De uitdrukking "Alles heeft een einde, maar een worst heeft er twee" is een bekende zegswijze in de Nederlandse taal. Het is een gevatte opmerking die vaak wordt gebruikt om een gevoel van optimisme of berusting uit te drukken, zelfs in situaties waarin er een einde aan iets komt.

De betekenis van het spreekwoord is tweeledig:

  • Letterlijk: Een worst heeft twee uiteinden, dus zelfs als het ene einde bereikt is, is er nog een ander.
  • Figuurlijk: Alles in het leven is eindig, maar vaak biedt een einde ook weer nieuwe mogelijkheden of perspectieven.

De oudste vermelding van het spreekwoord is:

"Einde goed, al goed, zei Flip, en ik zei 't meê; Hoe goed is dan een worst, zei Piet, die heeft er twee." (P.J. Harrebomée: Spreekwoordenboek der Nederlandsche taal.)

Andere varianten van het spreekwoord zijn:

  • ‘Alles heeft een eind en een worst heeft er twee’, zegt Fritz Reuter. (De Hollandsche Lelie. Jaargang 27.)
  • (Alles heeft een eind.) Behalve een worst, die heeft er twee. (Onze Taal. Jaargang 55.)
  • Deens spreekwoord: Alles heeft een einde. Behalve een worst, die heeft er twee. (Meneer Wateetons: Worstbijbel: Van malen tot knopen en van drogen tot roken.

Het spreekwoord wordt vaak gebruikt in situaties waarin afscheid moet worden genomen. Jan Versteegh schreef bijvoorbeeld over het afscheid nemen van zijn vrouw en dochters na een vakantie:

"Het was tijd om afscheid te nemen. Alles heeft een einde en een worst wel twee. Maar ondanks dat ik wist dat het er aan zat te komen, viel het me lichtelijk tegen."

De eenheidsworst: een stukje geschiedenis

Tijdens de Eerste Wereldoorlog deed een nieuw begrip, eenheidsworst, zijn intrede in het Nederlandse vocabulaire. De eenheidsworst dook voor het eerst in 1916 in Duitsland op. Twee jaar later vond het begrip zijn weg in Nederland.

Van oorsprong was de term echter wat het suggereert: een worstachtig stukje vlees. De eenheidsworst ontstond in november 1916 in Berlijn onder de naam “Einheitswurst”. In maart 1918 rantsoeneerde Folkert Posthuma (1874-1943) - minister van Landbouw, Handel en Nijverheid - al het vlees, en de maand erop introduceerde hij in Nederland de eenheidsworst.

Het vleesgedeelte van deze worst bestond uit 90% rundvlees en 10% varkensvlees, maar er was ook flink wat suiker, kruiden en zout aan toegevoegd: ongeveer 15% van de worst bestond uit deze smaakmakers. Per week was er voor iedere Nederlander niet meer dan 100 gram beschikbaar.

Na afloop van de oorlog verdween de worst uit de schappen, maar de term bleef in de betekenis van ‘veel van hetzelfde’ bestaan. In het taalgebruik en in de herinnering van personen die de worst gegeten hadden, leefde het fenomeen voort.

Spreekwoorden en gezegden met "waar(de)"

De Nederlandse taal kent vele spreekwoorden en gezegden. Hieronder een kleine selectie:

  • Alle waar is naar haar geld.
  • Geld is eene goede waar: zij geldt winter en zomer.
  • Goede waar behoeft geen uithangbord.
  • Als de put ledig is, kent men eerst regt de waarde van het water.
  • De kleinste dingen hebben dikwijls de grootste waarde.
  • Hij is geen' knip voor zijn' neus waard.
  • Waarheid blijft altijd waarheid, al was het op een' paaschdag.

Diverse spreekwoorden en uitdrukkingen

De Nederlandse taal is rijk aan spreekwoorden en uitdrukkingen. Hieronder een willekeurige greep:

  • Als de paarden gelijk trekken, dan gaat de wagen wel.
  • Als de wagen in de sloot ligt, zijn er vele woorden.
  • Beter met een' ouden wagen in de heide dan met een nieuw schip op zee.
  • Vele handen maken licht werk.
  • De beste stuurluî staan aan wal, De slechte vindt men overal.
  • Een vriendelijke waard en eene vleijende waardin maken blijde geesten, domme zinnen, kromme leden en slappe beurzen.

Regionale spreekwoorden en uitdrukkingen

Veel Nederlandse spreekwoorden en uitdrukkingen hebben een regionale oorsprong:

  • Alles hef 'n êane, maor 'n wos hef ter tweeë.
  • Ai-j bange leaft, goah-j bange doode
  • Ie maakt 't oezölf vöste drok!
  • Praot nederlaans as 't mut en plat as 't kan.
Aspect Details
Betekenis spreekwoord Letterlijk en figuurlijk: einde biedt nieuwe mogelijkheden
Herkomst eenheidsworst Duitsland, Eerste Wereldoorlog, rantsoenering
Samenstelling eenheidsworst 90% rundvlees, 10% varkensvlees, 15% kruiden/zout/suiker

labels: #Worst #Ei

Zie ook: