Welke aardappelen zijn het meest geschikt voor stamppot?

Wij Nederlanders zijn echte aardappeleters. We verwerken ze tot stamppot, puree of bakken ze tot krokante frieten. Maar welke aardappel gebruik je voor welk gerecht? Een essentieel onderdeel van de stamppot is de aardappel. Kies 'm dus met zorg uit.

De basis: Kruimige aardappelen

Voor een zachte puree of basis van je stamppot gebruik je bij voorkeur kruimige aardappelen. De naam zegt het al: deze worden na het koken kruimig en vallen makkelijk uit elkaar. Daardoor kun je er perfect mooie puree van maken - een must voor goede stamppot. Het is algemeen bekend dat vooral de kruimige soorten zich hier goed voor lenen. Kruimige aardappelen vallen tijdens het koken iets uit elkaar, waardoor ze ideaal zijn om te stampen.

Voorbeelden van dit soort aardappelen zijn het Bintje, de Doré, de Frieslander en de Santé. Ben je niet in de supermarkt maar bij een speciaalzaak? Vraag dan om bintje, première, doré of eigenheimer-aardappel.

Er bestaan ook extra kruimige aardappelen, die ook wel afkokers worden genoemd. Dit type aardappelen valt tijdens het koken grotendeels uit elkaar, waardoor er soms nog maar minimaal gestampt hoeft te worden. Voorbeelden van afkokers zijn de Eigenheimer en de Resonant.

Vastkokend kan ook, maar...

Vastkokende aardappelen zijn minder geschikt voor stamppotten, omdat deze heel blijven tijdens het koken. Kun je van vastkokende aardappelen dan geen stamppot maken? Jawel, je krijgt alleen een stevigere, vastere puree. Let op dat je vastkokende aardappelen goed gaarkookt voor je er puree van maakt. Doe de gaartest: prik met een mes in het midden van een aardappel en til het mes op. Blijft de aardappel aan het mes hangen, dan moet-ie nog even koken. Blijft de aardappel liggen? Dan is-ie gaar - pureren maar!

Kooktips voor de perfecte aardappel

Als u eenmaal de juiste aardappelsoort heeft gevonden, gaat u deze koken. Hier is niet veel water voor nodig. Het is beter voor de smaak en het milieu als de aardappelen maar net onder water staan. Snijd de aardappelen in gelijke stukken, zodat ze gelijkmatig garen. Zet ze op in krap koud water - ze moeten nét onder staan. Breng ze aan de kook en kook ze in gemiddeld 20 minuten gaar.

U kunt gerust een beetje zout toevoegen. Nog economischer is het om de aardappelen te halveren, zodat zij maar 15 tot 20 minuten op het vuur hoeven te staan. Giet ze af en zet de aardappelen terug op een laag vuurtje. Laat ze hier een seconde of 30 staan, zodat het overtollige vocht in de aardappelen kan trekken. Dat maakt de aardappelen extra lekker en minder papperig. U kunt vervolgens een beetje boter toevoegen en beginnen met stampen.

Wanneer je aardappels kookt voor een puree hoeven ze niet volledig onder water te staan. Bij voorkeur maar tot de helft, en kook ze met de deksel op de pan. Na het prakken, verwarm je de melk en/of boter eerst voordat je het door de aardappels roert.

Als de aardappelen erg droog blijven is het verstandig om een beetje melk toe te voegen. Het allerbest is als u deze melk vooraf al even heeft verwarmd. Warme melk zorgt ervoor dat de boter maximaal wordt opgenomen.

Giet de aardappelen goed af en zet ze kort op het vuur tot het meeste vocht is verdampt (droogstomen). Verwerk de aardappelen zo heet mogelijk om er het gemakkelijkst puree van maken. Stamp ze met een stamper fijn. Gebruik geen mixer of keukenmachine, want dan kunnen ze taai worden.

Variaties op de stamppot

Tijden veranderen. Misschien wil ook jij wat minder vlees eten en meer verse groenten op je bord. Als er één gerecht is dat zich daar perfect voor leent, dan is het wel stamppot. Vervang (een deel van) de aardappelen door stevige groenten zoals zoete aardappel, pompoen en wortel of vergeten groenten als knolselderij en pastinaak. Kook ze samen met de aardappelen gaar en maak er dan puree van. Schep er ten slotte de overige groente door. Voor een voedzame stamppot met veel smaak en minder calorieën, maar wel een vertrouwde smaak!

Aardappelen zijn een belangrijk bestandsdeel van de traditionele stamppotten, maar ze kunnen ook gedeeltelijk of helemaal weggelaten worden. Zo kunt u er bijvoorbeeld voor kiezen om een deel van de aardappelen te vervangen door knolselderij. Zo hoeft u niet zoveel aardappelen te eten en kunt u toch een stamppot klaarmaken. De structuur van knolselderij leent zich immers goed voor dit soort gerechten. U kunt een deel van de aardappelen ook vervangen door bloemkool.

Als u helemaal geen ‘reguliere’ aardappelen wilt gebruiken in een stamppot, kunt u zoete aardappel gebruiken. Oorspronkelijk werd stamppot gemaakt op basis van pastinaak. Pas toen de aardappel in de negentiende eeuw populair werd in Nederland, werd die het hoofdingrediënt van stamppot. En vandaag de dag maakt pastinaak weer z’n comeback in stamppot.

Wat voor stamppotten zijn er?

De meest bekende stamppotten zijn zuurkoolstamppot, boerenkoolstamppot en andijviestamppot. Stamppot, hutspot (ook wel bekend als peen en ui), andijviestamppot en zuurkool: al deze stamppotten maakt u met aardappelen.

Hutspot is officieel geen stamppot, maar wordt tegenwoordig in hetzelfde rijtje geplaatst. Het verschil tussen hutspot en stamppot is dat hutspot van oorsprong niet bestaat uit gestampte ingrediënten, maar uit ingrediënten die door elkaar gehusseld zijn. De ingrediënten worden dan wel in kleinere stukken gesneden. Tegenwoordig kennen we hutspot als de combinatie van kruimige aardappels, winterpeen en witte ui.

Stamppot is een gerecht wat pas veel later is ontstaan en bestaat uit aardappelen met een groentesoort naar keuze. Alle ingrediënten worden door elkaar gestampt en geserveerd met jus en vlees.

Stamppot kunt u natuurlijk het hele jaar door eten, maar de herfst en winter worden nog steeds gezien als dé stamppotseizoenen van het jaar.

De ingrediënten en bereiding

Voor het maken van stamppot heeft u het volgende nodig:

• Kruimige aardappelen
• Groente naar keuze (boerenkool, andijvie, zuurkool, etc.)
• Eventueel vlees (speklappen, gehaktballen) of een vegetarische optie
• Aardappelstamper of pureestamper

Je kunt er ook voor kiezen om de groentes in een aparte pan te koken of bakken. Denk aan zachtgegaarde uitjes of gewokte groentes. Mocht je er nog een stuk (vegetarisch) vlees of vis bij bakken dan heb je nog een koekenpan nodig.

Lekkere stamppot recepten

Zin in een lekkere stamppot? Ga voor oer-Hollandse andijviestamppot, boerenkoolstamppot of zuurkoolstamppot. Of probeer een Oosterse variant met kokosmelk en paksoi, andijviestamppot met Indische balletjes of vegetarische Marokkaanse stamppot. Kijk hier voor de lekkerste stamppot recepten. Wij hebben heel veel verrassende en lekkere stamppotrecepten voor u.

Slimme tips voor puree

Een goede stamppot valt en staat met de puree, dus geef daar wat extra aandacht aan. Het is natuurlijk het allerbelangrijkst om aardappels te kiezen die jij lekker vindt, maar voor puree zijn kruimige aardappels makkelijker. Kruimige aardappelen zijn ideaal voor stamppot, omdat ze makkelijk uit elkaar vallen na het koken en mooi tot puree te stampen zijn. Goed kruimig zijn bijv.

Met klassieke puree valt flink te variëren en dat doen we graag in het stampseizoen. Maak aardappelpuree met zoete pompoen en pesto of met mosterdzaad en spinazie of een van deze acht andere varianten.

1. Kook de aardappels voor puree met zo min mogelijk water. Ze hoeven maar half onder water te staan.
2. Pureer aardappels met een roerzeef of pureeknijper. Of gebruik evt. een bolzeef en druk de aardappels er met een pollepel doorheen.
3. Voor puree geldt: hoe heter, hoe beter. Kook daarom de melk met de boter voor je die erbij doet. Zolang de temperatuur boven de 80 graden blijft, kan het zetmeel in de gare aardappels nog vocht opnemen.

Aardappelschillen niet weggooien!

Het maken van stamppot brengt een hoop aardappelschillen met zich mee. Deze schillen worden meestal weggegooid, maar u kunt er ook chips van maken. Zo pakt u dat aan: was de schillen, besprenkel ze met wat zout en leg ze op een bakplaat. Giet er vervolgens wat olijfolie overheen en hussel de schillen door elkaar. Plaats de bakplaat in de oven en bak ze op 15 of 20 minuten op 200 graden.

Stamppot: niet per se ongezond

Stamppot is niet per se een gezond gerecht, maar om het ongezond te noemen is ook niet helemaal eerlijk. Tegenwoordig zijn er veel variaties te maken. Het originele recept bevat veel aardappelen en vet vlees. En dat is nu eenmaal calorierijk. Echter eten we dit gerecht voornamelijk in de koude maanden. In de winter verbruikt ons lichaam meer energie om onszelf warm te houden.

Uiteraard kun je variëren door bijvoorbeeld een deel of alle aardappelen te vervangen door minder calorierijke producten zoals bloemkool, pastinaak, pompoen of knolselderij. Ook zou je ervoor kunnen kiezen om er geen vette jus en vleesproducten bij te eten.

Overzicht van geschikte aardappelrassen

labels: #Aardappel

Zie ook:

• Vlees bij Gebakken Aardappelen: De Beste Combinaties & Recepten!
• Nieuwe Aardappelen Koken: Hoe Lang voor de Perfecte Garing?
• Recepten met Gerookte Zalm en Aardappelen: Snel, Simpel en Smakelijk
• Gebakken Aardappelen met Spek: Het Ultieme Comfort Food Recept!
• Ontdek Heerlijke Pasta Recepten met Varkensvlees die Je Moet Proberen!
• Ontdek de Verborgen Betekenis van "Het Kan Me Een Worst Wezen" en Gebruik Het Slim!