Afwijkende eieren bij kippen: Oorzaken en oplossingen

Zien de eieren van jouw kip er anders uit dan normaal? Dan wil je vast weten hoe dat kan of wat het betekent. Er kunnen allerlei kunstige exemplaren voorbij komen. De schalen kunnen dunner of juist dikker worden, je kunt een hanenscheet vinden (mini-ei), er komen wat meer puntjes op het ei of de kleuren worden anders. In de meeste gevallen is dat geen reden voor paniek.

Verschillende soorten afwijkende eieren

Soms leggen kippen eieren die in de verste verte niet lijken op een standaard supermarkt-ei. Sommige zijn enorm of juist heel klein, andere zijn rond of juist puntig, en zo nu en dan vindt u misschien een ei met een zachte schaal. Deze verschillende vormen kunnen allerlei oorzaken hebben.

Formaat en inhoud

• Enorm ei: Een enorm ei heeft soms twee dooiers. In dit geval heeft een hen haar gebruikelijke dagelijkse productie verdubbeld en heeft ze een groot ei moeten produceren om de extra massa op te vangen.
• Klein ei: Jonge hennen leggen vaak kleine eieren. Het zal niet lang duren voor ze eieren van een standaard formaat gaan leggen. De meeste krielrassen blijven natuurlijk altijd kleine eieren leggen.
• Hanenscheet: Af en toe kan het zijn dat je een mini ei vind. Dit wordt ook wel een hanenscheet genoemd. Dit is meestal een rond ei, zonder dooier.

Vorm

Een ei kan om verschillende redenen een afwijkende vorm hebben. Jonge kippen leggen vaak een of twee afwijkende eieren, voordat ze hun normale vorm aannemen. Ook stress in het kippenhok kan leiden tot misvormde eieren. Dit komt meestal doordat een hen haar ei wil leggen, maar de ruimte in de nestkast wordt ingenomen door een andere hen.

• Misvormde eieren: Misvormde eieren kunnen langwerpig zijn of een een dun, puntig uiteinde hebben. Soms zien ze er wat grof uit, of hebben ze verdikte banen die over het midden van het ei lopen. Steeds geldt dat het ei in de schaal in orde is en volledig veilig is om te eten.
• Bolvormig ei: Een bolvormig ei is meestal een teken van een licht calciumtekort. Voor de vorming van een rond ei is minder calcium nodig dan voor een ovaal ei.
• Platte, gerimpelde kant: Als een ei in de eileider is blijven zitten, dan botst het tweede ei dat door de eileider komt tegen het eerste ei aan. Hierdoor kan er een platte, gerimpelde kant ontstaan.

Kleur en textuur van de schaal

Elke hen heeft haar eigen ‘eigenaardigheden’ wat betreft het formaat van het ei en de kleur. De meeste kippenrassen leggen lichtbruine eieren, maar er zijn ook kippen die eieren leggen met een gepigmenteerde schaal. De eieren die een hen legt zullen altijd dezelfde kleur hebben. Het kleurenpalet gaat van diepbruin tot lichtblauw en pastelgroen, soms met spikkels die een extra dimensie toevoegen aan de schoonheid ervan.

• Gespikkelde eieren: Sommige kippenrassen leggen altijd gespikkelde eieren. Als een kip die normaal gesproken eieren zonder spikkels legt, plotseling gespikkelde eieren produceert, kan dit verschillende oorzaken hebben. De hen kan om een of andere reden gestrest zijn geweest terwijl het ei zich vormende. Of misschien is er iets veranderd in het pigmentproducerende deel van haar legsysteem. Spikkels zijn vaak het gevolg van overmatige calciumproductie.
• Witte ring: Van opzij gezien heeft een eierschaal met deze merkwaardige eigenaardigheid een dikke, witte ring. De witte ring wordt meestal veroorzaakt door een onderbreking in de vorming van de eierschaal. Dit is vaak het gevolg van stress of wanneer een tweede ei het interne productielijn binnenkomt.
• Gerimpelde eieren: Een rimpelige eierschaal kan een teken zijn van stress of ziekte, maar is meestal het gevolg van een erfelijke aandoening. Soms zullen ook oudere kippen rimpelige eieren gaan leggen. De groeven misvormen het ei en dit ziet er misschien wel het vreemdst uit van alle ei-rariteiten.

Eieren zonder schaal (windeieren)

Een windei is een ei dat geen kalkschaal heeft. Het ei bestaat enkel uit de vruchtzak met inhoud en is niet levensvatbaar bij bevruchting. Kippen kunnen om verschillende redenen windeieren leggen. In de meeste gevallen kan redelijk eenvoudig een vermoedelijke veroorzaker vastgesteld worden.

Oorzaken van afwijkende eieren

Het probleem zit altijd ergens in het proces van de leg.

