In het vak van de Schijf van Vijf is er veel keuze. Bijna alle soorten groente en fruit staan in de Schijf van Vijf.

Waarom zijn groente en fruit gezond?

Eet je genoeg groente en fruit, dan heb je een lager risico op ziekten, zoals hart- en vaatziekten en darmkanker. Ook is er een verband tussen het eten van groene bladgroente en een lagere kans op diabetes type 2 (suikerziekte). Fruit eten hangt ook samen met een lager risico op diabetes type 2 (suikerziekte) en longkanker. En natuurlijk krijg je veel goede voedingsstoffen binnen met groente en fruit.

Hoeveel groente en fruit moet je eten?

Het advies is om elke dag 250 gram groente en 200 gram fruit te eten. Niet in één groente zitten alle voedingsstoffen uit groente die je nodig hebt. En datzelfde geldt voor fruit. Daarom is ook het advies om veel af te wisselen. Kinderen tot en met 13 jaar krijgen andere adviezen. Kijk daarvoor in de Schijf van Vijf voor jou. Voor de 250 gram tellen de groente zoals je het eet, dus bijvoorbeeld rauw of gekookt. En voor fruit dat je nog schilt of pelt, tel je de schil niet mee voor die 200 gram.

Wat telt mee als groente en fruit?

Alles wat vers in de winkel ligt. Alle soorten voorgesneden groente en fruit. Groente en fruit uit diepvries, blik en pot zonder toegevoegd suiker of zout. Gepureerde groente zonder toegevoegd suiker of zout. Een handje gedroogd fruit zonder toegevoegd suiker. Neem niet meer dan een handje, want in gedroogd fruit zit veel suiker.

Alles waar wél suiker of zout aan is toegevoegd staat dus niet in de Schijf van Vijf. Dus ook kant-en-klare groentesoepen en veel groente en fruit uit blik en pot. Ook olijven staan niet in de Schijf van Vijf vanwege het zout. Tot slot staat al het sap van fruit en groente niet in de Schijf van Vijf.

Tips om meer groente en fruit te eten

Wil jij wel wat meer groente of fruit eten? Wij geven 3 tips. Kijk vooral wat bij jou past. En ga dan voor een haalbare stap. Als bijvoorbeeld 2 stuks fruit eten nog voelt als een te grote stap, kijk dan hoe je daar in stapjes kunt komen. Hoeveel groente en fruit eet je eigenlijk? Als je dat weet is het makkelijker om een stap kiezen. Je kunt natuurlijk elke dag opschrijven hoeveel je eet. Maar we hebben ook de gratis app Mijn Eetmeter. Daarmee houd je een eetdagboek bij voor alles wat je eet. Dus ook groente en fruit.

Gezond eten is een stuk makkelijker als het een gewoonte is. Thuis, onderweg of op het werk. Wat worden jouw vaste momenten voor groente en fruit? Of heb jij al je vaste momenten? Dan is het misschien een haalbare stap om wat meer te eten. Fruit bij het ontbijt. Groente of fruit bij de lunch. Los, als salade of op brood. Groente en fruit tussendoor of als snack in plaats van iets ongezonds. Groente standaard bij het avondeten.

Jouw favoriete groenterecept of fruitsoort ontdekken? Probeer bijvoorbeeld elke week eens wat nieuws uit! Je kunt zelf in onze meer dan 2.000 recepten zoeken. Óf meld je aan voor ons Menu van de week en Vegetarische favorieten.

Groente en fruit en het milieu

Hoewel de impact van dierlijke producten meestal groter is, belasten ook fruit en groenten het milieu. Het verbouwen van groente en fruit, de verpakking en het vervoer: het kost allemaal veel energie en grondstoffen. Die energie komt vooral van fossiele brandstoffen (olie, kolen, gas). Daarbij komen broeikasgassen vrij en dat leidt tot Bovendien is er ruimte nodig voor de landbouwgrond: ruimte die soms ten koste gaat van de natuur.

Fossiele brandstoffen bevatten koolstof die miljoenen jaren geleden door planten is vastgelegd. Doordat we aardolie, aardgas en kolen nu gebruiken als brandstof komt de koolstof vrij in de atmosfeer als een flinke hoeveelheid extra CO2. De fossiele brandstoffen zijn verantwoordelijk voor de uitstoot van broeikasgassen, en bovendien veroorzaken ze de nodige vervuiling.

Hoeveel energie uit fossiele brandstoffen er nodig is voor de teelt, het vervoer en de verpakking van een kilo groente of fruit, verschilt per soort, land van herkomst en seizoen. Teelt in een verwarmde kas kost meer energie dan teelt op een akker (vollegrond), doordat in de kas energie voor warmte en licht wordt gebruikt. Kasteelt veroorzaakt daardoor meer uitstoot van CO2 per kilo product.

Kiezen voor los verkochte groente en fruit levert daarom alleen milieuvoordeel op als je het zonder beschadiging kunt vervoeren en snel opeet. Bederfelijke en kwetsbare producten van een ander continent komen vaak per vliegtuig naar Nederland. Dat veroorzaakt erg hoge uitstoot van broeikasgassen, waardoor het transport overheerst in de totale milieubelasting van deze producten. Vervoer per vrachtwagen belast minder het klimaat dan vliegen. Transport per boot is ook klimaatvriendelijker dan vliegen. Vooral stevigere producten die langer houdbaar zijn worden per boot vervoerd.

Als een bestaand natuurgebied plaats moet maken voor landbouwgrond, komen broeikasgassen vrij. In de aanwezige vegetatie (bomen, planten) zit namelijk CO2 opgeslagen, die vrijkomt als de vegetatie verdwijnt. Voor de productie van groente en fruit is vruchtbare landbouwgrond nodig. Die is schaars. Door een groeiende wereldbevolking en welvaartsniveau wordt steeds meer natuurgebied omgezet in landbouwgrond. Hierbij gaat ook diversiteit aan planten en dieren verloren.

Producten die geteeld zijn op potgrond, zoals aardbeien en vaak ook champignons, hebben daarom een hoge CO2-uitstoot. Biologische teelt scoort op verschillende milieuaspecten beter dan reguliere landbouw: kunstmest en synthetische bestrijdingsmiddelen zijn verboden en op de akker is meer biodiversiteit. Anderzijds heeft biologische teelt vaak een lagere opbrengst, waardoor er meer landbouwgrond nodig is.

Gebruik van bestrijdingsmiddelen zorgt in gebieden rond waar de planten groeien voor milieuverontreiniging en kan de gezondheid van de lokale bevolking schaden. Vooral voor fruitteelt is veel water nodig. Niet alleen de hoeveelheid water die nodig is voor de teelt bepaalt de impact, ook is het belangrijk of producten worden verbouwd in een gebied waar waterschaarste heerst. Vooral fruitsoorten als kiwi, mandarijn, sinaasappel en perzik dragen bij aan de impact door waterstress.

Hoe kun je duurzamer kiezen?

  • Kies voor groente van een Nederlandse akker, tijdens het vollegrondseizoen.
  • Kies seizoensproducten, dan is de kans kleiner dat het product uit een verwarmde kas of uit een ver land komt.
  • Vermijd bederfelijke, kwetsbare producten uit overzeese landen.
  • Appels en peren kun je het hele jaar kopen.
  • Let op Topkeurmerken: sommige keurmerken stellen extra duurzaamheidseisen.
  • Te veel fruit of groente gekocht? Leg het in de vriezer. Of maak een heerlijke smoothie in de blender.

Fruit: Soorten, bewaren en gezondheid

Fruit staat in de Schijf van Vijf. Fruit levert weinig calorieën en veel voedingsstoffen. Fruit is goed voor de gezondheid en hangt samen met een lager risico op hart- en vaatziekten. Het advies voor volwassenen is om minimaal 2 porties (200 gram) fruit per dag te eten en fruit niet te vervangen door sap. verzamelnaam voor eetbare vruchten. worden meestal rauw gegeten en smaken zoet of zuur. Sommige vruchten worden tot de groenten gerekend, zoals tomaat, paprika, avocado, aubergine en komkommer.

Soorten fruit

Citrusfruit, zoals sinaasappels, citroenen en mandarijnen. Ander exotisch fruit, zoals bananen, kiwi’s en ananassen. Jonagold komen vooral uit Nederland. klimaat worden vooral appels, peren, kersen, bessen en aardbeien geteeld. Limburg en Noord-Holland. dit fruit geteeld. van het zuidelijk halfrond. Nieuw-Zeeland. door geïmporteerd. belangrijk. Nederland vooral in boomgaarden geteeld. De fruitteelt in kassen is beperkt. en appelboomgaarden in Nederland beslaan ongeveer 17.300 hectare. Slechts een heel klein deel van de Nederlandse fruitteelt is biologisch. Gemiddeld eten we in Nederland iets meer dan 1 stuk of portie fruit per dag. Gemiddeld eten we in Nederland 135 gram fruit per dag.

Fruit bewaren

voorzichtig te behandelen en goed te verpakken. bewaren in de koelkast, tenzij het gaat om tropisch fruit. kwaliteitsverlies verloopt dan langzamer. beter op smaak buiten de koelkast. oorsprong tropische vruchten buiten de koelkast te bewaren. voor ananas en bananen, mango’s en papaja’s. houdbaar. Bewaren gaat het best in de koelkast in een papieren zak. afgesloten papieren zak te doen. veel ethyleen, dit is een stof die de rijping bevordert. daar gevoelig voor en kunnen er sneller door bederven. fruit en fruitsalades zijn maar kort houdbaar. koelkast bewaard worden. bewaren tot de uiterste gebruiksdatum op de verpakking. houdbaarheid snel achteruit. Bacteriën kunnen zich dan snel vermeerderen. Fruit is een levend product. De kwaliteit is daarom steeds anders. Bij het ouder worden verliest de vrucht vocht en ziet hij er rimpelig uit. Doordat de stofwisseling blijft doorgaan gebruikt de vrucht zijn reserves op. Het fruit verandert van kleur en structuur. De kans op beschadiging wordt groter. Daardoor is het fruit extra vatbaar voor gisten, schimmels en andere micro-organismen die bederf veroorzaken. Beschimmeld fruit kun je beter weggooien, ook als er maar één plekje zichtbaar is. Schimmel kan zich namelijk gemakkelijk verspreiden in fruit en is niet altijd zichtbaar. Beurse plekken in het fruit, door vallen of stoten, kunnen wel weggesneden worden. Daarnaast is fruit geschikt om moes, puree, jam, sap of smoothies te maken. Bij het bereiden daarvan is het belangrijk eerst de schillen en de pitten te verwijderen. Er treedt wel altijd verlies op van vitamine C. Bij het maken van sap gaan ook de vezels verloren.

Fruit schoonmaken

Het meeste fruit hoef je niet te schillen. Er zijn wat uitzonderingen. schilt, is het belangrijk om vooraf het fruit te wassen. fruit zoals bananen, sinaasappels en mandarijnen. Zacht fruit, zoals frambozen, aardbeien en bosvruchten zijn gevoelig voor virussen.

Risico’s

kunnen schadelijke stoffen zitten. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om verontreinigingen, zoals zware metalen die in het milieu zitten en op die manier in ons fruit terecht kunnen komen. Dat zijn er zo weinig dat ze niet schadelijk zijn voor de gezondheid. Door gevarieerd te eten voorkom je dat je te veel van een schadelijke stof binnenkrijgt. Op en in fruit kunnen resten van bestrijdingsmiddelen achterblijven. De kans dat zo’n rest een gevaar voor de gezondheid vormt is erg klein. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert van duizenden monsters per jaar of er niet meer resten op of in fruit zitten dan wettelijk is toegestaan. Verreweg de meeste van deze producten voldoen aan de wettelijke eisen. Het aantal overschrijdingen is gering en de overschrijdingen blijven ver onder de veiligheidsgrenzen voor de volksgezondheid. De positieve effecten van fruit wegen ruimschoots tegen deze eventuele risico’s op. Bij biologisch fruit worden minder bestrijdingsmiddelen gebruikt. De middelen die gebruikt worden zijn van natuurlijke oorsprong. Citrusvruchten, zoals sinaasappels en citroenen, zijn gevoelig voor schimmels. Daarom worden ze behandeld met schimmelwerende middelen zoals bifenyl. Daarvan kunnen nog wat resten op de schil voorkomen.

Gezondheidsvoordelen

Fruit eten is goed voor de gezondheid. Het eten van groente en fruit verlaagt de kans op hartziekten en beroerte. Daarnaast hangt de consumptie van fruit samen met een lager risico op diabetes en longkanker. Er is nog te weinig bekend om het eten van bepaalde fruitsoorten te stimuleren. Fruit levert in verhouding tot het gewicht weinig calorieën. Fruit bevat veel water en voedingsvezels. Fruit levert weinig calorieën en veel vitamines, mineralen en voedingsvezels. Daarnaast bevat fruit een groot aantal bioactieve stoffen, zoals carotenoïden, lycopenen en flavonoïden. Fruit levert ook koolhydraten, voornamelijk in de vorm van suiker. De hoeveelheden voedingsstoffen verschillen erg tussen de verschillende fruitsoorten. Ook binnen dezelfde soort kunnen verschillen bestaan. Afhankelijk van het ras, het seizoen, de bodem, de bemesting en het klimaat kunnen de hoeveelheden voedingsstoffen variëren. Er zijn aanwijzingen dat sommige fruitsoorten nu minder mineralen bevatten dan vroeger. Dit verschil kan deels verklaard worden door het verschil in meetmethodes.

  • Vitamine C zit vooral in zwarte bessen, papaja, kiwi, citrusfruit en aardbeien. Appels bevatten weinig vitamine C. Gedroogd fruit bevat geen vitamine C. Vitamine C gaat namelijk verloren bij het drogen.
  • Kalium is belangrijk voor een normale bloeddruk. Het zit vooral in banaan, meloen, kiwi en gedroogd fruit, zoals krenten en rozijnen.

Koolhydraten leveren energie. Fruit levert dit vooral in de vorm van suiker. Daarnaast bevatten sommige fruitsoorten wat zetmeel, zoals bananen. Ongeveer 5 tot 15% van het gewicht van fruit bestaat uit suiker. Er zijn uitzonderingen. Zo bevat citroen circa 2 gram suiker per 100 gram en de dadel meer dan 30 gram per 100 gram. Gedroogd fruit bevat 45 tot 75 gram suiker per 100 gram. Uitgelekt fruit op sap uit blik of glas levert weinig extra suiker. Fruit is een goede bron van voedingsvezels. Fruit bevat een groot aantal bioactieve stoffen. De meeste fruitsoorten bevatten weinig of geen vetten.

Aanbevelingen

Het eten van 200 gram fruit per dag verlaagt het risico op hartziekten en beroerte. Het is nog niet helemaal duidelijk waarom fruit de kans op ziekten verkleint. Waarschijnlijk gaat het om een combinatie van stoffen. Vruchtensappen zijn suikerhoudende dranken. Suikerhoudende dranken verhogen het risico op overgewicht en diabetes type 2.

Overgevoeligheid

Overgevoeligheid voor fruit komt niet veel voor. Wel kunnen mensen met hooikoorts of latexallergie overgevoelig zijn voor bepaalde vruchten. Het gaat dan vooral om appel, peer, kers en abrikoos. Baby’s en peuters krijgen buikpijn en diarree van te veel fructose. Fructose zit in fruit en in grote hoeveelheden in appelsap en gemengde vruchtensappen. Voor volwassenen geldt het advies om minimaal 2 porties fruit per dag te eten. Dat komt neer op 200 gram fruit of meer. Kinderen tot en met 8 jaar krijgen het advies om 1,5 portie fruit te eten (150 gram).

Advies

Als je steeds andere fruitsoorten kiest krijg je alle voedingsstoffen uit fruit binnen die je nodig hebt. Fruit kun je beter eten dan drinken. Fruit en vruchtensappen bevatten zuren die het tandglazuur kunnen aantasten. Als je het aantal eet- en drinkmomenten op een dag beperkt tot maximaal 7, krijgt het tandglazuur voldoende tijd om te herstellen. vers, niet-voorverpakt fruit zijn nauwelijks eisen gesteld. verstrekt.

Milieu-impact van fruit

De milieudruk van het meeste fruit is laag. De teeltfase draagt het meeste bij aan de klimaatbelasting van fruit. Fruit uit verwarmde kassen heeft een hogere broeikasgasemissie dan fruit uit de volle grond, onverwarmde kassen of plastictunnels. Veel fruit is het hele jaar door een klimaat-vriendelijke keuze, uit Nederland, maar ook van verder weg. Appels en peren kun je het hele jaar kopen uit Nederland. Stevig fruit zoals bananen, citrusfruit en druiven komen wel van verder, maar deze soorten komen in grote aantallen tegelijkertijd met de vrachtauto uit Zuid-Europa of met de boot uit tropische landen.

Als je meer rekening wilt houden met de milieu-impact, kun je kiezen voor fruit met een Topkeurmerk. Het On the way to PlanetProof-keurmerk stelt onder andere eisen aan het watergebruik tijdens de teelt. Biologische teelt houdt onder andere rekening met een goed beheer van de bodem, het type type en de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen. Je kunt aan fruit niet aflezen of het met het vliegtuig is vervoerd. Maar dit betreft slechts een klein deel van het fruitaanbod. Soms worden verse producten en luxeproducten per vliegtuig vervoerd. Voorbeelden hiervan zijn verse ananas, aardbeien, bessen, papaja en lychee. Deze producten hebben een beperkte houdbaarheid en moeten daarom zo snel mogelijk naar de winkel.

In de (sub)tropen is het toezicht op de arbeidsomstandigheden niet altijd goed. Zo worden arbeiders in de bananenteelt vaak slecht betaald.

Klimaatbelasting (kg CO2 eq. * CO2-equivalenten: dit betekent dat we naast CO2 ook andere broeikasgassen meetellen, zoals methaan.** Gebruik van grond- en oppervlaktewater gebruikt voor irrigatie.

Aspect Details
Aanbevolen hoeveelheid 250 gram groente en 200 gram fruit per dag
Voordelen Lager risico op hart- en vaatziekten, darmkanker, diabetes type 2 en longkanker
Duurzaamheid Kies seizoensproducten, vermijd producten uit verwarmde kassen of overzeese landen, let op keurmerken

labels:

Zie ook: