn. Iedere grote, olieachtige vrucht met een pit in een al dan niet harde schaal en die in voedsel wordt gebruikt kan als noot worden beschouwd.

Voorbeelden van noten in de kookkunst:

• Amandel (noot), het zaad van een steenvrucht.
• Betelnoot, het zaad van een steenvrucht.
• Cashewnoot, de kern van het zaad van de cashew.
• Pistache, een zaad. Geen noot: het omhulsel is niet enkelvoudig.
• Kokosnoot, een steenvrucht.
• Macadamia.
• Paranoot, het zaad van de Bertholletia excelsa.
• Pecannoot, een zaad.
• Pinda, een peulvrucht.
• Walnoot. Geen noot: het omhulsel is niet enkelvoudig.

Steenvruchten

Amandelen, walnoten en pecannoten zijn eigenlijk geen noten maar steenvruchten. Steenvruchten hebben een 'stenige' binnenwand: het endocarp. Dit is de pit van de vrucht, waarin het zaad zit. Om het endocarp zit meestal een gedeelte met vruchtvlees, waar weer een schil omheen zit.

Steenvruchten hebben een stenige binnenwand, een zogenoemde ‘endocarp’. Om het endocarp zit meestal een gedeelte met vruchtvlees, waar vervolgens weer een schil omheen zit. Walnoten, pecannoten en amandelen zijn bekende voorbeelden van steenvruchten, die wij dus eigenlijk noten noemen!

Naast walnoten zijn bijvoorbeeld ook perzikpitten, olijvenpitten of bramenpitten steenvruchten. Bij perziken en olijven eten we het vruchtvlees op, terwijl we bij amandelen en walnoten juist het endocarp openen om het zaad op te eten.

Bessen

Ook bessen zijn een bron van verwarring. Hoewel de Engelse naam anders doet vermoeden, zijn aardbeien (strawberries) en bramen (blackberries) geen echte bessen. Het vruchtvlees van een echte bes ontstaat uit de buitenlaag van een ovariumwand van een enkele bloem. Dit kapselt het zaadje in.

Een braam valt hier niet onder omdat hij uit meerdere ovaria ontstaat en een aardbei ontstaat uit een vruchtkiem. De zaadjes hiervan bevinden zich aan de buitenkant. Een aardbei is daarom eigenlijk niet één stuk fruit maar een heleboel stuks.

Wat zijn dan wel echte bessen, vraag je je nu misschien af? Blauwe bessen, zwarte bessen, en druiven, maar ook meloenen en pompoenen (!) vallen in deze categorie.

Pinda's: Noten of Peulvruchten?

Pinda’s rekenen we tot de noten, omdat ze vergelijkbare voedingsstoffen bevatten. Vitamines, ijzer, calcium, onverzadigde vetten en eiwitten komen zowel in noten als in pinda’s voor. Een groot verschil tussen noten en pinda’s is dat noten aan een boom groeien en pinda’s onder de grond groeien. Hierdoor vallen pinda’s niet in de categorie maar in de categorie ‘peulvrucht’!

Juist, officieel vallen pinda’s in de categorie peulvruchten. Peulvruchten zijn de zaden van de vlinderbloemige plant die in peulen van de plant groeien. Soms worden alleen de zaden gegeten (doperwten, bonen en pinda’s).

Voorbeelden van Peulvruchten:

• Witte-, bruine- en zwarte bonen
• Kapucijners
• Kikkererwten
• Sojabonen

Zaden en Pitten

Zaden zijn kleine korreltjes van een plant waaruit een nieuwe zelfde plant kan groeien. Zaden hebben geen hout- of steenachtig omhulsel, maar groeien in een zacht omhulsel in verschillende planten en struiken.

Een pit is de zaadkorrel van een vrucht. Appels, peren, sinaasappels: ze bevatten allemaal pitten, maar vaak laten we deze pitten liggen. In verschillende Mediterrane landen is het al de normaalste zaak van de wereld om pitten aan de maaltijd toe te voegen. Ook bij ons in Nederland wordt dit steeds populairder.

Wist je dat 🤓: alle noten zaden zijn, maar niet alle zaden noten zijn! Zo zie je maar weer, ook cashewnoten, pistachenoten en paranoten zijn bekende voorbeelden die wij noten noemen, maar dus eigenlijk niet echte noten zijn!

Notenallergie

Toch worden allerlei vruchten, zaden en peulvruchten ‘noten’ genoemd, zoals cashew, pistache en amandel. Het zijn stuk voor stuk geen echte noten, maar mensen met een notenallergie wordt geadviseerd het hele zogenoemde notenarsenaal mijden. Dat komt doordat mensen met een allergie voor de ene ‘noot’ ook vaak allergisch zijn voor andere ‘noten’.

Wanneer je een notenallergie hebt, wordt er aangeraden om ‘alle soorten noten’ te laten liggen. Als je een notenallergie hebt, ben je vaak allergisch voor een bepaald stukje eiwit. Dit stukje eiwit komt voor in noten, maar vaak ook in zaden en peulvruchten. De kans is hierdoor groot dat als je allergisch bent voor bijvoorbeeld hazelnoten (noot) je ook allergisch bent voor walnoten (steenvrucht) en cashewnoten (zaad).

Soorten die botanisch dichter bij elkaar staan hebben grotere kans deze zogeheten kruisallergie te veroorzaken, vertelt Tempels. ‘Mensen die niet tegen hazelnoten kunnen, reageren vaak ook allergisch op walnoten en pecannoten. En cashew en pistache gaan ook vaak hand in hand.’

Door de grote kans op kruisallergie gebruiken allergiespecialisten de term noten nog altijd als verzamelnaam. Wel testen artsen doorgaans op allergie tegen specifieke soorten. ‘Want wie geen noot uit het groepje van de walnoten en hazelnoten verdraagt, kan vaak wel tegen cashew en pistache’, zegt Tempels. De enige ‘noot’ die deze stempel duidelijk niet verdient is de pinda.

Waar komen de bekende noten vandaan?

Enkele voorbeelden van bekende noten zijn hazelnoten, walnoten, pecannoten, pistachenoten, cashewnoten en paranoten. Deze bomen en planten zijn over de hele wereld verspreid en worden verbouwd in gebieden met de juiste bodemomstandigheden en klimaat voor elke specifieke soort.

Noten komen van verschillende bomen en planten over de hele wereld, afhankelijk van het specifieke type noot.

• Amandelen zijn de zaden van de amandelboom, die nauw verwant is aan de perzik- en pruimenboom. De grootste producenten van amandelen zijn de Verenigde Staten (voornamelijk Californië) en Spanje.
• De cashewnoot, vaak simpelweg de cashew genoemd, komt van de cashewboom. Oorspronkelijk uit Brazilië, wordt de cashew nu overal in tropische klimaten gekweekt. De cashewnoten worden nu voornamelijk geteeld in Vietnam, India en Afrika.
• Het land waar de meeste walnoten vandaan komen zijn de Verenigde Staten. Zij exporteren veruit de meeste walnoten vanuit California. Op de tweede plaats volgen Chili en Oost-Europa met vergelijkbare of zelfs betere kwaliteit.
• Hazelnoten groeien aan de hazelaar, een struik uit de berkenfamilie. De hazelaar komt vooral voor in landen rond de Middellandse Zee, zoals Turkije, Spanje en Italië. Turkije is de grootste producent van hazelnoten ter wereld, gevolgd door Italië en Spanje.
• Afkomstig uit het prachtige Australië, is de macadamianoot een echte traktatie. Hoewel de boom oorspronkelijk uit de regenwouden van Down Under komt, wordt hij nu ook in andere gebieden met een subtropisch klimaat gekweekt, zoals Hawaii.
• Deze grote, rijke noten zijn afkomstig van een boom die in het wild groeit in de regenwouden van Brazilië, Venezuela, Colombia, Peru, en Bolivia. Paranoten zijn uniek omdat ze vooral uit het wild worden geoogst in plaats van op plantages te worden gekweekt.
• De pecannoot is inheems in het zuiden van de Verenigde Staten en Noord-Mexico. Deze noot, die vaak wordt gebruikt in traditionele Amerikaanse desserts zoals pecantaart, komt van de pecanboom die deel uitmaakt van de hickory familie.
• Pistachenoten zijn afkomstig van de pistacheboom, die oorspronkelijk uit West-Azië en Aziatisch Klein-Azië komt. Iran en de Verenigde Staten (vooral Californië) zijn tegenwoordig de grootste producenten.
• Hoewel vaak beschouwd als noten in de culinaire wereld, zijn pinda’s botanisch gezien peulvruchten. Ze groeien ondergronds in peulen en zijn oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Amerika. Tegenwoordig worden ze over de hele wereld geteeld in warme klimaten.

Voedingswaarden en gezondheidsvoordelen

Toch hebben ze ook één ding met elkaar gemeen, ze zijn allemaal kei gezond en voedzaam. Noten is één van de weinige producten die in ieder land ter wereld wordt gegeten en dit zegt al genoeg. Al deze stoffen heeft jouw lijf hard nodig om goed te kunnen functioneren. Zo helpen deze stoffen onder andere om je rode bloedcellen te behouden, voor de aanmaak van sterke tanden en botten, maar zijn ze ook goed voor je hart en zenuwstelsel.

Uit onderzoek blijkt dat je door het eten van noten de kans op hart- en vaatziektes, kanker én diabetes verkleint! Noten worden vaak in één adem genoemd met peulvruchten, pitten en zaden. Logisch, maar wist je dat bijvoorbeeld walnoten en cashewnoten wetenschappelijk gezien helemaal geen noten zijn?

Tenzij je dus allergisch bent zijn noten eigenlijk harstikke gezond. Noten bevatten namelijk veel vitamine B en E, mineralen, vezels, eiwit en onverzadigd vet.

Voedingswaarde per nootsoort

labels:

Zie ook:

• Banaan Pannenkoeken Gezond? Voedingswaarden & Recept!
• Volkoren Pannenkoeken: Gezond & Lekker Alternatief?
• Pizza Oven Temperatuur: Perfecte Pizza Bakken
• Ontdek Het Perfecte Ontbijt voor Diabetes: Gezond, Lekker en Suikervrij!
• Ontdek Makkelijke Sinterklaas Recepten voor een Onvergetelijk Heerlijk Avondje!