• Calciumtekort: Vaak zie je dat de schaal dun is bij dit soort eieren. De kippen hebben calcium niet goed op kunnen nemen in hun lichaam. Ze hebben calcium niet gebruikt om de schaal te maken, maar de hoeveelheid kalk is afgezet op het ei. Als je deze eieren vaker achterelkaar tegen komt dan wil dat zeggen dat de kippen calcium op dat moment niet goed kunnen opnemen in het lichaam. Een vloeibaar calcium supplement is aan te raden!
• Problemen met de schaalklier (uterus): Als kippen vaker windeieren leggen en ze krijgen voldoende kalk, dan is waarschijnlijk de schaalklier (uterus) uitgeput. Een (eventueel tijdelijke) pauze van het eieren leggen (met behulp van een Suprelorin implantaat) is dan een goede oplossing.
• Ontsteking in de eileider: Wanneer de schalen van de eieren vol diepe krassen zitten, is er mogelijk een ontsteking (geweest) in de eileider van de kip.
• Stress: Door stress of een bepaalde druk ontstaan er scheurtjes in de schaal, die worden gerepareerd door de schaalklier.
• Infectieuze bronchitis: De schaalklier kan niet goed ontwikkeld zijn (door een infectie van infectieuze bronchitis toen de hen een kuiken was). Als dit soort eieren regelmatig voorkomen, dan heb je te maken met een defecte schaalklier, vaak veroorzaakt door infectieuze bronchitis. Dit is een coronavirus die de luchtwegen en de eierstokken kan aantasten. In de eileider ontstaan littekens waardoor de eieren er anders uit gaan zien. Infectieuze bronchitis kan niet genezen. Als een kip het eenmaal heeft, dan blijft ze het haar hele leven houden. Op momenten dat de weerstand verminderd, dan kan het virus weer toeslaan. Het is dus heel belangrijk om de weerstand goed te houden. Infectieuze bronchitis kan allerlei bacteriële infecties veroorzaken.
• Egg Drop Syndrome: Het Egg Drop Syndrome is een virus dat verspreid wordt van kip naar kip, of van andere vogels naar kippen. Het virus begint in het neusslijmvlies te groeien, verspreidt zich vervolgens naar het bloed en vermeerdert zich in het lymfeklierstelsel. Vervolgens tast het de eileiders aan, vooral in de klieren waar de eierschaal wordt gemaakt.
• Voedingstekorten: Een gebrek aan belangrijke voedingsstoffen zoals calcium, fosfor en vitamine D in het dieet van de kip kan leiden tot dunne eierschalen en windeieren. Kippen hebben dit nodig om sterke eierschalen te produceren.
• Ouderdom: Naarmate kippen ouder worden, neem de eierproductie af en kan hun vermogen om eieren met stevige schalen te produceren afnemen. Dit kan de reden zijn dat ze dunne eierschalen en windeieren leggen.

Wat te doen bij afwijkende eieren?

Behandeling en preventie van windeieren en dunne eierschalen

De behandeling van afwijkende eieren hangt erg af van de oorzaak. Wanneer je kippen niet de symptomen hebben van het EDS-virus, dan kun je de volgende stappen ondernemen om dunne eierschalen en windeieren te behandelen of te voorkomen.

• Geef extra calcium en fosfor door Calcium Boost door het drinkwater te doen
• Geef je kippen altijd volledig kippenvoer dat alle voedingsstoffen bevat voor een optimale gezondheid
• Zorg voor een minder stressvolle omgeving voor je kippen
• Zorg ervoor dat je kippen altijd toegang hebben tot Pikmix

Legnood

Men spreekt van legnood als een kip een ei moet leggen dat klaar zit in de eileider, maar dat het niet naar buiten geperst kan worden. Legnood komt meestal voor bij jonge leghennen die voor het eerst moeten leggen. Het komt ook voor bij oudere kippen als ze een ei moeten leggen dat veel groter is dan anders (eieren met dubbele dooiers), gebroken is of indien het ei dwars zit. Meestal is het dan nog een combinatie van bovenstaande oorzaken met een te lage omgevingstemperatuur, te weinig lichaamsbeweging en/of gebrekkige voeding. Het risico op legnood bij kippen is altijd aanwezig.

Symptomen van legnood

• kip waggelt als een pinguïn door de aanwezigheid van het ei.
• met legnood verliezen hun eetlust en drinken weinig.
• actief en hebben vaak trillende vleugels.
• met legnood is waterig of in zijn geheel niet aanwezig.
• blokkeert namelijk (grotendeels) de ontlasting.
• uitstulpingen van de cloaca zichtbaar bij kippen met legnood.
• hangen in dat geval naar buiten.

Behandeling van legnood

De gevolgen van legnood kunnen ernstig zijn voor de kip. Daarnaast zorgt legnood voor stress bij de kip. van de kip kan beschadigd raken.

Je kunt bovenstaande symptomen zeker behandelen zodat de kip opnieuw rond kan huppelen. We wassen de uitstulping met schoon met lauw water en brengen de legdarm terug naar binnen. Vervolgens neem je een doek en wikkelt daar de hen stevig in, zodat de vleugels en poten gesloten blijven. Speld alles vast en leg de kip op een donkere, warme plaats, bij voorkeur 1 dag zodat de kip voldoende kan rusten. Indien het tegen de avond nog steeds goed gaat, dan kan ze ‘s avonds al terug op stok bij de andere kippen.

Eierenpikken

Het kapot pikken van eieren door kippen kan frustrerend zijn en leidt tot verlies van eieren en productiviteitsvermindering. Eierenpikken is wanneer kippen eieren open pikken en de inhoud opeten. Er zijn verschillende vormen van dit gedrag:

• Per ongeluk breken: De kip breekt per ongeluk een ei en eet het vervolgens op.
• Actief kapot pikken: Sommige kippen zoeken bewust naar eieren om kapot te maken en op te eten.

Oorzaken van eierenpikken

• Voedingsgebrek: Tekort aan essentiële voedingsstoffen.
• Stress en verveling: Door een onaangepaste leefomgeving.
• Gebrek aan calcium: Zwakke eierschalen nodigen uit tot kapot pikken.
• Slecht ontworpen legnesten: Oncomfortabele legplekken.
• Erfelijke aanleg: Sommige kippen zijn genetisch vatbaar voor destructief gedrag.
• Imitatiegedrag: Kippen leren dit gedrag van elkaar.

Preventie van eierenpikken

• Voedingsaanpassingen: Gezonde voeding is essentieel. Voorkom eierenpikken door: Eiwitrijke voeding te geven, Calciumsupplementen toe te voegen, zoals oesterschelpen en Altijd vers water en voedsel van hoge kwaliteit beschikbaar te hebben.
• Milieuverbeteringen: Een gezonde leefomgeving helpt destructief gedrag tegen te gaan. Verbeter de omgeving door: Voldoende ruimte in de ren, Verrijkingselementen zoals schuilplaatsen, zitstokken, en speelgoed en Regelmatig onderhoud van de omgeving om stress te minimaliseren.
• Optimaliseren van legnesten: Optimaliseer legnesten door: Donkere en rustige plekken te creëren, Genoeg nestmateriaal zoals hooi of houtvezel te gebruiken en De legnesten regelmatig schoon te maken en te onderhouden.
• Gebruik van legnesten met een rol-mechanisme: Legnesten met een rol-mechanisme voorkomen eierenpikken doordat de eieren direct wegrollen en buiten bereik van de kippen liggen.

Eiconcrement

Een eiconcrement is een aandoening waarbij eimateriaal zich ophoopt in het lichaam van de kip, in plaats van dat het ei op de normale manier via de cloaca wordt gelegd. Het gaat dan om eigeel, eiwit en soms stukjes schaal die terechtkomen in de buikholte in plaats van buiten het lichaam te worden afgevoerd zoals bij een gezonde leg. Dit kan gebeuren als een ei breekt in de eileider, op een verkeerde manier blijft hangen, of als de eileider ontstoken is en niet meer goed functioneert.

Een van de meest voorkomende oorzaken is een tekort aan voedingsstoffen. Calcium is het bekendst: zonder voldoende calcium worden de eierschalen dun en breekbaar. Dat kan ertoe leiden dat een ei al breekt terwijl het nog in de eileider zit. Maar calcium doet meer dan alleen schalen opbouwen; het is ook onmisbaar voor de spierwerking van de eileider zelf. Ook vitamine D3 speelt hierbij een sleutelrol. Het zorgt ervoor dat calcium überhaupt wordt opgenomen uit het voer.

Preventie van Eiconcrement

• Een uitgebalanceerd dieet is essentieel: geef legkorrel met voldoende calcium, eiwit en energie, voeg grit of oesterschelpen toe als kalkbron en geef wekelijks wat olie over het voer zodat vetoplosbare vitamines beter worden opgenomen.
• Zorg daarnaast voor goede huisvesting: gebruik droge, schone legnesten met vers strooisel, ventileer het hok goed zonder tocht, bied voldoende ruimte per kip en voorzie het legnest van rust en duisternis.

Tabel: Oorzaken en oplossingen voor afwijkende eieren

Vreemde eieren zijn meestal een uitzondering, en niet iets om u zorgen over te maken. Legt een hen twee dagen na elkaar een afwijkend ei, probeer dan na te gaan wat de reden kan zijn. Dieet en stress zijn vaak de boosdoeners.

Wat betreft het gebruik van deze eieren in de keuken; geen zorgen. Met uitzondering van eieren met een zachte schaal en eieren zonder schaal, zijn al deze eigenaardige eieren veilig om te eten.

labels: #Kip #Ei

Zie ook:

• Eieren Koken op Inductie: De Perfecte Timing & Tips!
• Veel Eieren Tegelijk Koken: De Beste Manieren & Tips!
• Eieren over datum koken: Is het veilig?
• Ontdek Waarom Sushi Break Hoofddorp de Beste Sushi Ervaring Biedt!
• Afvallen met de Slowcooker: Gezonde & Makkelijke Recepten