Voor de gemiddelde Nederlander staat koffiedrinken voor gezelligheid. Koffie versterkt de gezelligheid en onderlinge band. Even buurten voor een ’bakkie’ en een uurtje smalltalk wordt vaak als typisch Nederlands ervaren door mensen uit andere landen. In de meeste andere landen kennen ze een dergelijk koffieritueel niet.

Koffieconsumptie in Nederland

Nederlanders drinken dan ook de hele dag door koffie. Zes of zeven koppen per dag is geen uitzondering. De meeste koffie wordt gedronken op de werkplek, maar ook buiten de deur nemen we regelmatig een bakje troost. Kwalitatief heeft onze koffie flinke sprongen gemaakt.

Koffie als Sociaal Ritueel

Nederlanders vinden koffiedrinken over het algemeen al uitnodigend genoeg als activiteit om contacten te leggen en te onderhouden. We gaan relaties vooral buitenshuis aan: op de sportschool, op het werk, bij clubjes en verenigingen. Niet voor niets telt Nederland zoveel verenigingen! Samen eten doen we meestal uitsluitend met vrienden of familie. Ook in een zakelijke omgeving treffen Nederlanders elkaar zelden bij spontane etentjes.

In landen zoals Rusland, China en Saoedi-Arabië - maar ook in landen dichterbij zoals Frankrijk en België - wordt het samen eten als belangrijkste sociaal moment van de dag gezien: dat is volgens deze landen de beste manier om relaties aan te gaan en te onderhouden. Mensen gaan regelmatig uitgebreid samen lunchen of dineren, bij elkaar thuis of in restaurants.

Midden-Oosten-deskundige Christiaan Duinmaijer ziet Arabische managers en ondernemers daarmee worstelen bij de Nederlandse netwerkbijeenkomsten: “Het verschil tussen de netwerken in de Arabische landen en Nederland zit hem in het karakter. Voor het uitwisselen van informatie en smalltalk treffen Nederlanders elkaar op een afgesproken tijdstip en locatie, onder het genot van koffie of een hapje en een drankje. Zulke bijeenkomsten zijn informeel en komen op hen wellicht wat oppervlakkig over. Tegelijkertijd kun je in korte tijd veel mensen leren kennen, zonder dat daar meteen sociale verplichtingen aan vast zitten.

De Protestantse Kerktraditie

Voor het grootste gedeelte van christelijk Nederland geldt dat broeders en zusters elkaar ongedwongen ontmoeten bij een bakje koffie (of thee) voor of na de kerkdienst. Het is een typische gewoonte die ongemerkt onderdeel is geworden van de protestantse kerktraditie. Wie er ooit mee begonnen is? Dat valt niet zomaar te achterhalen.

In de kerkelijke context betekent het nog meer: gemeenschap vieren. Persoonlijke gesprekken met mensen waar je zojuist samen mee hebt gezongen en je geloof hebt beleden, doorpraten over de preek.

Het Nederlands Dagblad concludeerde naar aanleiding van een paar onderzoeken dat mensen in coronatijd ‘meer het koffiedrinken missen dan het avondmaal’. Er valt natuurlijk eindeloos te variëren met hoe je dat koffiedrinken aanpakt om nóg meer die gemeenschap te ervaren. Bijvoorbeeld door gemeenteleden zelf iets te laten bakken en daarvan uit te delen. Of door een welkomsttafel in te richten waar (nieuwe) bezoekers kunnen kletsen met gemeenteleden. Ook kan de voorganger in de dienst al een vraag meegeven waar de koffiedrinkers samen over in gesprek kunnen.

De Geschiedenis van Koffie

Eeuwenlang drinkt men in Europa en de Nederlanden weinig anders dan bier, wijn en water. Dit verandert met de introductie van koffie. De plant is ergens in de 10e eeuw al in Ethiopië ontdekt, maar de drank die ervan gemaakt kan worden, verspreidt zich pas vanaf de 15e eeuw vanuit Jemen over het hele Midden-Oosten. In de 17e eeuw ‘ontdekt’ ook Europa koffie. Steeds meer koffiebonen worden vanuit de Arabische wereld geïmporteerd.

Met de nodige argwaan wordt de drank hier geproefd en door sommigen veroordeeld. De energie die koffie geeft, kán niet goed zijn - is dit niet een ‘bittere uitvinding van Satan’? De kritiek verstomt als paus Clemens VIII in 1615 zijn goedkeuring uitspreekt over de drank. Eerst wordt koffie vooral gedronken als medicijn, maar nadat in hoofdstad Amsterdam in 1663 een chique koffiehuis opent, neemt de populariteit van het zwarte goud een vlucht.

Koffie en Eenzaamheid

Een kopje koffie kan van enorme betekenis zijn voor iemand die eenzaam is. Het initiatief #eenkleingebaar wil eenzaamheid in de coronapandemie tegengaan. Met de hashtag worden "kleine gebaren met grote gevolgen" op sociale media gedeeld, zegt Kiki Ronday van Humanitas, een van de initiatiefnemers.

Minister De Jonge deed mee aan het initiatief en ging een kopje koffie drinken bij een alleenstaande vrouw. Zo supersimpel kan het zijn. Een kopje koffie kan van enorme betekenis zijn voor iemand die eenzaam is.

Vele bewoners van Mijzo Zonnehof vinden het fijn wanneer iemand op bezoek komt en samen met hen een kopje koffie drinkt en een praatje maakt zodat ze even hun gedachten kunnen verzetten en zich minder eenzaam voelen. Ben jij diegene die 2 uurtjes in de week tijd heeft en maatje wil worden van een van onze bewoners? Alle extra activiteiten zijn natuurlijk fijn, zoals wandelen, boodschappen doen, een spelletje etc maar alleen een kopje koffie samen drinken en een gesprekje hebben is voor veel bewoners al heel waardevol!

Culturele Betekenis

Achter zichtbare dagelijkse gebruiken en gewoontes zitten vaak onzichtbare culturele normen en waarden die we regelmatig niet direct herkennen. “Koffie? “Een etentje? Cultuur gaat over betekenis geven aan woorden, houding en gedrag. Als je iemand uit een andere cultuur uitnodigt voor een kopje koffie of een etentje, leg dan uit wat die handeling vanuit jouw cultuur betekent. Saskia Maarse is intercultureel spreker, trainer en auteur.

Koffie met...

Samen koffie drinken, mensen ontmoeten en nieuwe kennis opdoen: dat is Koffie met... in het kort. Dus kom langs en laat je verrassen door interessante presentaties en sprekers.Elke eerste maandagochtend van de maand in café BovenVandaag zijn de kopjes koffie in Cascade wel heel speciaal. Naast het welbekende koekje of chocolaatje word je getrakteerd op een ontspannen gesprek. Elke keer schuift er iemand anders aan of bespreken we een ander onderwerp. Schuif aan en vraag raak, de koffie/thee staan voor je klaarKoffie met… brengt mensen samen, omdat we nu eenmaal graag samen zijn. Zonder gedoe, maar met een lekker bakkie en een leuk gesprek met iemand die je anders vast niet zo snel zou spreken.

Op 3 maart is het thema: zingeving Mensen zoeken naar de zin van het bestaan omdat het een fundamentele behoefte is om betekenis aan het persoonlijk leven te geven. In deze ‘Koffie met…’ gaan we daarom met elkaar in gesprek over de redenen achter de keuzes die wij allemaal in het dagelijkse leven maken. In deze interactieve bijeenkomst is dus veel ruimte voor eigen inbreng en vragen. Op die manier onderzoeken we samen wat het leven betekenis geeft en hoe iedereen daar voor zichzelf de best mogelijke invulling aan kan geven. Gespreksleider is Peter Samwel (Geestelijk Verzorger / Consulent Levensvragen, Centrum voor Levensvragen Drechtsteden).

labels:

Zie ook: