In de vaste rubriek ‘Kooktips’ vind je handige tips en weetjes voor in en rondom de keuken. Geen sexy gerechten, maar handige handvatten om het koken gemakkelijker te maken. Ben jij, net als ik, een echte planner in de keuken? Dan bereid je misschien ook wel de maaltijden minimaal een halve dag van te voren voor.

Of misschien pak jij het nog grootser aan en kook jij drie dagen vooruit. Groenten schillen en snijden van te voren is handig, want dit scheelt veel tijd in de keuken. Het meeste werk is per slot van rekening al gedaan. Maar, sommige groenten, zoals aardappelen, kunnen flink verkleuren wanneer ze ontdaan zijn van hun schil: de natuurlijk jas die helpt verkleuren tegen te gaan.

Waarom Verkleuren Aardappelen?

Wanneer aardappelen worden blootgesteld aan zuurstof, zullen de aardappelen gaan verkleuren. Dit maakt de aardappelen niet minder eetbaar, maar het ziet er minder smakelijk uit. Om geschilde aardappelen te bewaren zonder verkleuren heb ik dé tip voor je. Het is simpel, maar ontzettend effectief!

Dé Tip: Bewaar Aardappelen Onder Water

Bewaar de aardappelen onder water. Ga je deze aardappelen dezelfde dag eten? Doe de aardappelen alvast in de kookpan die je wil gebruiken (dit scheelt ook afwas) en zet ze flink onder water. Je kunt ze gewoon op het aanrecht of op het fornuis (zonder warmte) laten staan tot gebruik. Verschoon het water wel even voor je ze gaat koken.

Schil je de aardappelen alvast voor een andere dag? Bewaar de geschilde (en gesneden) aardappelen in een afsluitbaar bakje en vul deze verder met flink water zodat ze helemaal onder staan. Deksel erop en klaar!

Aardappelen: Voedzaam en Veelzijdig

Aardappelen zijn knollen die onder de grond aan de aardappelplant groeien. Aardappelen bevatten vezels, vitamines en mineralen. Ze geven energie en helpen voor een goede darmwerking. Aardappelen kunnen plekjes of uitlopers krijgen.

Aardappelen zijn voedzame knollen die ondergronds aan de aardappelplant groeien. Buiten Nederland wordt de aardappel soms gezien als groente. De aardappel bevat dan ook diverse vitamines en mineralen die in pasta en rijst niet voorkomen. Het aardappelras, kooktype en de kwaliteit bepaalt waarvoor de aardappel geschikt is.

Verschillende Soorten Aardappelen

Vastkokende aardappelen zijn prima geschikt om te bakken en te koken, te wokken of voor in een salade. (Iets) kruimige aardappelen zijn geschikt voor stamppot, puree, soep of soufflé.

Verwerking van Aardappelen

De meeste in Nederland geteelde aardappelen worden voorverpakt verkocht via de supermarkt. Dit kan ongeschild zijn in zakjes, geschilde koelverse aardappelen, of kant-en-klare producten. Minder mooie aardappelen veranderen bijvoorbeeld in rösti. Naast onbewerkte, verse aardappelen zijn er allerlei bewerkte aardappelproducten te koop. Zoals aardappelkroketjes, aardappelpuree, aardappelschijfjes, aardappelpartjes, chips, frites en rösti.

Aan deze producten wordt vaak zout toegevoegd. Ook worden ze vaak voorgebakken. Op het etiket is te zien hoeveel (verzadigd) vet en zout er in een product zit. Doordat sommige producten gefrituurd worden, bevatten ze meer vet en dus meer calorieën.

Herkomst en Teelt van Aardappelen

De aardappelen die in de winkel te koop zijn, komen meestal uit Nederland. Doordat ventilatie- en koelapparatuur tegenwoordig van goede kwaliteit is, zijn aardappelen zelf na een half jaar in de opslag nog van goede kwaliteit. Daardoor kun je dus het hele jaar aardappelen van Nederlandse bodem in de winkel zien liggen. In het voorjaar kun je ook aardappelen uit landen rond de Middellandse Zee kopen, denk aan Malta, Israël, Egypte en Portugal.

Aardappelen teel je niet uit zaad. Speciaal geteelde en gecontroleerde aardappelknollen worden gebruikt als pootaardappel. Pootaardappelen worden tussen maart en mei in kleigrond geplaatst. Na 2 tot 3 weken groeien hieruit planten. Na 3 tot 5 maanden kan er geoogst worden. Na de oogst worden de aardappelen gesorteerd op kwaliteit en opgeslagen in koelcellen. Nieuwe aardappelrassen worden gemaakt door ze met elkaar te kruisen.

Voedingswaarde van Aardappelen

Aardappelen bevatten koolhydraten, vooral in de vorm van zetmeel. Ook leveren aardappelen vezels, vooral in de schil. Aardappelen bevatten vitamine C en vitamine B6, en in kleinere hoeveelheden ook andere B-vitamines. Daarnaast zit er in aardappelen kalium en in kleinere hoeveelheden ook calcium en fosfor. Tot slot zitten er ook bioactieve stoffen in aardappelen.

Er is te weinig onderzoek gedaan om vast te stellen of er een verband is tussen aardappel en het risico op hart-en-vaatziekten en diabetes type 2. Aardappelen staan in de Schijf van Vijf omdat ze een goede bron zijn van koolhydraten en voedingsstoffen en veel worden gegeten in het Nederlands voedingspatroon. Ze zijn een aanvulling op brood en graanproducten.

Nederlanders eten gemiddeld 64 gram aardappelen en aardappelproducten per dag. Mannen eten meer aardappelen (75 gram) per dag dan vrouwen (53 gram). Gemiddeld eten Nederlanders op 3 dagen in de week aardappelen. Ouderen eten meer aardappels dan jongeren.

Bewaaradvies voor Aardappelen

Op aardappelen hoeft geen houdbaarheidsdatum te staan. Gemiddeld zijn ze in huis 2 tot 4 weken houdbaar. Na een tijd bewaren neemt wel de kwaliteit af. Aardappelen blijven langer houdbaar op een donkere plaats. Licht bevordert de vorming van de natuurlijke gifstof solanine. Bewaar aardappelen op een koele plek, tussen 8 en 10°C. Te hoge temperaturen zorgen voor uitlopers. Van te lage temperaturen krijgen aardappelen een zoete smaak.

De kwaliteit controleer je door te kijken en te ruiken. Aardappelen zijn goed als ze een stevige mooie, heldere gele (of rode) huid hebben. Aardappelen hoeven niet per se geschild te worden, zeker om te bakken en voor ovenbereidingen is schillen niet nodig. Eet aardappelen alleen in de schil als ze vers en onbeschadigd zijn. Gebruik eventueel een scrubhandschoen om de schil van de aardappelen schoon te maken.

Of kook de aardappelen in de schil, laat ze dan even ’schrikken’ in ijskoud water als ze gekookt zijn. De schil gaat er dan gemakkelijker af. Koken is wat betreft bereiding minder klimaatbelastend dan oven of frituur. Nieuwe, verse aardappelen kun je met schil eten. Maar liggen aardappelen al wat langer of hebben ze een groene schil of uitlopers? Dan kan de aardappel glycoalkaloïden bevatten. Dat zijn plantengifstoffen die kunnen zorgen voor misselijkheid en buikklachten. In zeldzame gevallen zijn de klachten ernstiger, maar dat gebeurt alleen als je er uitzonderlijk veel van binnenkrijgt.

Groene Plekken en Uitlopers

Zie je groene plekken op je aardappelen of hebben ze uitlopers? Soms hebben aardappelen groene plekken of uitlopers. Dit betekent dat de aardappelen de gifstof solanine bevat. Dit is een stof die behoort tot de glycoalkaloïden en kan zorgen voor misselijkheid en buikklachten. Door aardappelen donker te bewaren kan dit voorkomen worden.

Wanneer aardappelen tijdens de winter opgeslagen worden kunnen er kiemremmende middelen gebruikt worden. Tijdens het frituren of verhitten van aardappelen in de oven kan de stof acrylamide ontstaan. Deze vermoedelijk kankerverwekkende stof ontstaat vooral als de aardappelen te donker worden gebakken.

Bestrijdingsmiddelen en Milieu

Tijdens de teelt en opslag van aardappelen worden bestrijdingsmiddelen gebruikt. Bijvoorbeeld tijdens de teelt om de aardappelziekte phytophtora te voorkomen en kiemremmende middelen tijdens de opslag om de aardappelen goed te kunnen bewaren. Er zijn strenge eisen ten aanzien van het gebruik van bestrijdingsmiddelen en ook hoeveel er maximaal mag achterblijven op het product.

De druk op het milieu is laag bij de Nederlandse aardappelteelt als het gaat om broeikasgassen en landgebruik. Voor het telen van biologische aardappelen worden geen chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen en kunstmest gebruikt.

Voor de teelt en de opslag van aardappels is niet veel energie nodig. De opbrengst per hectare is hoog. etenswaren in Nederland. Aardappelen koel en donker te bewaren zodat ze langer goed blijven. Als er geen koele en donkere plek is dan in de koelkast bewaren. Klimaatbelasting (kg CO2 eq.

Bereidingstips voor Aardappelen

Aardappelen zijn eenvoudig te bereiden. Toch is het handig om een aantal richtlijnen te volgen, om het perfecte aardappelmaaltje op tafel te zetten. Vastkokende aardappelen behouden hun vorm en zijn daarom perfect voor salades, bakken of grillen. Kruimige (bloemige) aardappelen zijn wat losser van structuur en vallen tijdens het koken gemakkelijker uit elkaar. Kies voor friet geen vastkokende aardappelen, maar juist kruimige. Een normale portie is 3 tot 5 aardappelen per persoon, natuurlijk afhankelijk van de grootte van de aardappel (én de persoon). Veel mensen zijn gewend om aardappels te schillen, maar eigenlijk is dat helemaal niet nodig. Of je ze nu kookt, bakt of pureert, aardappels smaken net zo goed met schil! Tevens zijn onze aardappeltjes al goed gewassen.

Optimale Bewaarcondities

Aardappelen bewaar je op een donkere, droge en koele plaats. In de koelkast is zeker een goede optie. Hou er wel rekening mee dat de aardappelen bij een temperatuur onder de 4 graden wat zoeter kunnen worden. Zijn de aardappelen gekookt en wil je ze de volgende dag opbakken? Aardappelen bewaren doe je het beste op een droge, donkere en koele plaats. Tegenwoordig mag dit ook in de koelkast. Voorheen werd het advies gegeven om dit vooral niet te doen, omdat door de kou de zetmeel wordt omgezet in suikers.

Veel woningen beschikken echter niet meer over een kelder, waar vroeger de aardappelen werden bewaard. Als je zelf van aardappelen friet maakt, geldt nog steeds het advies om die aardappelen niet in de koelkast te bewaren. De frites kunnen namelijk door de versuikering te bruin worden tijdens de bereiding.

Verpakking en Luchtvochtigheid

Aardappelen worden vaak verkocht in een plastic zak. Zodra je de aardappelen thuis hebt, verwijder dan de plastic zak. Door het plastic kunnen de aardappelen niet ‘ademen’. Aardappelen bewaren gaat prima in een krat, mand of een juten of papieren zak. Aardappelen kunnen niet tegen vocht, want dan rotten ze weg. Berg ze droog op en schud je aardappelen een keertje voorzichtig om. Tenzij je steeds voor een paar dagen op voorraad hebt, dan hoeft het omschudden natuurlijk niet.

Uitlopers en Groene Kleur Voorkomen

Uitlopers of spruiten ontstaan doordat de aardappel te lang en/of te warm is bewaard. Wanneer je een paar appelen tussen je aardappelen bewaart, stel je het uitlopen uit. Het uitlopen van de aardappels gebeurt vooral in het voorjaar. Dit proces is bedoeld om nieuwe aardappeltjes te vormen. Aardappelen krijgen hun groene kleur wanneer ze te lang in het licht liggen. Controleer in de supermarkt bij aanschaf van je aardappelen of ze er groenig uitzien. Zo ja, dan kun je beter voor een andere zak gaan.

In alle aardappelen zit een stofje ‘solanine’ wat giftig is. Solanine behoort tot de alkaloiden en licht bevordert de groei van alkaloiden. De meningen over het wel of niet eten van groene aardappelen verschillen, maar voor de zekerheid raden we je aan groene aardappelen niet te eten of deze heel ruim te schillen. Hetzelfde geldt voor de uitlopers en ogen, snijd het ruim weg.

Optimale Bewaarplaats

Bewaar aardappelen op een plaats waar vrijwel geen daglicht komt en waar het droog en goed geventileerd is. Wanneer je aardappelen wat langer wil bewaren, berg ze dan niet in de buurt van de uien op. Door de inwerking van ethyleen zal de aardappel van mindere kwaliteit worden. Een te hoge vochtigheidsgraad kan ertoe leiden dat de aardappelen sneller gaan rotten. Aardappelen die je meerdere maanden wilt bewaren, moet je met de grootst mogelijke zorg behandelen. Dus niet teveel omschudden. Stapel de aardappelen niet te hoog op, maar spreid ze juist zoveel mogelijk uit.

Aardappelen Voorbereiden voor Kerst

Gebakken, gekookt of gepureerd: aardappels kun je heel goed (deels) van tevoren maken en vlak voor het serveren afmaken. En dat komt goed uit, want dat is weer één zorg minder voor tijdens het kerstdiner. Meer aardappels? Schil aardappels tot 24 uur van tevoren en bewaar in stukken afgedekt in water in de koelkast of - als het niet vriest - buiten! Kook ze voor het serveren in vers water met zout in 15-20 min. gaar.

Aardappelen Bakken in de Oven

Bak ze tot 1 dag van tevoren in de oven, volgens het recept. Neem ze ± 10 min. voor ze helemaal klaar zijn uit de oven en laat helemaal afkoelen. Bewaar ze afgedekt in de koelkast. Bak ze voor het serveren op dezelfde temperatuur in ± 20 min. helemaal gaar en knapperig.

Aardappelpuree Voorbereiden

Kook de aardappels tot 1 dag van tevoren gaar en pureer of stamp ze. Laat afkoelen en bewaar tot ± 15 min. voor het serveren in de koelkast. Breng dan de melk of slagroom en boter uit het recept in een pan tegen de kook aan. Roer de gepureerde aardappel erdoor. Zet het vuur laag en blijf roeren tot de puree goed warm is. Voeg eventueel wat extra boter, melk of slagroom toe en breng op smaak. In de magnetron gaat het nog sneller: maak de puree een dag van tevoren klaar. Laat helemaal afkoelen en bewaar afgedekt met magnetronfolie in de koelkast in een magnetronbestendige kom.

Handige Schil-Hack

Nog meer voorbereiden voor kerst? Op de Belgische eettafel verschijnen er regelmatig aardappelbereidingen. Zeker wanneer je puree of gratin maakt, staat er je een hoop schilwerk te wachten. Aardappelen schillen is een tijdrovende bezigheid en als je toch snel wil gaan, snijd je misschien wel in je vingers. Je bent er vaak meer dan een kwartier mee bezig, en het voorverpakte alternatief smaakt niet even lekker. Schillen dan maar. Maar wat als je hier een tijdbesparende hack voor had? Zo schil je aardappels, zonder ze eigenlijk te moeten schillen. Klinkt gek? Dat is het eigenlijk niet. Maak met een patattenmesje een ondiepe insnijding rond je rauwe aardappel.

Kook nu je aardappelen, na het afgieten kun je zo de schil van de aardappel lostrekken met je handen. De hack werkt het beste met vastkokende aardappels én ze mogen niet te lang doorkoken.

labels: #Aardappel

Zie ook: