Breekt het najaar aan, dan is er niets lekkerder dan een stevige stamppot. Zuurkool, boerenkool of de klassieke hutspot. Maar hoe til je deze winterse kost naar een hoger niveau? En wat is nu het geheim van de perfecte stamppot?

Nu het echt stampottenweer is, is het tijd om het mysterie van deze klassieker te ontrafelen! Met deze stappen wordt jouw stamppot nagenoeg perfect:

Stap 1: Kies de Juiste Aardappel

Aardappels genoeg in de supermarkt en bij de groenteboer, alleen zijn niet alle aardappels geschikt voor een stamppot. In de perfecte stamppot hoort een kruimige aardappel. Deze vallen makkelijk uit elkaar na het koken en zijn goed tot een puree te stampen. Zoek in de winkel naar: Bildstar, Santé, Resonant, Frieslander, Doré of vraag de groenteboer om advies.

De Opperdoezer Ronde is ook favoriet bij veel stamppotliefhebbers. Deze Noord-Hollandse pieper is nootachtig van smaak en een beetje zoet.

Voor de lekkere, vertrouwde, Hollandse stamppot kies je een kruimige aardappel. De naam zegt het al: deze worden na het koken kruimig en vallen makkelijk uit elkaar.

Daardoor kun je er perfect mooie puree van maken - een must voor goede stamppot. Onze klassieke stamppotten worden gemaakt met kruimige aardappelen.

Goed kruimig zijn bijv:

  • Eigenheimer: Kruimige, late aardappel die in Noord-Nederland ook wel borger wordt genoemd.
  • Doré: Kruimige zeer vroege aardappel met een lekker volle aardappelsmaak. Komt al in juni van het land.
  • Bildstar: Zeer bekende, goed smakende aardappel met lichtrode schil, wordt vanaf september geoogst. Lichtkruimig, geschikt om te koken en te bakken. Er kan weinig misgaan met deze aardappel.
  • Alpha: Mooie kruimige aardappel. Van oorsprong een late soort, maar al in het voorjaar te krijgen uit het buitenland. Ook goed biologisch verkrijgbaar.
  • Koopmansblauwe: Dit ras uit 1937, genoemd naar de teler, is lichtgeel en kruimig van structuur. Een kruising van alpha en Zeeuwse blauwe.

Er bestaan ook extra kruimige aardappelen, die ook wel afkokers worden genoemd. Dit type aardappelen valt tijdens het koken grotendeels uit elkaar, waardoor er soms nog maar minimaal gestampt hoeft te worden. Voorbeelden van afkokers zijn de Eigenheimer en de Resonant.

Stap 2: Maak een Aardappelpuree Waar Je Oma Trots Op Zou Zijn

Wat je ook voor stamppot maakt, de hoeveelheid aardappels blijft hetzelfde. Een handige vuistregel: 250 gram ongekookte, ongeschilde aardappels is genoeg voor een gemiddelde eter.

Van kruimige aardappels maak je de lekkerste puree door ze in een klein bodempje met water te koken. De aardappels hoeven maar half onder water te staan als je een deksel op de pan zet. Zorg dat er geen water uit de pan verdampt tijdens het koken en zet het vuur laag zodra het water kookt. Maak er het liefst zo snel mogelijk puree van. Hoe heter de piepers zijn, hoe beter de puree.

Kook de aardappels voor puree met zo min mogelijk water. Ze hoeven maar half onder water te staan. Snijd de aardappelen in gelijke stukken, zodat ze gelijkmatig garen. Zet ze op in krap koud water - ze moeten nét onder staan. Breng ze aan de kook en kook ze in gemiddeld 20 minuten gaar.

Een kruimige aardappel goed koken, is eenvoudig. Breng ze aan de kook en zet daarna de pan op laag vuur. Zorg ervoor dat tijdens het kookproces geen water uit de pan verdampt.

Giet de aardappelen goed af en zet ze kort op het vuur tot het meeste vocht is verdampt (droogstomen). Verwerk de aardappelen zo heet mogelijk om er het gemakkelijkst puree van maken. Stamp ze met een stamper fijn. Gebruik geen mixer of keukenmachine, want dan kunnen ze taai worden.

Volgens Marije Sietsma, schrijver van Het Grote Stamppotboek, is een pureeknijper onmisbaar: “Hiervan krijg je fantastisch romige aardappelpuree. En wees vooral niet bang om een lekker dikke klont roomboter aan je puree toe te voegen. Echt, hij wordt er lekkerder van.”

Pureer aardappels met een roerzeef of pureeknijper. Of gebruik evt. een bolzeef en druk de aardappels er met een pollepel doorheen.

Maak de puree perfect met een scheutje melk, een lepel mosterd of een snufje nootmuskaat. Als je liever geen dierlijke producten gebruikt, kun je de puree romig maken met olijfolie, plantaardige boter of melk.

Voor puree geldt: hoe heter, hoe beter. Kook daarom de melk met de boter voor je die erbij doet. Zolang de temperatuur boven de 80 graden blijft, kan het zetmeel in de gare aardappels nog vocht opnemen.

Stap 3: Kies Je Favoriete Groente

Weer een stokpaardje: gebruik 150 tot 200 gram groente per persoon. Met boerenkool, zuurkool, andijvie en een mix van wortel en ui, maak je de klassieke stamppot. Lekker, maar er is veel meer mogelijk.

Met boerenkool, zuurkool, andijvie en een mix van wortel en ui, maak je de klassieke stamppot. Lekker, maar er is veel meer mogelijk. Hieronder vind je een lijst met inspiratie voor je stamppot 2.0. Mix en match:

Stap 4: Durf te Experimenteren

Sietsma: “Mijn stelregel is eigenlijk altijd: durf te experimenteren. Je kunt met vrijwel elke groente een lekkere stamppot maken. Zeker met een fijne smaakmaker of een net iets andere aanpak dan normaal. Denk aan een appel-cranberrysausje bij een stamppot met veldsla. Of vul een over de lengte gehalveerde courgette met een stamppot van romige puree, pecorino, zongedroogde tomaatjes en de courgetteschraapsels uit het midden. Even gratineren in de oven… heerlijk. En nog mooi ook!”

Naast het variëren met de aardappels kan je ook makkelijk variëren met groenten. Wat dacht je van paprika, aubergine of courgette? Deze Spaanse courgettestamppot is zeker het proberen waard!

Vergeet ook niet te experimenteren met toppings. Denk aan: zongedroogde tomaten, pijnboompitten, kaas (van geitenkaas tot feta), paddenstoelen, gebakken appel, spekjes, olijven, falafel, gerookte kip, waterkers, noten, tofu, mais.

Je maakt een stamppot helemaal af met een goede topping, die overigens ook door de stamppot kan. Zo is kaas bijvoorbeeld een ideale topping. Doe de stamppot in een ovenschaal en strooi er wat geraspte kaas overheen. Laat het even gratineren in de oven en daarna heb je een heerlijke krokante laag op de stamppot. Ook zijn walnoten een heerlijke topping. Probeer eens deze vergeten stamppot met knolselderij en walnoten. Wat ook het proberen waard is zijn gebakken spekjes, croutons en zongedroogde tomaatjes.

Verbreed je horizon en maak eens deze Spaanse hutspot met chorizo, paprikapoeder en peterselie. Zo krijgt je stamppot een beetje pit! Wil je liever een fruitige twist aan je stamppot toevoegen? Dat kan!

Stap 5: Vergeet de Smaakmakers Niet

Is het kuiltje in de stamppot niet achterhaald? “Ik ben gek op jus en dat kuiltje vind ik ook nog altijd fijn. Tenminste, bij een klassieke stamppot. Maar andere smaakmakers zijn ook echt heel prettig. Denk aan piccalilly bij stamppot boerenkool of een frisse klodder zure room bij een stamppot van zoete aardappel”, vertelt de stamppotexpert.

Stap 6: Gebruik Je Kliekjes Slim

Gooi een restje aardappelpuree of stamppot niet zomaar in de prullenbak, maar geef ze een (lekker) tweede leven. Sietsma: “Roer een ei door een restje stamppot, draai er balletjes van, haal ze door het paneermeel en frituur ze. Stamppotbitterballen! Aardappelpuree kun je ook prima invriezen. Houd er wel rekening mee dat een smeuïge aardappelpuree het lekkerste uit de vriezer komt. Dus: wees niet te zuinig met roomboter en melk. Je kunt de puree een dag van tevoren ontdooien in de koelkast of opwarmen in de magnetron, oven of pan. Ook stamppotten kun je invriezen, mits ze gemaakt zijn met niet te waterige groente, zoals spinazie of andijvie.

Variaties op de Klassieker

Er is natuurlijk niets mis met de klassieke stamppot, maar probeer eens wat anders. Wat voor ingrediënten je ook door de stamppot doet, de hoeveelheid aardappels blijft gelijk. In principe is 250 gram aardappels genoeg voor een gemiddelde eter. Ben je met vier personen? Dan kom je dus in totaal uit op ongeveer 1 kilo aardappels.

Voor het beste resultaat kies je voor kruimige aardappels. Deze vallen namelijk snel uit elkaar na het koken en dat is handig als je ze gaat stampen. De hoeveelheid groenten is verschillend per stamppot. Maak je een hutspot, dan gebruik je meestal 1 kilo aardappels, 600 gram gesneden wortels en 400 gram ui. Voor boerenkool geldt 1 kilo aardappels en 500 gram panklare boerenkool. Maak je een zuurkoolstamppot? Van deze groenten heb je veel minder nodig, namelijk 250 gram per kilo aardappels.

De oer-Hollandse boerenkool stamppot blijft razend populair, maar probeer een keer wat anders uit! Zo kan je makkelijk variëren met aardappels. Gebruik eens zoete aardappels in plaats van de standaard kruimige aardappelen. Ook kan je de kruimige aardappels vervangen door pastinaak, knolselderij of pompoen.

Aardappelschillen Chips

Het maken van stamppot brengt een hoop aardappelschillen met zich mee. Deze schillen worden meestal weggegooid, maar u kunt er ook chips van maken. Zo pakt u dat aan: was de schillen, besprenkel ze met wat zout en leg ze op een bakplaat. Giet er vervolgens wat olijfolie overheen en hussel de schillen door elkaar. Plaats de bakplaat in de oven en bak ze op 15 of 20 minuten op 200 graden.

Stamppot Zonder Aardappelen

Aardappelen zijn een belangrijk bestandsdeel van de traditionele stamppotten, maar ze kunnen ook gedeeltelijk of helemaal weggelaten worden. Zo kunt u er bijvoorbeeld voor kiezen om een deel van de aardappelen te vervangen door knolselderij. Zo hoeft u niet zoveel aardappelen te eten en kunt u toch een stamppot klaarmaken. De structuur van knolselderij leent zich immers goed voor dit soort gerechten. U kunt een deel van de aardappelen ook vervangen door bloemkool. Als u helemaal geen ‘reguliere’ aardappelen wilt gebruiken in een stamppot, kunt u zoete aardappel gebruiken.

Oorspronkelijk werd stamppot gemaakt op basis van pastinaak. Pas toen de aardappel in de negentiende eeuw populair werd in Nederland, werd die het hoofdingrediënt van stamppot. En vandaag de dag maakt pastinaak weer z’n comeback in stamppot.

Tabel: Geschikte Aardappelsoorten voor Stamppot

Aardappelsoort Kooktype Beschrijving
Bildstar Kruimig Goed smakende aardappel met lichtrode schil.
Santé Kruimig Geschikt voor puree en stamppot.
Resonant Extra kruimig (afkoker) Valt makkelijk uit elkaar tijdens het koken.
Frieslander Kruimig Geschikt voor puree en stamppot.
Doré Kruimig Vroege aardappel met volle aardappelsmaak.
Eigenheimer Extra kruimig (afkoker) Kruimige, late aardappel.

labels: #Aardappel

Zie ook: