Onlangs is de 24-weken-eis voor asielzoekers officieel geschrapt.

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft onlangs geoordeeld dat deze zogeheten 24-weken-eis in strijd is met de Europese Opvangrichtlijn. Deze regel, waardoor asielzoekers slechts 24 weken in het jaar mochten werken, vormde een van de grootste obstakels voor een snelle integratie van asielzoekers. De 24-weken-eis gold sinds 2008.

Maar, wat betekent de afschaffing in de praktijk? Kunnen asielzoekers nu inderdaad sneller en makkelijker aan het werk?

De 24-Weken-Eis: Een Belemmering

Tot voor kort gold in Nederland de 24-weken-eis voor asielzoekers. Deze eis houdt in dat een asielzoeker binnen een tijdsbestek van 52 weken maximaal 24 weken mocht werken. De Raad van State oordeelde vandaag, 29 november 2023, dat de 24-weken-eis in strijd is met de Europese Opvangrichtlijn. De Raad van State concludeerde namelijk dat de 24-weken-eis in strijd is met het Europese Recht, waardoor deze regel van tafel is geveegd. Eerder was het asielzoekers slechts toegestaan om 12 van de 52 weken per jaar te werken.

Een uitbreiding van het aantal weken zou volgens het UWV een signaal geven aan asielzoekers dat permanent verblijf in Nederland waarschijnlijk is en tot gevolg hebben dat asielzoekers recht zouden kunnen krijgen op een WW-uitkering.

De Europese Opvangrichtlijn

De Europese Opvangrichtlijn verplicht lidstaten van de Europese Unie dat asielzoekers effectieve toegang krijgen tot de arbeidsmarkt. Artikel 15 van de Europese Opvangrichtlijn regelt de toegang tot de arbeidsmarkt voor asielzoekers. Lidstaten mogen zelf bepalen onder welke voorwaarden dat gebeurt.

De Uitspraak van de Raad van State

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft geoordeeld dat de 24-weken-eis in strijd is met het Europees recht. Dat oordeelt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in twee uitspraken van vandaag (29 november 2023). De rechtszaken waarin de Afdeling bestuursrechtspraak vandaag uitspraak heeft gedaan waren aangespannen door de werkgevers, omdat het UWV de aanvragen voor een werkvergunning voor twee asielzoekers had afgewezen.

Het UWV mag bij het verstrekken van werkvergunningen aan asielzoekers niet langer de eis stellen dat zij maximaal 24 weken per jaar mogen werken. De uitspraak van de Raad van State betekent dat de 24-weken-eis onverbindend is en niet meer zal worden toegepast.

De Afdeling bestuursrechtspraak leidt uit de “algemene opzet, de context, de doelstelling en de geschiedenis van de totstandkoming van de Opvangrichtlijn af dat de Uniewetgever met deze richtlijn heeft beoogd de zelfstandigheid van asielzoekers te bevorderen.” Een onderdeel van deze brede doelstelling is het vergemakkelijken van de toegang tot de arbeidsmarkt voor asielzoekers en het waarborgen dat zij eerlijke kansen krijgen om in de lidstaten van de Europese Unie tot de arbeidsmarkt toe te treden.

Voor haar oordeel vindt de Afdeling bestuursrechtspraak ook steun in de rechtspraak van het Hof van Justitie in Luxemburg. De Afdeling bestuursrechtspraak wijst in haar uitspraak op het eindrapport dat onderzoeksbureau Regioplan in april 2023 heeft opgesteld op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Gevolgen van de Afschaffing

Als gevolg hiervan zal de regeling moeten worden aangepast en daarnaast zal het UWV met ingang van heden niet langer de 24-weken-eis toepassen bij aanvragen om een tewerkstellingsvergunning. Als gevolg hiervan moet de regelgeving worden aangepast.

Het kabinet past de regels aan voor asielzoekers die willen werken, nadat de Raad van State vandaag oordeelde dat de 24-weken-eis in strijd is met de Europese Opvangrichtlijn. Asielzoekers mogen alleen werken als de werkgever een tewerkstellingsvergunning heeft. Deze vergunning wordt aangevraagd bij het UWV. Asielzoekers, van wie de asielaanvraag ten minste zes maanden in behandeling is, mogen werken mits aan de werkgever een tewerkstellingsvergunning is afgegeven.

De tewerkstellingsvergunning mag dus vanaf nu voor langer dan 24 weken worden afgegeven tot maximaal de duur van het Vreemdelingen Identiteitsbewijs, waarmee de asielzoeker aantoont rechtmatig in Nederland te verblijven. Het UWV past vanaf 29 november 2023 (de datum van de uitspraak) niet langer de 24-weken-eis toe bij aanvragen om een tewerkstellingsvergunning voor asielzoekers.

Werk je op jouw bedrijf met asielzoekers, dan kunnen zij vanaf nu dus langer dan 24 weken per periode van 52 weken werken. Voorwaarde hierbij is dat de asielaanvraag van de desbetreffende asielzoeker minstens zes maanden in behandeling is.

De beperking van 24 weken per jaar werken bleek een flinke belemmering voor onze bewoners om te kunnen en blijven werken. Werken is belangrijk voor hun integratie, het geeft betekenis aan het leven en draagt bij aan de rust en leefbaarheid op COA-locaties.

Obstakels en Uitdagingen Blijven Bestaan

Er blijven dus praktische uitdagingen bestaan die asielzoekers belemmeren in hun zoektocht naar werk. Obstakels en uitdagingen om asielzoekers aan werk te helpenHoewel dit een goede stap is, constateert de VNG dat er ook andere obstakels en uitdagingen voor ons liggen om asielzoekers aan het werk te helpen dan alleen de 24-wekeneis.

  • De doorlooptijd bij het aanvragen van een tewerkstellingsvergunning (TWV) via het UWV is op dit moment te lang. De doorlooptijd was 3-4 weken, maar is momenteel 6-7 weken. Als werkgever kun je hier een TWV aanvragen.
  • Een asielzoeker moet minstens 6 maanden in Nederland zijn, daarna mag er pas betaald werk worden gedaan (vrijwilligerswerk is wel toegestaan).
  • De doorlooptijd bij het aanvragen van een burgerservicenummer (BSN) is op dit moment te lang. Een BSN is nodig om als asielzoeker aan het werk te kunnen. Lees hier hoe je als asielzoeker een BSN kunt aanvragen. Voor werkgevers is het mogelijk om via de informatiebalie van een COA-locatie een spoedprocedure aan te vragen, waarmee er soms voorrang verkregen kan worden.
  • Voor asielzoekers is het tijdig verkrijgen van een BSN-nummer lastig, dit is noodzakelijk voor het openen van een bankrekening.

De VNG ziet dat gemeenten en andere partijen uit de arbeidsmarktregio’s, zoals werkgevers en het UWV, ook andere problemen ervaren, onder meer de samenhang met inburgering, de eigen bijdrage bij het COA, het aanvragen van een VOG en diploma-erkenningen. De VNG gaat hier graag met het rijk over in gesprekOok hebben asielzoekers begeleiding nodig om aan passend werk te komen en om het werk succesvol uit te voeren. Ze hebben allemaal een andere achtergrond, spreken de taal vaak nog niet zo goed en moeten nog leren hoe het hier ‘werkt met werk’.

Mogelijkheden Voor Werkgevers

Ondanks blijvende beperkingen, is er steeds meer mogelijk voor werkgevers. Zo komt er steeds meer informatie beschikbaar voor werkgevers over het aannemen van asielzoekers. Daarnaast hebben werkgevers een belangrijke stem als het gaat om het benadrukken van gelijke kansen op werk voor asielzoekers.

Van Panhuis: “Voor werkgevers betekent dit: blijven aangeven waarom dit voor werkgevers zo belangrijk is: niet ingevulde vacatures, maatschappelijke problemen en een grote afstand tot de arbeidsmarkt totdat asielzoekers een status krijgen.”

En, maatschappelijk gezien: hoe langer iemand inactief is, hoe moeilijker het is om iemand te activeren. Dus ook als maatschappij hebben we er veel aan om asielzoekers zo snel mogelijk een rol te laten spelen. Mensen leren de taal, dragen een steentje bij, bouwen aan hun netwerk. En zo’n 85% van de asielaanvragen wordt goedgekeurd: we kunnen maar beter zorgen dat deze mensen zo vroeg mogelijk integraal onderdeel worden van de maatschappij.

Wil je als werkgever asielzoekers aannemen maar weet je niet waar je moet beginnen? Bekijk dan de Ben & Jerry’s toolkit voor werkgevers.

Impact op Gemeenten

Voor asielzoekers is er geen juridische belemmering meer om meer dan 24 weken te gaan werken, maar gemeenten hebben geen wettelijke taak ten aanzien van de begeleiding van asielzoekers. Een gemeente dient dus zelf een inschatting te maken welke rol zij wil hierin vervullen.

Samenwerking en afspraken met diverse partners zoals het UWV, COA, maatschappelijke organisaties en uitzendbureaus kunnen daarin behulpzaam zijn.

Bestuurslid Joeri Kapteijns: “Dat asielzoekers langer dan 24 weken per jaar mogen werken, is goed nieuws. Onze bewoners zijn vaak heel gemotiveerd om te werken, maar dat wordt hun best lastig gemaakt. Door te werken leren ze sneller de Nederlandse taal en gebruiken en leren ze nieuwe mensen kennen. Het is goed voor hun welzijn; ze zijn actief en kunnen zich weer een toekomstbeeld vormen. Met het vervallen van de 24-wekeneis worden de mogelijkheden om te werken groter, zodat Nederland het arbeidspotentieel van onze bewoners beter kan benutten in de huidige krappe arbeidsmarkt.

Aanvragen tewerkstellingsvergunningen

In de periode van december 2023 tot en met oktober 2024 verdrievoudigde het aantal aanvragen voor een tewerkstellingsvergunning voor asielzoekers. Het aantal verstrekte tewerkstellingsvergunningen nam nog sterker toe en liet een verviervoudiging zien.

De meeste tewerkstellingsvergunningen voor asielzoekers werden verleend aan werkgevers met een (hoofd)vestiging in de arbeidsmarktregio Groot Amsterdam.

labels: #Ei

Zie ook: