Tijdens de zwangerschap is een gezonde leefstijl (extra) belangrijk. Daarbij hoort ook gezonde en gevarieerde voeding. Daarmee krijg je genoeg goede voedingsstoffen binnen voor jezelf en je baby. Sommige producten kan je beter niet of weinig eten en drinken als je zwanger bent of borstvoeding geeft. Deze voedingsmiddelen kunnen schadelijk zijn voor de (ongeboren) baby. Je kan ook altijd je verloskundige om advies vragen.

Gezonde en Gevarieerde Voeding Tijdens de Zwangerschap

Een gezond en gevarieerd eetpatroon betekent dat je genoeg verschillende dingen eet om de belangrijke voedingsstoffen binnen te krijgen, zoals vitamines, mineralen en eiwitten. Tijdens de zwangerschap heeft je lichaam meer behoefte aan voedingsstoffen. Je kan gevarieerd eten door bijvoorbeeld de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum te volgen. Dan weet je dat je genoeg voedingsstoffen eet en voorkom je dat je te veel ongezonde ingrediënten binnenkrijgt, zoals ongezonde vetten, suikers en schadelijke stoffen.

Waarom Voorzichtig Zijn met Rauw Voedsel?

In sommige voedingsproducten kan een bacterie of parasiet zitten waar je ziek van kan worden. Als je hiermee besmet raakt, kan dat tijdens de zwangerschap ernstige gevolgen hebben, zoals een miskraam of vroeggeboorte. Daarom is het advies om extra voorzichtig te zijn met deze voedingsproducten. Listeria kan je krijgen door het eten van rauwe producten, zoals rauw vlees, rauwe vis en zachte kaas gemaakt van rauwe melk (ongepasteuriseerd). Door deze producten goed te verhitten, gaat de listeria-bacterie dood. Melk uit de supermarkt is altijd eerst verhit. Toxoplasmose kan je krijgen door een parasiet in de poep van katten. Via kattenpoep kan het ook in de aarde komen, en zo groenten en fruit besmetten. Om besmetting met listeria en toxoplasmose te voorkomen, is het belangrijk om vlees, vis en eieren goed te verhitten (koken of bakken) en geen zachte kaas of andere producten met rauwe melk te eten. Groente en fruit kan je goed wassen of schillen.

Vis Tijdens de Zwangerschap: Welke Wel en Niet?

Rauwe vis en sommige vissoorten kan je beter niet eten als je zwanger bent. Toch is vis óók gezond. Het advies is om twee keer per week een portie (100 gram) vis te eten: één keer vette vis en één keer magere vis. Vette vis is bijvoorbeeld gebakken zalm en magere vis is bijvoorbeeld schol. In vis zitten de vetzuren DHA en EPA, die helpen bij de ontwikkeling van de hersenen en het netvlies (in de ogen) van de baby. Ook is er minder kans op een vroeggeboorte als je twee keer per week vis eet.

In rauwe vis, zoals gerookte zalm en rauwe sushi, kan listeria of toxoplasmose zitten. Hier kan je een infectieziekte van krijgen, die gevaarlijk kan zijn tijdens de zwangerschap. Als de vis goed is verhit (gebakken of gekookt) kan je het wel veilig eten. In sommige vissoorten kunnen veel schadelijke stoffen zitten, zoals in makreel, paling, sardine, tonijn, krab en garnalen. Die kan je beter niet eten als je zwanger bent. Kweekvis bevat minder schadelijke stoffen dan vis die in het wild is gevangen. Op Voedingscentrum.nl kan je zien welke vis je wel en niet veilig kan eten. Ook kan je dit opzoeken in de ZwangerHap-app.

Voedingsproducten Die Worden Afgeraden Tijdens de Zwangerschap

Een aantal voedingsproducten kan je beter niet (of weinig) eten en drinken als je zwanger bent:

  • Vitamine A: Het is beter om tijdens de zwangerschap geen lever of leverproducten te eten. Hierin zit veel vitamine A. Als je hier te veel van binnenkrijgt, is er een hoger risico op afwijkingen in de schedel, het gezicht, het zenuwstelsel en het hart van de baby.
  • Cafeïne: Meer dan 200 milligram cafeïne per dag kan leiden tot verminderde groei van de baby, een miskraam of zelfs doodgeboorte. 200 milligram cafeïne is ongeveer twee koppen koffie per dag. In zwarte en groene thee zit ook cafeïne. Hoeveel, hangt af van hoe lang je de thee laat trekken. Voor zwarte thee geldt het advies om maximaal vier kopjes per dag te drinken, voor groene thee geldt zes kopjes per dag.
  • Loodhoudend drinkwater: Nederlands kraanwater is over het algemeen veilig om te drinken. Maar oude huizen en gebouwen kunnen nog loden waterleidingen hebben. Daardoor kan er veel lood in het kraanwater zitten. Dit kan schadelijk zijn voor jonge kinderen en tot een lager IQ leiden. Daarom is het belangrijk om in gebouwen met loden waterleidingen geen water uit de kraan te drinken. Gebruik hier ook fleswater om dranken, soep en sauzen te bereiden.
  • Rauwe producten: Rauw vlees, rauwe vis en producten met rauwe melk kunnen besmet zijn met listeria en toxoplasmose. Melk die vers van de boerderij komt is rauw. Ook kan je op de verpakking van zachte kazen kijken of je zijn gemaakt van rauwe melk. Gepasteuriseerde melk is veilig. Verder worden vacuümverpakte producten afgeraden, zoals gerookte zalm die niet verhit is. In de verpakking kan de listeriabacterie groeien.

Hygiëne Tijdens de Zwangerschap

Als je zwanger bent is het extra belangrijk om goed op de hygiëne te letten bij het klaarmaken van eten. Zo kan je infectieziekten door listeria of toxoplasmose voorkomen. Hier kan je op letten:

  • Zet (producten met) rauwe vis, rauw vlees of rauwe melk na aankoop zo snel mogelijk in de koelkast. Zo beperk je de groei van listeria. Voor het eten moeten deze producten goed worden verhit (gekookt of gebakken).
  • Was groenten en fruit goed voordat je ze eet of klaarmaakt. Ook gewassen, voorverpakte producten.
  • Verhit vacuümverpakte producten goed (koken of bakken) en eet ze binnen twee of drie dagen na opening op.
  • Eet geen restjes of kliekjes die ouder zijn dan twee dagen.
  • Eet geen rood vlees. Zorg dat vlees altijd goed doorbakken is.

In de app ZwangerHap van het Voedingscentrum kan je heel veel producten opzoeken om te kijken of je ze veilig kan eten.

Wat Mag Je Wel en Niet Eten Tijdens de Borstvoedingsperiode?

Als je borstvoeding geeft, is het belangrijk om genoeg voedingsstoffen en vocht binnen te krijgen. Ook verbruikt je lichaam meer calorieën. Het advies is om gezond en gevarieerd te eten tijdens de borstvoedingsperiode, en genoeg te drinken. Je mag weer producten met rauw vlees, rauwe vis en rauwe melk eten, zoals sushi, rood vlees en rauwmelkse zachte kaas. Deze producten hebben geen invloed op de borstvoeding die je baby binnenkrijgt.

Hier kan je rekening mee houden als je borstvoeding geeft:

  • Cafeïne: Net als tijdens de zwangerschap wordt aangeraden om niet meer dan twee koppen koffie per dag te drinken. Te veel cafeïne kan ervoor zorgen dat je baby onrustig wordt en slaapproblemen krijgt.
  • Alcohol, drugs en roken: Dit is schadelijk voor jou en je baby en wordt sterk afgeraden tijdens het geven van borstvoeding.
  • Kruiden: Het Voedingscentrum raadt aan om matig te zijn met thee van venkel, anijs en/of kaneel, omdat hier plantengifstoffen in zitten die in de moedermelk kunnen komen. In thee kan te veel van deze gifstoffen zitten en dat zou schadelijk kunnen zijn voor de baby.

Vegetarisch of Veganistisch Eten Tijdens de Zwangerschap

Vegetarisch eten kan prima tijdens de zwangerschap. Daarbij eet je geen vlees of vis, maar wel zuivelproducten en eieren. Het is dan wel belangrijk om te zorgen dat je genoeg ijzer, jodium, calcium, eiwitten, vitamine B12 en visvetzuren binnenkrijgt. Als je veganistisch eet, eet je helemaal geen dierlijke producten. Daardoor heb je een groter risico op een tekort aan ijzer, jodium, calcium, vitamine B12 en omega-3 vetzuren. Deze voedingsstoffen zitten namelijk vooral in vlees, vis en zuivel. Dit zijn belangrijke voedingsstoffen voor de ontwikkeling van de baby. Daarom wordt veganistisch eten tijdens de zwangerschap in sommige landen afgeraden.

Wil je graag veganistisch blijven eten, dan kan je hierop letten:

  • Vraag advies aan een diëtist met kennis van veganistisch eten tijdens de zwangerschap. Bespreek samen welke voedingsproducten je het beste kan eten om genoeg voedingsstoffen binnen te krijgen.
  • Naast foliumzuur en vitamine D is het advies om ook supplementen vitamine B12, zink en omega-3 vetzuren (DHA en EPA) te nemen. Als je geen brood eet, wordt een supplement jodium van maximaal 200 microgram per dag aangeraden.
  • In plaats van zuivel kan je plantaardige opties nemen, zoals een sojadrink met extra calcium en vitamine B12 en B2. Neem niet meer dan 150 milliliter sojaproducten per dag. In sojadranken zitten veel isoflavonen. Deze stof kan invloed hebben op de hormonen, en daarmee mogelijk ook op de ontwikkeling van de geslachtsorganen van de baby.

Misselijkheid en Voedingsstoffen

Als je door de zwangerschap vaak misselijk bent of moet overgeven, heb je misschien weinig zin in eten. Daardoor kan je minder voedingsstoffen binnenkrijgen dan normaal. Dit kan helpen:

  • Verdeel je maaltijden over meerdere kleine porties per dag.
  • Waarschijnlijk kan je beter tegen minder pittig en gekruid eten.
  • Probeer te ontdekken van welke producten je misselijk wordt en wat je wel verdraagt. Kijk of je kan variëren met eten dat je wel lust.
  • Zorg dat je genoeg drinkt.
  • Gember (vers of als capsules) kan helpen tegen misselijkheid. Ook magnesium (supplement) kan helpen.

Vasten of Lijnen Tijdens Zwangerschap of Borstvoeding

Vasten en lijnen wordt afgeraden tijdens de zwangerschap en de borstvoedingsperiode. Uit onderzoek blijkt dat het moeilijk is om tijdens het vasten of lijnen genoeg voedingsstoffen binnen te krijgen. Genoeg gezond eten is belangrijk voor je eigen gezondheid en voor de baby. Daarom raden verloskundigen af om mee te doen aan de ramadan (islamitische vastenmaand).

Vlees en Zwangerschap

Tijdens je zwangerschap kan je over het algemeen prima vlees eten. De belangrijkste voedingsstoffen in vlees zijn vitamines B1, B6 en B12 en het mineraal zink. Daarnaast levert het ook ijzer en een hoop eiwitten op. Vlees past dus goed binnen een gezond eetpatroon tijdens je zwangerschap, mits je rekening houdt met een aantal dingen.

  • Beperk de inname van vitamine A: Een grote hoeveelheid vitamine A verhoogt de kans op aangeboren afwijkingen bij je ongeboren kindje. Het advies voor zwangere vrouwen is om niet meer dan 3.000 microgram vitamine A per dag binnen te krijgen. Slik daarom liever geen supplementen met vitamine A en eet niet te veel lever en leverproducten, zoals paté, berlinerworst, leverpastei en leversmeerworst. Een boterham met leverworst of paté bevat namelijk al zo’n 1.000 tot 1.200 microgram vitamine A.
  • Mijd rauw vlees: Als je zwanger bent, kan je beter geen rauw vlees eten. De parasiet toxoplasma gondii kan voorkomen in rauwe producten en deze is schadelijk voor je ongeboren kindje. Hoe vroeger in je zwangerschap je zit, hoe kwetsbaarder je kindje is, en hoe groter de schade zal zijn voor je baby. Blijf dus tijdens je gehele zwangerschap goed opletten en bak je vlees altijd goed door. Het is misschien minder lekker, maar het is wel de meest verantwoorde en daarmee de beste keuze voor jezelf en je kindje.
  • Listeria bacterie: Listeria is een bacterie die een voedselinfectie kan veroorzaken. Deze bacterie is vooral te vinden in producten die langdurig gekoeld bewaard worden en die zonder verhitting worden gegeten. Hoewel de kans klein is dat je besmet raakt, kunnen de gevolgen ernstig zijn als je zwanger bent. Het kan namelijk leiden tot een miskraam of vroeggeboorte. De listeria bacterie overleeft temperaturen boven de 70 °C niet. Als je je vlees dus goed doorbakt, is er niks aan de hand. Een medium biefstukje kan je dus beter even niet bestellen, wanneer je uit eten gaat.

Ben je geen vleeseter of eet je helemaal geen dierlijke producten? In dat geval wordt er geadviseerd om extra vitamine B12 in te nemen door middel van vleesvervangers, kaas, yoghurt, melkproducten of vitamine B12-capsules. Zo kom je toch aan de nuttige voedingsstoffen die vlees bevat.

Overzicht Vleessoorten: Wel en Niet Eten Tijdens de Zwangerschap

Het is soms lastig het overzicht te houden van welke producten je nu wel of niet mag tijdens je zwangerschap. Met onderstaand overzicht, zie je het in één oogopslag.

Wel eten Niet eten
Alle gebakken, gekookte of gebraden vlees zoals:
  • Kipfilet
  • Kalkoen
  • Rundvlees (biefstuk goed doorbakken)
  • Hamburger (goed doorbakken)
  • Fricandeau
  • Gehakt
  • Worst
  • Varkensvlees
 Lever, zoals:
  • Lever (bevat veel vitamine A)
  • Leverworst (max 1x per dag)
  • Leverkaas (max 1x per dag)
  • Leverpastei (max 1x per dag)
  • Pate (max 1x per dag)
  • Foie gras
Rauw vlees, zoals:
  • Tartaar
  • Achterham
  • Rosbief
  • Beenham
  • Eend (deze is meestal niet helemaal doorbakken)
  • Ontbijtspek (met mate i.v.m. zoutgehalte)
  • Carpaccio
  • Boterhamworst
  • Cervelaat
  • Gerookte kipfilet
  • Theeworst
  • Grillworst
  • Ossenworst
  • Rookworst
  • Parmaham
  • Serranoham
  • Salami (tenzij verhit op bijvoorbeeld een pizza)
  • Coburger ham
  • Chorizo (tenzij verhit op bijvoorbeeld een pizza)
  • Prosciutto
  • Filet Americain
  • Rookvlees

Heb je toch een keer rauw vlees gegeten? Geen paniek. De kans dat je besmet bent geraakt met een schadelijke bacterie, en dat dit direct schadelijk is voor je baby, is klein. Twijfel je of krijg je klachten kort na het eten ervan? Raadpleeg dan een dokter of je verloskundige.

Hertenvlees Tijdens de Zwangerschap

Hertenvlees is rijker aan eiwitten dan elk ander rood vlees. Dat is goed voor je lichaam want het bevordert de spiergroei. Hertenvlees heeft als gezondheidsvoordeel dat het weinig vet en cholesterol bevat. Hertenbiefstuk is rijk aan voedingsstoffen zoals B-vitamines, ijzer en fosfor. Hertenvlees is rijk aan ijzer, wat geweldig kan zijn tijdens de zwangerschap aangezien ijzer het lichaam helpt extra bloed aan te maken en zuurstof van de longen naar de rest van het lichaam te brengen. Het helpt de baby ook groeien en gezond blijven, dus maak je geen zorgen over het eten van hertenvlees als je in verwachting bent - zolang het maar correct bereid wordt.

Het eten van mager vlees tijdens de zwangerschap is een manier om de benodigde eiwitten binnen te krijgen die jij en je ongeboren baby nodig hebben. Het eten van een gezond en uitgebalanceerd voedsel is essentieel om je zwangerschap te ondersteunen en is cruciaal voor je ongeboren baby omdat het haar de voedingsstoffen geeft die het nodig heeft om normaal te groeien. Naast het eten van gezonde voedingsmiddelen, moet je ook aandacht besteden aan hoe je het eten kookt en serveert terwijl je zwanger bent. Hertenvlees is een voorbeeld. Hertenvlees levert belangrijke voedingsstoffen, maar het moet op de juiste manier worden bereid om veilig te kunnen worden gegeten tijdens de zwangerschap.

Hertenvlees is gezond en een perfecte aanvulling. Het is een goede bron van eiwitten, een voedingsstof die nodig is voor het hele groei- en ontwikkelingsproces. Een portie hertenbiefstuk van 3,5 ons levert 21,5 milligram eiwit, wat ongeveer 30 procent is van de 71 gram eiwit die je elke dag nodig hebt tijdens de zwangerschap. Dezelfde portie hertenbiefstuk levert 2,9 milligram ijzer, dat is 11 procent van de 27 milligram ijzer die je dagelijks nodig hebt als onderdeel van je voeding tijdens de zwangerschap. Voldoende ijzer innemen vermindert het risico op een vroegtijdige bevalling en het risico op een laag geboortegewicht van je baby.

Hertenvlees en de Juiste Voorbereiding

Hertenvlees is volkomen veilig tijdens de zwangerschap mits het op de juiste manier wordt bereid. Het eten van rauw of onvoldoende gebakken hertenvlees kan leiden tot door voedsel overgedragen ziekten, waardoor je behoorlijk ziek kunt worden en jouw ongeboren baby in gevaar kan komen. Het bevriezen van hertenvlees doodt geen schadelijke bacteriën. Het hertenvlees bakken tot een interne temperatuur van minimaal 70 graden is de manier om de bacteriën te vernietigen en ervoor te zorgen dat het hertenvlees veilig is om te eten.

  • Wees al voorzichtig met rauw hertenvlees voordat je jet gaat bakken. Andere voedingsmiddelen kunnen besmet raken als ze in contact komen met rauw hertenvlees. Gebruik aparte snijplanken en keukengerei bij het bereiden van andere ingrediënten dan het hertenvlees om dit te helpen voorkomen.
  • Ontdooi hertenvlees niet op kamertemperatuur zoals op het aanrecht, want door de warme luchttemperatuur kunnen er bacteriën op het vlees komen. Wij raden aan om hertenvlees te ontdooien in de koelkast of in een bak met koud water. Als het hertenvlees ontdooid is mag je het vlees niet opnieuw invriezen want ook dit kan de groei van bacteriën bevorderen.

Toxoplasmose Tijdens de Zwangerschap

Toxoplasmose (gondii) is een parasiet, die toxoplasmose kan veroorzaken. Voor zwangere vrouwen is er een extra risico vanwege mogelijke schade aan het ongeboren kind. Om problemen te voorkomen is het belangrijk de handen regelmatig te wassen en om vlees goed te verhitten of in te vriezen voor minimaal 2 dagen bij -12°C.

Toxoplasma (gondii) komt voor bij allerlei dieren. Alleen bij katten ontstaan eitjes, zonder dat deze dieren er zelf ziek van worden, maar ze kunnen het overdragen. Vooral dieren die buiten komen, lopen kans op besmetting. De parasiet overleeft niet bij hoge temperaturen. Verhitten (bakken, braden e.a.) boven de 70 °C of het (eerst) invriezen van vlees bij -12 °C voor minimaal 2 dagen doodt de parasiet.

Risicogroepen

Mensen met een verminderde weerstand, waaronder kinderen, bejaarden, zieken en zwangere vrouwen lopen meer risico op toxoplasmose. Toxoplasma kan in de eerste maanden van de zwangerschap dodelijk zijn voor het ongeboren kind. De ziekte kan later in de zwangerschap ernstige, blijvende schade veroorzaken aan de ogen en hersenen van de baby.

Buiten gehouden (landbouw) dieren, zoals sommige varkens en kippen, maar ook paarden, schapen, geiten en wild lopen meer risico op besmetting met Toxoplasma gondii, dan dieren die binnen gehouden worden. Dit komt omdat zij er makkelijker in aanraking komen met besmette muizen, ratten, vogels en planten.

Voedingsadvies

  • Het invriezen van vlees bij -12 °C voor ten minste 2 dagen zal de parasiet Toxoplasma gondii doden. Goed ingevroren vlees of vleeswaren zijn veilig om te eten.
  • Specifiek voor zwangeren en mensen met een sterk verminderde weerstand zijn er extra spelregels:
    • Eet geen rauw vlees of rauwe vleeswaren zoals filet américain. Ook geen rauwe bewerkte vleeswaren zoals ossenworst, salami en rosbief.
    • Eet geen zachte rauwmelkse kazen, ook vanwege het risico op listeria. Bij rauwmelkse kazen staat op het etiket bij de ingrediënten ‘rauwe melk’ of ‘au lait cru’.
    • Verschoon - tijdens de zwangerschap - dagelijks de kattenbak en doe dit bij voorkeur niet zelf of draag handschoenen. Draag ook handschoenen bij het tuinieren.

Fibromen (Steelwratjes) Tijdens de Zwangerschap

Steelwratjes lijken tijdens de zwangerschap vaak te veranderen. Dit komt doordat de toegenomen bloedtoevoer naar de baarmoeder en het omliggende weefsel de groei van fibromen kan bevorderen. Ook is er een kans dat nieuwe fibromen tijdens de zwangerschap ontstaan, waarschijnlijk als gevolg van een verandering in hormonen. Over het algemeen zijn de meeste fibromen tijdens de zwangerschap goedaardig en veroorzaken ze geen problemen, ook niet voor de baby. Wel kunnen grotere fibromen druk uitoefenen op aangrenzende organen of zenuwen, en zo voor pijn of ongemak zorgen. Na de zwangerschap merken veel vrouwen dat de fibromen krimpen of zelfs verdwijnen.

labels: #Vlees

Zie ook: