Als kind speelde ik vroeger al met zoutdeeg. Heerlijk kneden en vormen maken. Zoutdeeg, of brooddeeg, zoals wij het vroeger thuis noemden, is echt ultiem jeugdsentiment. Je kunt er alles mee maken wat je ook met klei kunt maken, het is niet giftig (wel vies, vraag maar aan de kinderen) en de ingrediënten (water, bloem en zout) heb je eigenlijk altijd wel in huis. Kinderen zijn dol op kleien. Ik heb een supersimpel recept om zelf klei te maken dat praktisch niet kan mislukken.

Basisrecept voor Zoutdeeg

De ingrediënten heb je vast wel in huis, houd altijd de volgende verhoudingen aan voor een soepel deegje: twee delen bloem, een deel zout, een deel water en een eetlepel (zonnebloem)olie.

Ingrediënten:

  • 2 kopjes bloem
  • 1 kopje zout
  • 1 kopje lauwwarm water
  • 2 eetlepels olie
  • Eventueel kleurstof en kruiden

Werkwijze:

  1. Doe de bloem en het zout in een grote kom.
  2. Roer deze goed door elkaar.
  3. Als je kleurstof gebruikt, kun je dit het beste door het water mengen voordat je het bij het deegmengsel doet.
  4. Doe het water erbij en meng het goed.
  5. Kneed het deeg totdat het een fijne structuur heeft.

Tips voor het maken van perfect zoutdeeg:

  • Te droog of te nat? Als je klei te droog is doe je er een beetje water bij. Is het te nat, dan doe je er nog wat bloem bij.
  • Bewaren? Met dit recept kun je op een makkelijke manier duurzame klei maken. Die ook nog eens een half jaar houdbaar is.

Variaties op het recept

Door er verschillende kleurtjes aan toe te voegen of bijvoorbeeld glitters, kun je het eindeloos gebruiken en voor verschillende thema’s. Zo heb ik al eens klei gemaakt in Frozen thema, groene klei voor een Kikker thema en verschillende soorten klei voor Sinterklaas.

Zelf klei maken: ingrediënten voor ruim 200 gr klei

  • 95 gr bloem
  • 50 gr zout
  • 10 gr baking soda (ik koop meestal zo’n oranje doosje)
  • 10 gr olie (zonnebloem, Zwitsal, kokos, wat je wilt)
  • 50 gr water
  • Eventueel 5 gr (natuurlijke) kleurstof

Bereidingswijze

  1. Begin met het afwegen van de bloem en het zout. Voeg hier de baking soda aan toe. Zorg dat het goed gemengd is. Wil je klei met een bijvoorbeeld een (afbreekbaar) glittertje of kokossnippers, dan kan dat er nu ook in. Daarna de olie erbij.
  2. Wil je klei met een kleurtje? Meng dan de kleurstof met het water. Daarna kan het bij de rest. Ik heb een hekel aan vieze handen (iets met hooggevoelig), dus ik roer de boel eerst met een lepel goed door elkaar. Daarna kneed ik verder met mijn handen. Het moet een mooi, zacht en soepel deeg worden. Als het nog te plakkerig is, is bloem je redding. Is het deeg iets te droog? Ietsiepietsie water erbij. Water zorgt er namelijk voor dat het snel weer klef wordt. Been there, done that.
  3. Tevreden? Berg de klei op om uitdrogen te voorkomen.

Varianten met Kleur en Geur

Ik maakte voor mijn neefje vier soorten klei: wit, geel met Zwitsal, blauw en bruin met cacao. Om spierwitte klei te krijgen, gebruikte ik maïzena. Het basisrecept met bloem blijft altijd een beetje gelig.

Let op: de bereidingswijze is anders. 50 gr maizena, 90 gr zout, 50 gr water en 10 gr bakingsoda met elkaar mengen. Daarna op een laag vuurtje onder voortdurend roeren in laten dikken. Af laten koelen en daarna doorkneden. Je kunt ermee experimenten, water en/of bloem kan ook helpen. Deze zelfgemaakte klei blijft iets elastischer.

De bruine klei maakte ik met bovenstaand recept, maar met 20 gr cacao in plaats van kleurstof. Die 20 gr meng je in eerste instantie met 75 gr in plaats van 95 gr bloem. Anders wordt de klei te droog. De rest van het recept kun je gewoon volgen.

Zoutdeeg maken zonder koken

Eerst giet je het warme water in de kom en als je de klei een kleurtje wilt geven, meng dan nu meteen de voedingskleurstof (gewoon te koop bij de bakafdeling in de supermarkt) met het water. Zelf klei maken betekent dat mijn jongens ook mogen helpen. Meng daarna eerst de olie en vervolgens langzaamaan het zout met het water en laat het een beetje oplossen in het warme water. Daarna kan de bloem in etappes worden toegevoegd.

Wat ik daarnaast nog echt wil aanraden als je zelf klei gaat maken, is om een geurtje toe te voegen. Hierdoor gebruiken de kinderen tijdens het spelen ook meer zintuigen. Ik heb gekozen voor gestampte muisjes, omdat ik graag de geur van anijs wilde toevoegen. Maar dat maakte het toch wat plakkerig en de geur was maar beperkt. Een volgende keer zou ik een anijsblokje in het water oplossen. Wat ook kan is cacao toevoegen, dat geeft ook meteen kleur.

Als je zelfgemaakte klei nog een beetje te plakkerig, voeg dan wat meer bloem toe. Omdat ik heb gekozen voor een kleirecept zonder kokend water, konden de jongens met het hele proces helpen. De klei blijft trouwens zeker een maand tot zes weken goed te gebruiken.

Creatieve Ideeën met Zoutdeeg

Kinderen vinden het heerlijk om met klei bezig te zijn, ga daarom een middagje samen met ze kleien. Maak mooie platte vormen van klei of het zoutdeeg, bijvoorbeeld een vierkant, cirkel of ovaal en druk hier bloemen of droogbloemen in. Daarna kan je met de platte kant van een satéprikker een gaatje maken aan de bovenkant en als je kunstwerk droog en dus uitgehard is, dan hang je er een touwtje aan.

Leuke ideeën:

  • Maak fossielen door speelgoed dino's in de klei te drukken.
  • Maak afdrukken van handen en voeten.
  • Vorm letters van je naam en laat ze drogen.
  • Maak kleine plantenbakjes.

Tips voor het werken met zoutdeeg

Het leuke aan zelf klei maken is dat je je recept steeds weer kunt aanpassen. Voeg bijvoorbeeld speculaaskruiden toe aan de bloem mix met wat rode en groene voedingskleurstof (maakt samen bruin) en je hebt pepernoten klei. Of wat de kids ook geweldig vinden, is glitter klei.

De zelf gemaakte klei kun je het beste bewaren in een luchtdicht bakje of een hersluitbaar diepvrieszakje. Daarin blijft hij tot wel 6 maanden lang goed. En dat laatste kan, want je kunt zelfgemaakte klei - net als zoutdeeg - drogen waardoor hij hard wordt en je je kunstwerk kunt bewaren. Het droogproces gaat extra snel als je de creaties ‘bakt’ in de oven.

Het Bakken van Zoutdeeg

Je zet de oven op 100 graden en afhankelijk van de dikte van de klei is hij hard in 1-3 uur. Soms duurt het langer. Je kunt checken of je kunstwerk klaar is door er met een vork op te duwen. Als de klei nog veert, moet hij nog wat langer.

Zet de oven voor gewoon en gekleurd zoutdeeg op 100 graden en bak wit zoutdeeg hard op 75 graden. Afhankelijk van de dikte van de creaties zijn ze na zo’n één tot drie uur klaar. In het geval van hele dikke, grote zoutdeeg figuren duurt het soms wat langer. Je kunt testen of het brooddeeg hard is door er met een vork op te duwen. Als het deeg nog ‘veert’ dan is het nog niet klaar en moet je het nog wat langer laten bakken.

Maar als je twijfelt of je wilt de oven liever niet gebruiken, laat dan de gemaakte knutsels drogen aan de lucht. Zet ze op een droge, warme plek in huis, zoals boven de verwarming of bij de open haard. Het duurt dan alleen wel een paar dagen tot een week voordat het zoutdeeg hard is.

Tips voor een perfect resultaat

Doe de bloem, zout en baking soda in een kom en meng ze door elkaar. Voeg de lepel zonnebloemolie toe en roer dit er ook doorheen. Vul daarna je kopje voor de helft met warm water en voeg er een scheut voedingskleurstof aan toe als je gekleurde klei wil maken. Doe je dat niet, dan blijft de klei wit. Giet het gekleurde water bij je bloem mengsel en roer het door elkaar. Als de bloem het water een beetje heeft opgenomen, kun je de klei uit de kom pakken en hem verder kneden met je handen totdat hij lekker voelt.

Is je klei nog een beetje droog, dan voeg je nog wat water toe. En plakt hij juist erg, dan doe je er nog een klein beetje bloem bij.

Om ze mooi te laten glimmen, kun je ze als ze afgekoeld zijn lakken. Meng 1 deel water met 1 deel vloeibare lijm en bestrijk de kunstwerken hiermee met een kwastje.

Recept voor wit zoutdeeg

Met deze hoeveelheden maak je voldoende wit zoutdeeg voor 2 kinderen. Net zoals bij het gewone zoutdeeg recept kun je ook deze hoeveelheden aanpassen, zo lang de verhouding maar 1 deel maizena, 1 deel zout en 1 deel water blijft.

Ingrediënten:

  • Maizena
  • Zout
  • Water

Doe alle ingrediënten bij elkaar in een pannetje en roer ze door elkaar. Verwarm het mengsel op middelhoog vuur terwijl je ondertussen blijft roeren. Als er op de bodem een dikker laagje ontstaat, draai je het vuur laag en blijf je roeren net zolang totdat de hele mix de structuur van aardappelpuree heeft. Dan haal je de pan van het vuur.

Als je zoutdeeg afgekoeld is, kneed je het nog een paar keer door zodat het niet meer zo plakkerig is. En dan is je witte zoutdeeg klaar om ermee te knutselen.

Extra tips

  • Maak als dat gebeurt je handen nat onder de kraan en kneed je bolletje deeg dan weer even door elkaar. Die paar druppels water zijn voldoende om het brooddeeg weer soepel te maken. Water werkt op zoutdeeg ook als een soort lijm.
  • Verpak het dan luchtdicht - in vershoudfolie bijvoorbeeld - en leg de bol in de koelkast. Als je het goed verpakt dan kun je het zoutdeeg ongeveer een week bewaren. Laat het zoutdeeg wel eerst even op kamertemperatuur komen als je er weer mee gaat knutselen.
  • Als je kiest om het deeg vooraf te kleuren, dan moet je vooraf het water kleuren. Dit kun je doen met natuurlijke kleurstof, zoals het kookwater van bietjes, spinazie of door water te mengen met saffraan. Je kunt ook ecoline kopen en daarvan een theelepel door het water mengen.

Zoutdeeg knutselideeën voor verschillende gelegenheden

  • Moederdag
    • Maak een handafdruk van zoutdeeg.
  • Valentijnsdag
  • Kerstversiering
  • Paasversiering
  • Herfstdiertjes

labels: #Ei

Zie ook: