De ontwikkeling van koelen was een grote stap voorwaarts in houdbaarheid en voedselveiligheid. Door voedingswaren gekoeld of zelfs bevroren te bewaren en te vervoeren, zijn de houdbaarheid en veiligheid ervan enorm toegenomen. We kunnen dan ook bijna niet meer zonder koelkast. Dat is zelfs zo ver gegaan dat de voedingsmiddelenfabrikanten speciale producten zijn gaan ontwikkelen om de consument rechtstreeks vanuit de koelkast, of diepvries, ter wille te zijn. Denk maar aan 'koelkastsmeerbare' boter, of 'schepklaar ijs'. Veel boodschappen gaan dan ook rechtstreeks van het koelvak in de winkel, al dan niet via de koeltas (wie heeft er geen bij de boodschappentassen liggen?), thuis de ijskast in.

Terwijl er toch heus voedingsmiddelen zijn waarbij dat of niet nodig, of zelfs schadelijk is. Alison Spiegel van de Huffington Post maakte een - Amerikaans - lijstje:

  1. Tomaten: In de ijskast raken tomaten al hun smaak kwijt. Erger nog, ze rijpen niet langer door in de koude omgeving en er gebeurt nog iets ergers: door de kou gaan de celmembramen stuk en daar worden ze melig van.
  2. Basilicum: Zal in de koelkast sneller verwelken - andere groene kruiden overigens ook. Basilicum zal bovendien de smaken van het voedsel dat er in de buurt ligt overnemen. Heb je geen plantje, zet de blaadjes dan als een boeketje bloemen in een een glas vers water. Wil je basilicum langer bewaren, dan is blancheren en invriezen een goede optie.
  3. Aardappelen: Het zetmeel in aardappelen wordt in de ijskast sneller omgezet in suikers. Dat levert een zoete, korrelige aardappel op. Bewaar je aardappelen in een papieren zak op een koele maar niet koude, en donkere plek. In papier gaan ze minder snel rotten dan in plastic. En heb je een kelder, leg ze dan gewoon lekker daar. Dit geldt overigens ook voor zoete aardappelen.
  4. Uien: Worden in de koelkast zacht en gaan schimmelen. Lente-uitjes kunnen juist wel in de ijskast bewaard worden. Leg je uien niet direct naast de aardappelen op hun koele plekje: als ze samen bewaard worden gaan ze allebei sneller achteruit.
  5. Avocado's: Als ze nog wat moeten rijpen, horen ze zeker niet in de koelkast thuis.
  6. Knoflook: In de ijskast gaat knoflook uitlopen. Het wordt er rubberachtig en kan gaan schimmelen. Ook knoflook hoort op een koele, droge plaats thuis.
  7. Brood: Dat droogt in de koelkast extra snel uit. De plek voor brood is of de broodtrommel, of de diepvries. Als je het brood goed ingepakt in de diepvries bewaart, kun je er precies het aantal sneetjes uithalen dat je nodig hebt. Laat ze rustig ontdooien en geniet van 'vers' brood.
  8. Olijfolie: Bewaar je natuurlijk niet in de koelkast, dan stolt het!
  9. Koffie: Blijkbaar zijn er mensen die hun koffie in de ijskast bewaren. Slecht idee, omdat het smaak verliest en zelfs geurtjes kan overnemen van andere levensmiddelen. Koffie moet ook koel en donker bewaard worden.
  10. Honing: Die hoeft natuurlijk ook niet in de koelkast. Het enige waar de ijskast voor zorgt, is dat de honing gaat kristalliseren.

Veiligheid en consistentie van zachte voeding bij slikproblemen

U heeft moeite met kauwen en/of slikken, bijvoorbeeld door een operatie in de mond, een probleem in de hersenen of vernauwing van de slokdarm. Amsterdam UMC werkt voor de verschillende consistenties met IDDSI*-levels. Overal in de wereld, voor patiënten van alle leeftijden, zijn de diktes hetzelfde. De IDDSI-levels geven aan welke voedingsmiddelen u het beste kunt eten en drinken. Uw behandelaar (logopedist, diëtist of arts) heeft met u besproken welke consistenties voor u geschikt zijn.

U kunt dranken en voeding aanpassen naar het juiste level. Dranken kunnen verdikt worden met een verdikkingsmiddel. De logopedist adviseert hierover. U kunt het nalezen op de bijsluiter van het verdikkingsmiddel. Daar staat hoeveel schepjes verdikkingsmiddel u moet gebruiken voor een drank, bijvoorbeeld.

Voeding (bijvoorbeeld de warme maaltijd) bestaat uit gewone producten. Door ze goed fijn te malen, zeven en/of vocht (melk, bouillon, jus, saus) toe te voegen krijgt u een vloeistof. Op deze manier kunt u elke maaltijd aanpassen naar het IDDSI-level dat de logopedist u heeft voorgeschreven. Let op dat er geen stukjes in zitten, maar de voeding helemaal glad is.

Er zijn verschillende tests om te bepalen welk IDDSI-level uw product is.

IDDSI-Levels en Voedingsadvies

De volgende tabel geeft een overzicht van de IDDSI-levels en bijbehorende beschrijvingen:

IDDSI-Level Beschrijving Kenmerken
0 Drinkbaar Voedsel of drank is ‘drinkbaar’ uit een beker.
4 Gepureerd Kan worden gegeten met een lepel of gedronken uit een beker. Kan niet met een vork worden gegeten, omdat deze consistentie er langzaam doorheen druppelt.
5 Fijngemalen en smeuïg Zacht en vochtig, zonder dat er dunne vloeistof uit het voedsel lekt of druipt.
6 Zacht en kleingesneden Normaal voedsel met zachte/malse consistentie geschikt voor en afgestemd op de ontwikkeling en leeftijd van de persoon.
7 Normaal voedsel Normaal voedsel met verschillende consistenties geschikt voor en afgestemd op de ontwikkeling en leeftijd van de persoon.

Algemene adviezen per eetmoment

De volgende adviezen gelden voor alle levels. Pas het eten of drinken aan bij het IDDSI-level dat de logopedist u heeft voorgeschreven.

  • Alle vissoorten zijn geschikt; gestoofd of zacht gebakken.
  • Fijngemalen rijst kan gebruikt worden, maar de rijst moet dan fijngemalen worden in combinatie met een saus of soep. In plaats van rijst te malen kunt u rijstebloem nemen.
  • Bonen en andere peulvruchten kunnen goed worden gemalen.

Tips voor het bereiden van aangepaste voeding

Als u voor langere tijd voeding met een aangepaste consistentie moet klaarmaken, is een (elektrische) keukenhulp handig. Denk hierbij aan een staafmixer, keukenmachine of een roer- of maaltijdzeef. Staafmixers kunnen goed eenpersoons porties malen en nemen weinig ruimte in beslag. Met een roerzeef kan eten met de hand worden gemalen, maar niet alles gaat hier gemakkelijk doorheen. Een keukenmachine werkt goed bij grotere porties.

Maaltijden met een aangepaste consistentie (met name IDDSI-levels 0 t/m 5: vloeibaar tot fijngemalen en smeuïg), worden soms als smakeloos ervaren. Dit kan komen door het malen en zeven bij de bereiding. Geef kleur aan de maaltijden: vis en aardappelpuree zien er met tomatensaus of paprikasaus en groene groente aantrekkelijker uit. Maal het vlees, de groente en de aardappelen apart en schep ze naast elkaar op het bord. Hierdoor kunt u de smaak van de verschillende onderdelen beter proeven.

Er zijn veel kant-en-klaarproducten verkrijgbaar die gemakkelijk gebruikt kunnen worden om te malen of vloeibaar te maken naar het gewenste IDDSI-level.

  • Heeft u last van slijmvorming? Het drinken van (of spoelen met) mineraalwater, water, vruchtensap, donker bier of (kamille)thee kan helpen. Als u slijmvorming ervaart bij het eten/drinken van melkproducten kan het ook helpen om zure melkproducten (bijv. yoghurt) te gebruiken in plaats van zoete melkproducten (bijv.

Fijnproevers als oplossing voor gepureerd eten

Fijnproevers biedt een breed assortiment dat een ideale oplossing vormt voor mensen die afhankelijk zijn van gepureerd of gemalen voeding. Onze producten hebben een zachte, mousse-achtige consistentie zonder klonten en laten geen vocht los in de mond, waardoor het risico op verslikken wordt verminderd.

Voordelen van Fijnproevers:

  • Voedzaam en verrijkt: Extra eiwitten, energie en vezels om gewichtsverlies tegen te gaan en herstel te bevorderen.
  • Gebruiksgemak: Direct klaar voor gebruik, zonder de tijdsintensieve bereiding van gepureerd eten.
  • Gevarieerd assortiment: Kies uit Smoothies, Soepen, Desserts en complete Menu’s, met zowel hartige als zoete smaken.
  • Smakelijke ervaring: Ontwikkeld door chef-koks, met een aantrekkelijke presentatie en heerlijke smaak.

Met Fijnproevers maakt u van elk eetmoment een voedzame en plezierige ervaring, zonder zorgen over voedingswaarden of veiligheid.

Energie- en eiwitrijke voeding

Deze folder geeft u meer informatie over energie- en eiwitrijke voeding: zacht en vloeibaar. Omdat u voorlopig alleen vloeibaar of zacht voedsel kan gebruiken volgen hieronder tips om te zorgen dat u toch voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt. Een zachte of vloeibare voeding levert vaak wat minder energie, waardoor u kunt afvallen. Om afvallen te voorkomen is het belangrijk dat u voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt.

Door smaakverlies, spanningen, vermoeidheid, misselijkheid en pijn kan de eetlust afnemen. Eten kan meer tijd vergen dan voorheen. Dit kan ertoe leiden dat u minder eet en drinkt dan u nodig heeft. Het lichaam is op de vetreserves aangewezen, waardoor u afvalt. Omdat in de spieren eiwit is opgeslagen kunnen ook de spieren worden afgebroken en dit is zeer ongewenst. Om het afvallen te stoppen kunt u ervoor zorgen dat u een goede voeding gebruikt. Dit is een voeding waarbij met het eten net zoveel energie, of meer, binnenkomt als het lichaam verbruikt.

Dat kan door meer te eten maar ook door kleine veranderingen of toevoegingen aan de voeding. Overheersende etensgeuren kunnen de eetlust bederven. Lukt het desondanks niet om voldoende te eten en te drinken (let op uw lichaamsgewicht) dan kunnen dieetdranken en/of -poeders zinvol zijn. Deze worden meestal als aanvulling gebruikt op wat u eet en drinkt. Eet of drinkt u niets dan heeft u minimaal zes tot zeven flesjes volledige drinkvoeding nodig. U krijgt op die manier toch alle voedingsstoffen en energie binnen die u nodig heeft.

Tips voor het bereiden van gemalen en vloeibare maaltijden

  • Afhankelijk van uw klachten, kunt u het eten fijn of grof malen. Hoe langer u iets maalt met en keukenmachine of staafmixer, hoe fijner het wordt. (U kunt hiervoor ook een roer- maaltijdzeef gebruiken.) Is gepureerd eten nog te dik en compact dan kunt u dit verdunnen tot het vloeibaar wordt.
  • Gemalen en vloeibare maaltijden zien er al snel hetzelfde uit. Voedingsmiddelen zijn moeilijker te herkennen. Zeker als uw smaak is verminderd of ontbreekt is afwisseling nog belangrijker om de maaltijden aantrekkelijk te maken.
  • Geef kleur aan de maaltijden. Vis en aardappelpuree zien er met tomaten- of paprikasaus en groene groente aantrekkelijker uit. Of roer groene kruiden door de aardappelpuree.
  • Wissel de temperatuur af, bijvoorbeeld warme pap gevolgd door een beker koude yoghurtdrank of warme soep gevolgd door een ijsje. Wissel hartig en zoet af, bijvoorbeeld een korstloze boterham met ragout en een schaaltje vla toe. Gebruik kruiden en specerijen als u nog smaak heeft en uw keel dit verdraagt.
  • Maal de maaltijdonderdelen apart en schep ze afzonderlijk op het bord. Hierdoor kunt u de smaak van de verschillende onderdelen beter proeven.
  • Soep is al vloeibaar en kan vaak zo gegeten worden. Is de vulling toch nog te grof? Zeef dan de soep, maal de vulling en voeg die weer toe. De vulling maakt de soep voedzaam. Hoe meer (gemalen) vulling, des te voedzamer de soep.
  • Mixvoeding is een vloeibare alles in één maaltijd; een soort maaltijdsoep. Apart koken is niet nodig, het moet nog wel worden gemalen. Stamp de aardappelen en maak er puree van door toevoeging van melk, boter, of room voordat u ze bij het mengsel doet. Is de mixvoeding nog niet op de juiste dikte? Voeg dan wat vocht toe tot het de gewenste dikte bereikt heeft.
  • Aardappelpuree maakt u door aardappelen fijn te stampen of door een roerzeef te malen. Vervolgens een klontje boter/margarine en (volle) melk toevoegen totdat het de gewenste dikte heeft.
  • Macaroni of andere deegwaren zijn vaak glad en minder droog, waardoor ze makkelijk naar binnen glijden. In plaats van rijst te malen kunt u rijstebloem nemen.
  • Broodpap: brood weken in warme melk, suiker en boter toevoegen.
  • Zacht fruit is vaak makkelijk weg te slikken. Zachte fruitsoorten zijn; aardbei, banaan, framboos, kiwi, mango, meloen, nectarine, peer, perzik, pruim. Fruit uit blik is meestal zachter dan vers fruit. Fruit kan prima worden gemalen, geraspt of geperst.
  • Zachte varianten: mergpijpje, ontbijtkoek, eierkoek, kleuterbiscuits, lange vinger, biscuitjes, gevulde koek.

labels: #Aardappel

Zie ook: